لین فنگ در تحلیلی که در وب سایت «اوراسیا ریویو»‌ منتشر شد، نوشت:‌ رهبری حزب کمونیست چین و شورای دولتی این کشور به تازگی دستورالعمل‌هایی صادر کردند که خواستار ایجاد سامانه‌های پایش فناوری، هشدار خطر و واکنش اضطراری است تا اطمینان حاصل شود که «ابر هوش»‌ ایمن، قابل‌اعتماد و قابل‌کنترل باقی می‌ماند. این سند همچنین استفاده گسترده‌تر از «ابر هوش» در صنایع چین و دستیابی سریع‌تر به پیشرفت‌های فناورانه در حوزه‌های دارای اهمیت راهبردی را ترویج می‌کند.

چند روز پیش از این رویداد، دونالد ترامپ «نیروی ویژه ابر هوش»‌ را تشکیل داد؛ یک کارگروه فدرال که نامش را از اصطلاح ترجیحی دولت برای هوش مصنوعی گرفته است. این کارگروه سیاست‌ها را هماهنگ، خطرات و فرصت‌ها را ارزیابی و پیشنهادهایی درباره نحوه واکنش دولت  به شکلی که رهبری آمریکا در رقابت جهانی فناوری را تضعیف نکند، ارائه می‌دهد.

تفاوت اصلی این است که پکن بر نظارت متمرکز دولت بر شرکت‌های فعال در حوزه «ابر هوش»، کاربردها و محتوا تکیه دارد. اما واشنگتن آزادی بیشتری به شرکت‌های خصوصی می‌دهد و بیشتر به تعهدات داوطلبانه، اختیارات موجود نهادهای دولتی و هماهنگی محدود در سطح فدرال متکی است.

بااین‌حال، هیچ‌یک از دو کشور بین ایمنی و نوآوری صرفا یکی از دو مورد را انتخاب نمی‌کند. هر دو در پی تقویت تدابیر حفاظتی و درعین‌حال گسترش توانمندی‌های خود در حوزه ابرهوش/هوش‌مصنوعی هستند.

اقدامات پیشنهادی چین

دستورالعمل‌های چین بخشی از راهبردی گسترده‌تر برای توسعه چیزی است که پکن آن را «نیروهای مولد جدید باکیفیت برتر»‌ می‌نامد. این دستورالعمل‌ها شامل ۱۹ اقدام در حوزه‌های پژوهش علمی، ارتقای صنعتی، زیرساخت‌های داده و فناوری‌های نوظهور است. این دستورالعمل‌ها در حوزه «ابر هوش» دو هدف را دنبال می‌کنند: ‌گسترش ابتکار «هوش مصنوعی پلاس»‌ (AI Plus) برای ادغام آن در تولید صنعتی و محصولات مصرفی، و ایجاد سامانه‌های پایش و واکنش اضطراری برای تحت کنترل نگه‌داشتن این فناوری. این سند همچنین خواستار خوداتکایی در عرصه فناوری، دستیابی به پیشرفت‌های اساسی در فناوری‌های حیاتی و اتخاذ اقداماتی برای بازداشتن سرمایه‌گذاری‌های سوداگرانه یا موازی است.

اعلام این دستورالعمل‌ها از سوی چین، به‌خودی‌خود یک نظام مقرراتی جدید و مفصل ایجاد نمی‌کند. این اقدام یک مسیر سیاسی برقرار می‌کند و تدوین استانداردهای مشخص، سازوکارهای اجرایی و مسئولیت‌های شرکت‌ها را بر عهده نهادهای دولتی می‌گذارد.

چگونگی نظارت چین بر «ابرهوش» در حال حاضر

چین به‌جای تدوین یک قانون جامع درباره ابرهوش، مجموعه‌ای از مقررات اداری در لایه‌های مختلف ایجاد کرده است. تدابیر موجود بر الگوریتم‌های توصیه‌گر، رسانه‌های مصنوعی، خدمات هوش مصنوعی مولد و محتوای تولیدشده به‌وسیله هوش مصنوعی حاکم هستند. ممکن است ارائه‌دهندگان چینی ملزم شوند ارزیابی‌هایی امنیتی را پشت سر بگذارند، الگوریتم‌های خود را ثبت و محتوای ممنوع را کنترل کنند و اقدامات اصلاحی انجام دهند.

تعریف پکن از ایمنی «ابر هوش»، فراتر از تهدیدهای فنی مانند حملات سایبری یا خارج‌شدن سامانه‌ها از کنترل انسان است. این تعریف جلوگیری از انتشار اطلاعات حساس سیاسی و محتوایی را دربرمی‌گیرد که مقامات آن را تهدید علیه امنیت ملی یا ثبات اجتماعی می‌دانند.

این رویکرد به دولت اجازه می‌دهد الزامات سراسری را نسبتا سریع اعمال کند، اما درعین‌حال حکمرانی ابرهوش را به نظام گسترده‌تر سانسور و نظارت در چین پیوند می‌دهد.

رویکرد آمریکا چیست؟

دونالد ترامپ در ۴ اکتبر تشکیل «نیروی ویژه ابرهوش» را اعلام کرد و جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، را به ریاست آن منصوب کرد.  از دیگر اعضای این کارگروه می‌توان به اندرو فرگوسن، رئیس کمیسیون تجارت فدرال؛ امیل مایکل، رئیس بخش فناوری پنتاگون؛ و اسکات کوپور، مدیر دفتر مدیریت کارکنان، اشاره کرد.

این کارگروه ۱۲۰ روز فرصت دارد خطرات و فرصت‌های ابرهوش/هوش مصنوعی را ارزیابی کند و درباره نقش دولت فدرال پیشنهادهایی ارائه دهد. انتظار می‌رود این کارگروه سامانه‌های گزارش‌دهی مربوط به نقض امنیتی، حملات سایبری و سایر حوادث مرتبط با «ابر هوش» را بررسی کند.

این هیئت همچنین با شرکت‌های فناوری، مصرف‌کنندگان، گروه‌های مدافع منافع عمومی، سازمان‌های مذهبی و بهره‌برداران زیرساخت‌های حیاتی مشورت خواهد کرد. بااین‌حال، این کارگروه اختیار نظارتی مستقلی ندارد و تشکیل آن نیز به ایجاد استانداردهای الزام‌آور ایمنی برای توسعه‌دهندگان منجر نشده است.

دولت ترامپ عموما استانداردهای صنعتی و اقدامات اجرایی رئیس‌جمهور را بر قانون‌گذاری جامع در سطح فدرال ترجیح داده است. این دولت فرمان دوره بایدن را لغو کرد که توسعه‌دهندگان قدرتمندترین سامانه‌ها را ملزم می‌کرد اطلاعات مشخصی درباره آزمون‌های ایمنی در اختیار دولت قرار دهند. شرکت‌های «اوپن‌ای‌آی»، «آنتروپیک»، «گوگل»، «متا»، «انویدیا» و «اسپیس‌ای‌آی» در سپتامبر یک توافق‌نامه‌ ایمنی با کاخ سفید امضا کردند که خواستار نظارت داخلی، ارزیابی‌های مستقل و پایش در سطح هیئت‌مدیره بود. این توافق‌نامه مجازاتی برای عدم پایبندی به تعهدات تعیین نمی‌کند.

نهادهای فدرال همچنان می‌توانند با استفاده از قوانین موجود در زمینه حمایت از مصرف‌کننده، رقابت و مقررات خاص صنایع، بر کاربردهای مشخص هوش مصنوعی نظارت کنند؛ درحالی‌که ایالت‌ها نیز در حال تصویب الزامات جداگانه‌ای هستند. نتیجه این وضعیت، مجموعه‌ای پراکنده از مقررات است.

نوآوری و ایمنی

پاسخ قطعی‌ درباره اینکه کدام نظام برای نوآوری و ایمنی بهتر است، وجود ندارد. چین می‌تواند سیاست‌های دولتی، تامین مالی، زیرساخت‌ها و داده‌ها را حول اولویت‌های ملی هماهنگ کند. بااین‌حال، همچنان پرسش‌هایی درباره شفافیت و میزان بلوغ نظام ایمنی هوش مصنوعی این کشور مطرح است.

اسکات سینگر، یکی از مدیران ابتکار هوش مصنوعی چین در «بنیاد کارنگی»، به رویترز گفت که چین در توسعه زیست‌بوم برای ارزیابی خطرات فاجعه‌بار ابرهوش، از آمریکا عقب‌تر است و همچنین ممکن است حوادث مرتبط با هوش مصنوعی در چین گزارش نشوند. بررسی «موسسه پژوهشی سمی‌آنالیز» نشان داد که توسعه‌دهندگان چینی، از میان ۸۵۷ مدل عرضه‌شده که بین سال ۲۰۲۱ تا سپتامبر ۲۰۲۶ بررسی شدند، تنها در ۳.۶ درصد موارد نتایج آزمون‌های ایمنی مختص هر مدل را به‌صورت عمومی منتشر کرده بودند.

نظام آمریکا به شرکت‌ها آزادی بیشتری برای توسعه و عرضه محصولات می‌دهد؛ موضوعی که به گفته حامیان این رویکرد، سرمایه‌گذاری و نوآوری سریع را تشویق می‌کند.  منتقدان استدلال می‌کنند که این نظام به شرکت‌هایی با انگیزه‌های تجاری قدرتمند اجازه می‌دهد خودشان درباره مسائل مهم ایمنی تصمیم‌گیری کنند.

دیوید رابینسون، از مدیران پیشین تیم ایمنی «اوپن‌ای‌آی»، به آسوشیتدپرس گفته است که خودتنظیم‌گری «جایگزینی برای قانون الزام‌آور نیست» و در شرایطی که مدل‌های جدید با سرعت فزاینده‌ای توسعه می‌یابند، آزادی عمل قابل‌توجهی در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهد.

آیا واشنگتن و پکن می‌توانند همکاری کنند؟

آمریکا و چین با وجود رقابت بر سر تراشه‌ها، مدل‌ها، داده‌ها و استانداردهای فنی، منافع مشترکی در جلوگیری از تبدیل‌ یک حادثه مرتبط با ابرهوش یا هوش مصنوعی به بحرانی امنیتی در ابعادی گسترده‌تر دارند.

مقامات آمریکایی سازوکاری برای اطلاع‌رسانی اضطراری پیشنهاد کرده‌اند که دو دولت بتوانند از طریق آن یکدیگر را از حوادث جدی مرتبط با سامانه‌های خودمختار، حملات سایبری یا رفتارهای پیش‌بینی‌نشده مدل‌ها آگاه کنند. تاکنون هیچ توافق دوجانبه مفصلی در این باره اعلام نشده است. همکاری دو طرف دشوار خواهد بود، زیرا هر یک از آنها نگران است که به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات، آسیب‌پذیری‌های فنی یا توانمندی‌های اطلاعاتی آن کشور را آشکار کند.

محک بعدی این خواهد بود که آیا چین مشخص خواهد کرد که کدام نهادها مسئول اداره سامانه‌های پایش و واکنش اضطراری خواهند بود و آیا کارگروه آمریکا تداوم تدابیر حفاظتی داوطلبانه را توصیه خواهد کرد یا تصویب الزامات فدرال قابل‌اجرا را پیشنهاد خواهد داد.