دینا گوسوفسکی در تحلیلی که اندیشکده رند منتشر کرد، نوشت: درآمد نفتی داعش که ماهانه بالغ بر 50 میلیون دلار برآورد شده، به عنوان منبع کلیدی سرمایه گذاری عملیات های داعش در نظر گرفته می شود.

در حال حاضر بهای نفت در بازارهای جهانی برای اولین بار پس از سال 2007، به زیر 35 دلار رسیده، اما کارشناسان می گویند که ممکن است این کاهش در جهت اهداف این شبکه تروریستی قرار گیرد.

یان برمر، رییس گروه اوراسیا می گوید: بزرگ‌ترین تاثیر بهای پایین نفت، مشروعیت‌زدایی از رژیم های پادشاهی خلیج فارس است، برعکس سقوط بهای نفت در واقع برای داعش یک امتیاز است.

این در حالی است که منابع نفتی داعش نیز به یک هدف نظامی برای آمریکا و متحدانش تبدیل شده اند.

مارتین ریردون، معاون ارشد گروه سوفان (Soufan Group) که یک گروه مشاوره ای اطلاعات راهبردی است و به دولت ها و شرکت ها مشاوره می دهد، در این باره می گوید: با افزایش تمرکز بر کاهش عملیات های حوزه نفتی داعش در عراق و سوریه توسط ائتلاف آمریکایی و حملات هوایی روسیه از اکتبر به بعد، این جریان درآمدی در حال از بین رفتن است، زیرا حفظ و جایگزین کردن زیرساخت های صدمه دیده بسیار دشوار است.

برمر می گوید که حملات هوایی علیه نفت داعش آن را به بخش کوچک تری از درآمدهای داعش تبدیل کرده است.

ریردون می گوید: از اواخر اکتبر 2015، فروش نفت خام و نفت پالایش شده در بازار سیاه تنها منبع بزرگ درآمدی داعش بود. نکته مهم این است که وقتی بهای نفت کاهش می یابد، در نهایت در بازار سیاه نیز بهای نفت داعش کاهش می یابد.

نفت داعش: بر اساس ارقام

بشکه در روز: روزانه حدود 30 هزار بشکه در روز از سوریه و 10 تا 20 هزار بشکه از عراق

درآمد حاصل از نفت: برآورد می شود 40 میلیون تا 50 میلیون دلار در ماه درآمد داشته باشد

بها پس از تخفیف: بهای نفت داعش می تواند حدودا 50 درصد زیر میانگین جهانی باشد. در ژوئن گذشته بهای هر بشکه نفت حدود 60 دلار بود، بنابراین داعش توانست نفت را به بهای 30 دلار بفروشد. اکنون آنها می توانند نفت را فقط به بهای 20 دلار بفروشند. این برای داعش به معنای 30 درصد کاهش درآمدی است.

حقوق ماهانه جنگجویان: گزارش شده است که حقوق ماهانه جنگجویان داعش که در کل بالغ بر 400 تا 600 دلار در ماه برای مجردها است، 25 درصد کاهش داشته است.

(منبع: TSG (مدیریت TSG متشکل از مقامات پیشین اف. بی. آی، سیا، اداره امنیت کشور و دیگر مقامات ضد تروریسم در آمریکاست))

هاوارد شاتز، اقتصاددان ارشد اندیشکده رند می گوید که باید میان بهای نفت خام داعش و نفت خام جهانی ارتباطی برقرار باشد، اما برآورد دقیق درآمد نفتی داعش می تواند دشوار باشد، زیرا در قلمرو داعش بهای نفت – به ویژه در مورد فرآورده های  نفتی پالایش شده – می تواند تا حدودی از واقعیت جهانی جدا باشد.

شاتز می گوید: علت این امر آن است که آنها از یک انحصار یا دستکم چیزی نزدیک به آن برخوردارند. در پی حملات هوایی اخیر به پایانه های نفتی و نفتکش ها، گزارش شد که بهای نفت در الرقه و دیر الزور افزایش داشته است که دلیل آن، تا حدودی اما نه به طور کلی، حملات هوایی بوده است.

شاتز می افزاید که درآمد داعش محدود به قاچاق معکوس و چیزی است که مردم می توانند از عهده پرداختش در قلمرو داعش برآیند. اگر بهای نفت بهای خوبی باشد، افرادی هستند که تلاش می کنند محصولات پالایش شده را به قلمرو داعش ببرند.

دان کارسون، رییس شرکت مشاوره ای کرول گفت که کاهش عملیات های داعش با حملات نظامی برای منابع مالی داعش در کوتاه مدت قابل توجه است، زیرا نفت منبع ارزشمندی از جریان پول نقد برای داعش است، اما در بلندمدت، با توجه به تمامی دیگر منابع درآمدی این شبکه تروریستی، دیگر این حملات تغییردهنده بازی نخواهند بود.

وی می گوید که در هر صورت نفت برای عملیات های آنها یک امتیاز محسوب می‌شود.

به گفته تامس کریل که به سازمان ملل مشاوره داده و رهبری تلاش ها برای ردیابی پول در خاورمیانه را به عهده داشته است، بهای پایین نفت فقط زمانی به داعش صدمه می زند که با حملات به دیگر منابع پولی آن همراه شود.

هیچ منبع جایگزینی برای منابع مالی داعش وجود ندارد، اما کریل به منابع درآمدی کثیف اشاره می کند که علاوه بر نفت شامل اهداکنندگان ثروتمند، پولی که جنگجویان خارجی با خود می آورند، مالیات، اخاذی و فروش اموال مسروقه اشاره می کند.

سه ردیف مالی داعش

ردیف اول:

• نفت
• اخاذی و باج گیری، مالیات، غصب ( دست درازی به اقتصاد محلی برای رسیدن به هر چیزی که بتوان از آن به دست آورد، مانند یک اشغالگر استعمارگر)
• ذکات بر سرمایه
• باج
• عوارض گمرکی
• مصادره از بانک ها در اراضی فتح شده (افزایش درآمدی برای یک مرتبه)

ردیف دوم:

• فروش آثار باستانی
• باج گیری در پی آدم ربایی

ردیف سوم:

• قاچاق انسان (این می تواند در ردیف دوم قرار گیرد، اما اطلاعات کافی برای تعیین آن وجود ندارد)
• جنگجویان خارجی که با خود پول به همراه می آورند
• کمک های مالی رسانه های اجتماعی
• خیرین ثروتمند
• برگزاری مراسم خیریه با ادعاهای جعلی که پول به همراه می آورد

( منبع: هاوارد شاتز، موسسه رند)

شرکت مشاوره ای IHS هم شش منبع اصلی درآمد را برای داعش مشخص کرده است: تولید و قاچاق نفت و گاز، مالیات بر سود تمامی فعالیت های بازرگانی که در حوزه های تحت کنترل آنها انجام می گیرد، مصادره سرزمین و اموال، قاچاق مواد مخدر و آثار باستانی، فعالیت های جنایی نظیر سرقت بانک و باج گیری در پی آدم ربایی، و بازرگانی دولتی نظیر اداره شرکت های کوچک از جمله شرکت های حمل و نقل یا سازمان های املاک و مستغلات.

IHS برآورد می کند که 43 درصد درآمد داعش حاصل از نفت و حدود 50 درصد آن از مالیات و مصادره حاصل می شود که تا اواخر 2015 در کل حدود 80 میلیون دلار در ماه درآمد به همراه داشته است.