ایمن الصفدی، وزیر امور خارجه اردن در اظهار نظری سریع درباره وخیم تر شدن اوضاع بار دیگر تاکید کرد هیچ گزینه ای درباره قدس منتفی نیست. هدف از این اظهار نظر کاملا تاکتیکی است زیرا این اظهار نظر در پی اطلاعات بسیار مهمی بیان می شود که با این عنوان به بیرون درز کرده است” دیداری در سطح رهبران میان عربستان سعودی و اردن در روز سه شنبه برگزار خواهد شد، تا طی آن درباره بند غیر منتظره ای در دستور کار تنش آفرین اردن در واکنش به تصمیم دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بحث و گفتگو شود.
این دیدار میان کشورهای اردن و عربستان سعودی در سطح سران را می توان با خوانش های متعدد و از زوایای مختلف بررسی کرد. نه فقط به این علت که تماس های هماهنگ کننده میان دو کشور در طول دو ماه گذشته آشکارا به دست فراموشی سپرده شده بود، دو ماهی که در آن نخست وزیر اردن شعار اتکا به خود از نظر اقتصادی و مالی را همزمان با اعلام به پایان رسیدن دوران کمک های عربستان سعودی سر داد.
رویارویی اردن و عربستان در این جا تنها با تصمیم خطرناک دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا درباره قدس مربوط نمی شود بلکه همچنین با تضاد قابل لمس برای تمام ناظران میان حاشیه های تنش زایی دیپلماتیک و مردمی اردن و آنچه می توان آن را سکوت عربستان سعودی توصیف کرد، همزمان است به ویژه پس از این که رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین محمود عباس برای اردنی ها محتوای گفتگوی کوتاه خود را با شاهزاده محمد بن سلمان فاش کرد، هنگامی که وی به ریاض فراخوانده شده بود. با استناد به منبع مورد اعتماد، ولیعهد عربستان، محمود عباس را مخاطب قرار داده و گفته است :” صفحه قدس، حق بازگشت و پناهندگان را ببند و به سمت حکومتی در نوار غزه حرکت کن در این صورت اموال فراوانی در اختیارت قرار خواهد گرفت”.
این اطلاعات در میان بزرگان قوم در قاهره و امان و حتی ابوظبی رد و بدل شد و رئیس عباس قبل از با خبر کردن اردن از وضعیتی بحرانی فرار کرد پس از این که با درخواست ساده غافلگیر کننده ای سخنان بن سلمان را قطع کرد وی گفت:” جناب شاهزاده… برای من نامه ای مکتوب با این محتوا بفرستید تا آن را در اختیار کمیته اجرایی سازمان آزادی بخش قرار دهم و برای شما آنچه می خواهید را بدست آورم”.
بر کسی پوشیده نیست که این گفتگو میان محمود عباس و شاهزاده محمد بن سلمان محافل تصمیم گیری در اردن را به شگفت زده کرد چون به هیچ وجه از آن باخبر نبودند، حتی پیش از سفر اخیر ملک عبدالله دوم به ترکیه در همان روزی که ترامپ تصمیم شوم خود را گرفت.
پیشنهاد های شاهزاده محمد بن سلمان آشکارا تا به سطح نخبه ها و توده مردم اردن منتقل شد مسئله ای که بعدا فریادهای فرزندان اردوگاه ها و غیره را در میان فعالان اردنی در مقابل مقر سفارت آمریکا در پایتخت اردن علیه شاهزاده محمد بن سلمان توجیه می کند، پس از این که پیشنهادهای او به تشکیلات خودگردان خصمانه و ترسناک توصیف شد توصیفی که مورد موافقت [مقامات] اردن قرار گرفت. تمام وقت شاخص ها و نشانه های عجیب آرامش عربستان سعودی در میان جایگاه های تصمیم گیری و توده مرد م در اردن پس از این اعلام رئیس جمهور ترامپ پرسش برانگیز بوده است.
در این میان به نظر می رسد طرف قوی تر در حکومت دو کشور برای کنترل بحران واقعی مداخله کردند، بحرانی که در پشت پرده به علت شعارهای مردم اردن در انتقاد از نقش عربستان در قبال قدس و انتقادها و تهدیدهای انجام شده از سوی سفیرعربستان علیه نمایندگان اردن افزایش یافت و تنها طرف شایسته ایفای این نقش در این جا به نظر سیاستمدارانی که روزنامه “القدس العربی” با آن ها صحبت کرده خود آمریکا است که به نوبه خود در جهت تلاش برای مهار کردن بحران فعال شده است، بحرانی که این کشور در میان اردوگاه کشورهای هم پیمان عربی خود ایجاد کرده است.
از این رو دیدار احتمالی مقامات سعودی با مقامات اردن به نفع سیاست کنترل هرگونه اختلاف میان دو کشور است به همراه ثبت این نکته که می گوید: ریاض در طول هفته های گذشته در قابل اردن بی توجهی کرد و در نتیجه شعارهای مردم اردن معادله را به روند طبیعی اش بازگرداند، بنابراین سعودی ها مجبور به این دیدار و شنیدن و به نظر برخی تفسیرها کنترل و مهار [این بحران] شدند، مسئله ای که ممکن است از هر نظر برای طرف اردنی منفعت داشته باشد پس از این که مقامات ریاض متوجه شدند نادیده گرفتن و دوری جستن از اردن یک مسئله است و دشمنی و درگیری با این کشور در پرونده حرم شریف قدس و نقش این کشور در بیت المقدس، مسئله ای است کاملا متفاوت.
مهار و کنترل بحران در این جا در مساحت ها و احتمالاتی را در بر می گیرد و احتمالا این بار در دو سمت میان ریاض و امان دامنه آن گسترده می شود. اما به سادگی می توان گفت جهت گیری توده مردم اردن در ایجاد تنش علیه ترامپ و سکوت عربستان سعودی به نفع جایگاه حکومت اردن تمام شد و باعث گردید تا عربستان بار دیگر به اردن روی آورد و احتمالا ریاض را به سمت گفتگوی دوباره با شریک خود سوق دهد که بارها و در موارد مختلف ان را مورد بی اعتنایی قرار داده است حتی اگر عنوان درشت مطبوعات در باره دیدار دو پادشاه عبدالله دوم و سلمان بن عبدالعزیز در روز سه شنبه، بحث و گفتگو درباره نشست فوق العاده اتحادیه عرب باشد که در آینده برای هماهنگی درباره مرحله پس از تصمیم ترامپ درباره قدس برگزار خواهد شد.
این دیدار به نوبه خود تا کنون به دستاوردی برای اردنی ها تبدیل شده است پس از این که ریاض منافع آن ها را برای مدت طولانی نادیده گرفت و اکنون این کنترل و مهار بازی دو جانبه میان دو طرف است و ایده آن نزدیکی و معامله پایاپای میان تصمیم راهبردی عمیق و قابل لمس اردن برای باقی ماندن در سطح تنش زایی مردمی و دیپلماتیک در مقابل راهبرد ایجاد آرامش و تواضع و فرمانبرداری عربستان سعودی است.

منبع: اداره کل رسانه های خارجی وزارت فرهنگ