شورای سیاست خارجی آمریکا در گزارش خود با عنوان “مدیریت پیامدهای توافق هسته ای ایران” آورده است: از زمان اعلام خبر توافق هسته ای با ایران که نتیجه حدود دو سال مذاکرات فشرده بود، مطالب زیادی درباره آن مطرح شده است.

برجام نه تنها به هدف مد نظر دست پیدا نمی‌کند، بلکه سبب توسعه توانایی ایران برای پیگیری اهداف ژئوپلیتیک خود در منطقه خاورمیانه بزرگ می شود و در نتیجه منافع راهبردی بلندمدت ایالات متحده در منطقه به خطر می‌افتد.

برخلاف تلاش‌های باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا برای قبولاندن برجام، به نظر می رسد بیشتر مردم آمریکا با این توافق به شکلی که در حال حاضر دارد، مخالف هستند. نتایج نظرسنجی ها نیز به روشنی موید همین فرض است.

با آنکه کارشناسان چند پیشنهاد سازنده از جمله مرتبط کردن برداشته شدن تحریم‌ها متناسب با عملکرد ایران، برای بهبود وضع این توافق مطرح کرده اند، دولت اوباما هیچ علاقه‌ای به تغییر پارامترهای این توافق پیش از اجرایی شدن آن نشان نداده است.

با عنایت به وضع موجود، ضروری است سیاست‌گذاران آمریکا در کنگره به آسیب‌پذیری‌هایی بیندیشند که درباره توافق هسته‌ای با ایران مطرح است و گام‌هایی برای کاهش مخاطرات برجام برای امنیت ملی آمریکا بردارند.

باوجود استدلال‌های موافقان توافق هسته‌ای، شماری از کارشناسان نظامی، سیاسی و دانشمندان هسته ای و تحلیلگران معتقدند این توافق از چند بعد به شدت مشکل دارد.

فهرست مشکلات مربوط به این توافق هسته ای بلند بالاست. عیب‌های جدی در زمینه راستی‌آزمایی و پایش هسته‌ای ایران از جمله اشکالات اساسی مطرح در این توافق است.

یکی دیگر از نگرانی‌های مطرح این است که برجام سبب تضعیف شدید رژیم منع اشاعه هسته ای در جهان شود، چرا که این توافق سبب می شود نوعی رویه برای برنامه‌های هسته‌ای کشورهای دیگر به وجود بیاید، به طوری که تاثیراتی به همراه داشته باشد که بسیار فراتر از منطقه خاورمیانه باشد. 

برجام سبب تقویت توان ایران برای پیگیری برنامه‌هایش در منطقه می‌شود و این کشور می‌تواند فعالیت‌هایی را صورت بدهد که به شدت به ضرر منافع راهبردی و امنیت ایالات متحده است.

یکی دیگر از عیوب مطرح درباره برجام این است که این توافق سبب کاهش احساسات موافق آمریکا در داخل ایران می‌شود.

به همین علت، کنگره آمریکا باید بیش از پیش هم با انتشار بیانیه‌های خودش و هم با تصویب قوانین عینی، توجه بیشتری به نقض حقوق بشر در ایران داشته باشد. توجه به آزادی بیان و آزادی اینترنت یکی از حوزه هایی است که در این زمینه مدنظر است.

یکی دیگر از اقداماتی که آمریکا می تواند در مسیر رو به جلو مدنظر داشته باشد، توجه به مطالبات آمریکایی‌هایی است که از ایران شکایت دارند. کنگره آمریکا می‌‌تواند با وضع قوانینی، حکومت ایران را به پرداخت غرامت به این خانواده های آمریکایی وادار کند.

درمجموع باید گفت باآنکه توافق هسته ای با ایران حاصل شده است، چالش‌های راهبردی وسیع تری که از جانب ایران برای منافع آمریکا و متحدانش مطرح است، همچنان به قوت خود باقی مانده.

عزم قاطع آمریکایی برای جلوگیری از فریبکاری ایران در زمان اجرای برجام ضروری است. در حال حاضر، ایالات متحده فاقد ظرفیت معتبر پاسخگویی به عواقب بالقوه توافق هسته‌ای با ایران است. تغییر دادن وضع کنونی موجود باید اولویت کاری برای قانونگذاران آمریکایی در ماه‌ها و سال‌های آینده باشد.

شورای سیاست خارجی آمریکا که در سال 1982 تاسیس شده، نقش اساسی در بحث‌های مربوط به سیاست خارجی آمریکا ایفا کرده است. این اندیشکده همکاری نزدیکی با قوه مجریه و مقننه و دستگاه‌های سیاست‌گذار آمریکایی دارد. شماری از مقامات بلندپایه سابق آمریکایی از قبیل مایکل دوران از مقامات بلندپایه سابق در شورای امنیت ملی آمریکا، جک دیوید معاون وزیر دفاع سابق آمریکا، متیو کروئینگ استادیار دانشگاه جرج تاون، سامانتا راویچ مشاور دیک چنی معاون سابق رئیس جمهور آمریکا از جمله کارشناسان ارشد حاضر در این اندیشکده هستند.