صنم آدار در یادداشتی که در موسسه تحقیقات سیاست خارجی آمریکا (FPRI ) منتشر شد، شکوه ملی و کینه را از نشانه‌های دیده شده در سخنرانی پیروزی اردوغان دانست و افزود: در حالی که جمعیت برای اعدام صلاح‌الدین دمیرتاش، رئیس مشترک حزب دموکراتیک خلق‌ها (HDP) شعار می‌داد، رئیس‌جمهور ترکیه وعده داد که در دوران حکومتش دمیرتاش آزاد نخواهد شد. اردوغان همچنین وعده داد که مرزهای جنوبی ترکیه از تروریسم عاری خواهد شد و گفت که بازگرداندن پناهجویان به سوریه بخشی از این طرح است.

استرداد پناهندگان

جنگ سوریه و پیامدهای آن در انتخابات ترکیه تاثیرگذار بود. به عنوان مثال می‌توان به تغییر تاکتیکی کمال قلیچ‌داراوغلو به سمت لحنی ملی‌گرایانه‌تر و بیگانه هراسانه در فاصله زمانی با دور دوم انتخابات اشاره کرد. او در نتیجه این تصمیم که با در نظر داشتن آرای ملی گرایان اتخاذ شد، توانست حمایت بنیانگذار حزب راست افراطی پیروزی (ظفر پارتیسی) را که به دلیل مخالفت شدید با پناهندگان و وعده‌اش برای دفاع از هویت ترک شناخته شده است، به دست آورد.

ترکیه در حال حاضر میزبان 3.6 میلیون پناهجوی سوری ثبت شده به همراه نزدیک به 320000 پناهجو از دیگر ملیت‌ها است. احساسات ضد پناهندگی و ضد مهاجرتی که به دلایل شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در ترکیه شدت گرفته، مساله مهاجرت را به یکی از محرک‌های اصلی رقابت‌های سیاسی در این کشور تبدیل کرده است. حتی حزب عدالت و توسعه نیز از سیاست‌های مهمان نوازانه پیشینش در رابطه با پناهجویان فاصله گرفته است. موضوع استرداد یک نگرانی مشترک در همه طیف‌های سیاسی است.

توقف خودمختاری کردها

برای ترکیه بازگرداندن آوارگان سوری، از زمان اولین حمله به شمال سوریه در سال 2016، با ایجاد منطقه‌ای که آنکارا آن را منطقه‌ امن می‌خواند، همراه بوده است. نخبگان امنیتی و سیاست خارجی ترکیه تمایل دارند که سنی‌های وفادار در این منطقه ساکن شوند.

مقامات تصمیم‌گیرنده ترک بین سال های 2014 تا 2016 از سیاست سرنگونی اسد به سمت جلوگیری از خودمختاری کردها تحت رهبری حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) و یگان های حفاظت از خلق (YPG) تغییر جهت دادند. امروز، ارتش ملی سوریه تحت حمایت ترکیه، به لطف تهاجمات نظامی آنکارا از سال 2016 تا سال 2019، کنترل سرزمین‌هایی را از شمال استان حلب و منطقه عفرین تا منطقه شرق رود فرات بین تل ابیض و رأس العین در اختیار دارد. ترکیه در این مناطق خدمات امنیتی، بهداشتی و آموزشی ارائه می‌کند و لیر ترکیه نیز به طور گسترده در این نواحی استفاده می‌شود. ترکیه همچنین در استان ادلب که همچنان تحت کنترل مخالفان است، طبق توافق مارس 2020 با روسیه، حضور نظامی دارد. این منطقه بین سه تا چهار میلیون نفر را در خود جای داده است که 75 درصد آنها به کمک‌های بشردوستانه وابسته هستند.

باتلاق سوریه برای ترکیه

پایداری سیاست ترکیه در قبال سوریه جای تردید دارد. آنکارا از اواخر سال 2021 تا اوایل سال 2022 برای اجرای دو دستور کار به ظاهر متناقض اعمال فشار کرده است. ترکیه تهدید کرده است که به شمال سوریه حمله نظامی می‌کند. در عین حال، با وجودی که حملات پهپادی ترکیه علیه مقامات ارشد کرد با هدف تحکیم دستاوردها در شمال شرق، در تمام این مدت ادامه داشت اما آنکارا به دلیل حمایت نشدن از طرف روسیه، ایران و آمریکا برای حمله زمینی اقدام نکرد.

در عین حال، دولت اردوغان در تلاش بوده است روابطش را با بشار اسد بهبود بخشد. تلاش‌های آنکارا برای نزدیک‌شدن به اسد با تلاش‌هایی در راستای عادی‌سازی منطقه‌ای و ائتلاف‌سازی همراه بوده است. پذیرش مجدد اسد در اتحادیه عرب و ایجاد روابط حسنه میان عربستان و ایران، میان کشورهای عربی و اسرائیل، و میان شیخ‌نشین‌های خلیج(فارس) رویدادهایی هستند که به منطقه‌گرایی اشاره می‌کنند که به دلیل کاهش اعتماد به آمریکا تقویت شده است.

اسد و اردوغان با وجود نزدیک شدن روابط، اختلافاتی جدی دارند. دمشق از آنکارا می‌خواهد تا نیروهایش را از سوریه خارج کند. اگرچه ممکن است عقب نشینی تدریجی مورد حمایت محافل امنیتی ترکیه قرار گیرد، اما خطر حرکت جدید پناهجویان از ادلب به سوی مرز ترکیه و وابستگی مخالفان سوری به حمایت آنکارا، این وضعیت را پیچیده می کند.

آینده سیاست آنکارا در قبال سوریه

ترکیه برای بیرون رفتن از سوریه هیچ راه خروج آسانی ندارد. آنکارا در مذاکرات با اسد این مساله را در نظر دارد که هرگونه ترتیبات احتمالی جدید باید این اطمینان را بدهد که تعادل شکننده ادلب متزلزل نمی‌شود، تعداد معقولی از پناهندگان سوری به کشورشان بازمی‌گردند و از خودمختاری کردها جلوگیری می‌شود. تاکید اردوغان در سخنرانی پیروزی خود بر دو برابر شدن تهدیدات امنیتی در مرز جنوبی ترکیه به معنای ادامه جنگ همیشگی آنکارا علیه پ‌ک‌ک است. عزم اردوغان برای نگه داشتن دمیرتاش در زندان، مشارکت حزب آزادی‌خواه در ائتلاف خلق اردوغان در آستانه انتخابات، و وعده او برای حفظ امنیت مرزهای جنوبی ترکیه، همگی نشان می‌دهد که هدف آنکارا برای توقف خودمختاری کردها در سوریه تعدیل نخواهد شد.

اردوغان همچنین به دنبال تقویت اقدامات مربوط به بازسازی در سوریه است. او مدت‌هاست برای حمایت متحدان غربی ترکیه از بازسازی در شمال غرب سوریه با هدف آماده سازی منطقه برای بازگشت پناهجویانی که در حال حاضر ساکن ترکیه هستند، تلاش کرده است. سخنرانی پیروزی او به این موضوع اشاره داشت که اکنون برای تامین مالی پروژه بازسازی به قطر چشم دوخته است. این امر ممکن است مورد حمایت اروپا و آمریکا قرار گیرد که هر دو ثبات اقتصادی و سیاسی شمال غرب این کشور (حومه حلب و ادلب) را نه تنها برای جلوگیری از تحرکات بیشتر پناهجویان، بلکه در راستای روابط حسنه منطقه‌ای با دمشق که به عادی سازی حکومت اسد کمک می‌کند، حیاتی می‌دانند.