آدم آلتان در تحلیلی که اندیشکده مطالعات سیاسی استراتفور منتشر کرد، نوشت: اگر ترکیه همچنان در برابر تقاضاهای آمریکا سرپیچی کند، در صورت اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ایران روابط ضعیف آنکارا-واشنگتن بیش از پیش زیان خواهد دید.

همراهان جنگ سرد

در پیچ و تاب سرنوشت، ترکیه و آمریکا اینک به واسطه روسیه که زمانی آن‌ها را در کنار یکدیگر قرار داده بود، در حال جدا شدن از همدیگر هستند. پس از آنکه اتحاد جماهیر شوروی خواستار کنترل بیشتری بر تنگه‌های ترکیه شد، آمریکا به متحدی خوشایند برای ترکیه تبدیل شد.

در مقابل، واشنگتن توانست از ترکیه به عنوان دروازه‌بانی در برابر گسترش شوروی به سوی خاورمیانه و اروپا استفاده کند. در سال 1947 دکترین ترومن منجر به حمایت آمریکا از ترکیه شد و نقشی اساسی در کمک به مقابله ترکیه در برابر درخواست های شوروی داشت و سرانجام در سال 1952 ترکیه به عضویت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در آمد.

با پایان جنگ سرد، ترکیه و آمریکا، دشمن مشترک این دو کشور نیز از بین رفت. بدون وجود خطر احتمال تهاجم شوروی، ترکیه به جای پرداختن به مسائل خارجی، توجه خود را به مسائل داخلی معطوف کرد. ارتش روسیه به ویژه اقدامات نظامی این کشور در اوکراین، همچنان برای آنکارا نگران کننده است، ولی در حال حاضر مهم‌ترین نگرانی امنیتی ترکیه نهضت جدایی طلب کرد و در راس آن حزب کارگران کردستان (پ ک ک) است. به نظر ترکیه، خطر حمایت روسیه از پ.ک.ک که در سال 1991 پایان یافت، جای خود را به حمایت آمریکا از یگان های مدافع خلق (ی پ گ) داده است.

صف‌بندی‌های راهبردی جدید و نیز اتهامات مربوط به کودتای نافرجام 2016 ترکیه باعث شده است روابط ترکیه و آمریکا که زمانی متحدان سرسخت همدیگر بودند، به سطح بسیار پایینی تنزل پیدا کند. با وجود تلاش‌های حداکثری ترکیه برای منصرف کردن آمریکا، واشنگتن از پایان دادن به مشارکت و همکاری با نیروهای سوریه دموکراتیک (اس دی اف) شامل ی پ گ خودداری می‌کند. از این رو، ترکیه توجه دیپلماتیک خود را به دوستی با مسکو معطوف کرده است و این کار آنکارا را قادر ساخته تا به شکل بهتری از متحدان شورشی خود در سوریه حمایت و حتی حمایت تاکتیکی روسیه را برای حمله به نیروهای ی پ گ در عفرین سوریه جلب کند.

حرکت در مسیر درست

روابط پرتنش ترکیه و آمریکا همچنین خوراک سیاسی مفیدی برای دولت آنکارا یعنی رجب طیب اردوغان و حزب عدالت و توسعه ترکیه فراهم کرده است. ظرف 15 سال گذشته، این حزب همواره مشکلات اقتصادی و سیاسی خود را به گردن نیروهای خارجی انداخته است. روابط ضعیف ترکیه با آمریکا، ابزاری به اردوغان داده است تا بتواند از برتری سیاسی خود استفاده کند. دولت حزب عدالت و توسعه مصمم است تا بعد از انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی زودهنگام امروز، همچنان زمام قدرت را در دست خود نگه دارد و بدین منظور به لفاظی‌های ضد غربی و ضد آمریکایی توسل جسته است. بدون شک این کار روابط ضعیف آنکارا با واشنگتن و اتحادیه اروپا را بغرنج‌تر خواهد کرد.

با این حال، ترس ترکیه از روسیه و ارزش و منزلتی که به واسطه مشارکت با آمریکا عاید ترکیه می شود، بسیار بیشتر از آن است که آنکارا مناسبات خود را با واشنگتن قطع کند. علاوه بر قراردادی که ترکیه به تازگی بر سر منطقه منبج سوریه با آمریکا منعقد کرده است، آنکارا برای عضویت در ناتو ارزش راهبردی زیادی قائل است. از این رو، ترکیه تلاش خواهد کرد بین دوستی با آمریکا و روسیه نوعی توازن برقرار کند.

با این حال، انتخاب مسیر صحیح برای ترکیه آسان نخواهد بود. آمریکا دردسرهای زیادی با روسیه دارد و از نزدیک شدن ترکیه به این غول اوراسیا (روسیه) خوشحال نیست. قانون گذاران آمریکا با تصویب قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق اعمال تحریم ها» این ناخرسندی خود را به وضوح نشان داده اند. به علاوه لحن «قانون مجوز دفاع ملی» آمریکا نیز مؤید این مطلب است. قانون تحریم ها تهدید می کند که ترکیه را به خاطر همکاری با روسیه به ویژه خرید سامانه ضد هوایی اس 400 مجازات خواهد کرد. قانون مجوز دفاع ملی آمریکا نیز تاکید دارد در صورت خرید این سامانه ها از روسیه، از فروش جنگنده های اف 35 به ترکیه جلوگیری می کند.