جودی دمپسی در تحلیلی که اندیشکده کارنگی منتشر کرد، نوشت: متعاقب آن نیز نظام شنگن اتحادیه اروپا به وجود آمد تا کنترل مرزی را بین اکثر کشورهای اتحادیه اروپا لغو کند و این به اروپائیان در شرق، مرکز و جنوب شرق اروپا احساس واقعی از زندگی در اروپای آزاد و یکپارچه را بخشید.

اما اکنون این اروپای آزاد در معرض خطر است، چرا که دولت ها در حال ساختن دیوارهای بلندی در مقابل پناهجویان، روس‌ها و کولی‌ها هستند. هر چه دولت ها بیشتر به ساخت چنین حصارهایی بپردازند، به همان میزان اتحادیه اروپا به عنوان فضایی آزاد، دموکراتیک و باز (ویژگی ها و ارزش هایی که اروپا را برای دیگران جذاب ساخته است) تحلیل خواهد رفت.

در عین حال همانقدر که دولت های اتحادیه اروپا موانع بیشتری ایجاد کنند، به همان میزان به رژیم های دیکتاتوری در مناطق شرق و جنوب شرقی اروپا کمک کرده اند. مضاف بر آنکه اروپای بسته و تقسیم شده، جذابیت خود را برای مردمی که خواهان آزادی مسافرت، کار و تحصیل در آن هستند، از دست خواهد داد.

هم اکنون، مجارستان در حال ساخت حصاری به ارتفاع چهار متر در طول مرز 175 کیلومتری خود با صربستان است تا از ورود پناهجویان گریخته از جنگ سوریه و عراق به این کشور جلوگیری کند. به موازات آن، بریتانیا نیز در حال ساخت حصار امنیتی جدیدی در اطراف ترمینال تونل کانال مانش در کاله فرانسه است.

در سال 2014، بلغارستان شروع به ایجاد حصاری فلزی در طول مرز خود با ترکیه کرد تا مانع از ورود پناهجویان به اروپا شود. طی دهه 90، مادرید برای جلوگیری از ورود مهاجران و پناهندگان به اسپانیا، دیوارهای عظیمی در اطراف دو شهر خود ایجاد کرد.

در این میان، برخی از کشورهای اروپایی، دیوارهایی با اهداف متفاوت تر ایجاد می کنند. استونی در 28 اوت اعلام کرد که در حال ساخت حصاری در طول مرز شرقی خود با روسیه است. هرچند توماس ویکس، سخنگوی وزارت کشور استونی گفته بود این مانع برای حفاظت منطقه شنگن طراحی شده است، اما در واقع، این حصار برای حفاظت از استونی (در سال 2004 به ناتو و اتحادیه اروپا پیوست) در برابر روسیه ایجاد شده است. تهاجم روسیه به شرق اوکراین در سال 2014 و انضمام شبه جزیره کریمه به خاک خود باعث نگرانی عمیق استونی و سایر کشورهای بالتیک از مقاصد روسیه در این بخش از اروپا شده است.

علاوه بر این، دیوارهایی در دست ساخت است که جامعه کولی ها را به انزوا می برد. اسلواکی بیش از 12 دیوار احداث کرده است تا کولی‌ها را از مردم محلی جدا کند. پیش از این یعنی در سال 2009 نیز، شهردار روستای اوسترونی اسلواکی یک دیوار بتونی به طول 150 متر و ارتفاع دو متر بنا کرد تا کولی ها را از سایر مردم جدا کند. همچنین، جمهوری چک نیز بین کولی‌ها و ساکنان محلی دیوارهایی ساخته است.

مضاف بر این، در باییمیر رومانی مقامات محلی دیواری در برابر جوامع کولی ساخته اند. سازمان های غیردولتی نظیر «مرکز منابع حقوقی»، این دیوارکشی را اقدامی توصیف می‌کنند که به دوره نازی ها تعلق دارد. این مرکز اقدام فوق را اینگونه توصیف کرده است «ایده جدایی جامعه ای با مشکلات اجتماعی شدید … به نژادپرستی نهادینه شده می افزاید».

با این حال، بعضی از کشورهای اتحادیه اروپا از ساختن دیوارهای جدید صرف‌نظر کرده اند (به ویژه آلمان که انتظار می رود 800 هزار پناهجو را تا پایان 2015 پذیرا باشد). علاوه بر این، برلین همه محدودیت های فراروی سوری ها را که از جنگ گریخته اند، از میان برداشته است. همچنین، آلمان فرایند پناهندگی را تسریع کرده و درصدد ادغام آنها در جامعه آلمان است.

از طرف دیگر، لهستان درهای خود را به روی اوکراین گشوده و در طول سال 2014، ورشو 2318 تقاضای پناهندگی از اوکراین دریافت کرده است. براساس آمار ناظران اتحادیه اروپا، در این سال لهستان 830 هزار و 553 ویزای کوتاه مدت در مرزهای اوکراین برای تاجران و کارگران مهاجر صادر کرده است.

این اقدامات لهستان برای دستیابی به سرزمین های خارج از خاک روسیه در کالینینگراد که بین لیتوانی و لهستان در تنگنا قرار گرفته، می‌تواند راهگشا باشد. از سال 2011 تا کنون، ساکنان کالینینگراد با حمایت آلمان، روسیه و کمیسیون اروپا، حق دارند بدون ویزا به لهستان مسافرت کنند.

همچنین، اتحادیه اروپا با گشودن درهای خود می تواند این وضعیت را بهبود بخشد. هنگامی که ژانویه 2014 به مردم رومانی حق آزادی کار در کشورهای اتحادیه اروپا داده شد، هزاران پیر و جوان به سمت این اتحادیه شتافتند. ادامه چنین فرایندی می تواند در بلندمدت به تغییر واقعی در کشورهایی که در فساد و حکومت ضعیف فرو رفته اند، کمک کند.