جدیدترین مطالب
محدودیتها در روابط روسیه و ترکیه در فضای بحرانی منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مشارکت راهبردی» عنوانی است که مدتها برای توصیف روابط روسیه و ترکیه به کار میرود؛ اما متغیرهای شکلدهنده این روابط پیچیدهتر شدهاند. مسائل امنیت منطقهای، تجارت و انرژی، بهویژه اختلافات در خاورمیانه، قفقاز جنوبی و امنیت کشتیرانی در دریای سیاه، تابآوری روابط دو کشور را به بوته آزمون گذاشتهاند.»
نگرانی و تردید پنتاگون درخصوص چگونگی حضور نظامی آمریکا در خلیجفارس
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ با ایران هنوز به پایان نرسیده، اما بحث درباره شکل و ماهیت حضور نظامی آمریکا در منطقه خلیج(فارس) پس از جنگ آغاز شده است. نحوه پایان جنگ بر چگونگی بازنگری آمریکا در نقش منطقهای خود تاثیر خواهد گذاشت. چیزی شبیه به یک خرد متعارف در حال شکلگیری در محافل سیاسی است که میتواند نفوذ آمریکا در خاورمیانه را به طور جدی به خطر بیندازد.»
انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفهای چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قانون شتاببخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق میدهد که لندن ترجیح میدهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکتها به برخی طرحهای یارانهای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزانقیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»
«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « در واشنگتن هیچکس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمیکند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحثهای پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات میتواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامههای محدودکننده اختیارات جنگی رئیسجمهور، احضاریههای کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبهرو هستند: وتوی رئیسجمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»
انتخابات میاندورهای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترلشده
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا، اگرچه میتواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیمگیریهای داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما بهدلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهتگیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»
آیندهای برای خلیجفارس: تبدیل گفتوگو به امنیت منطقهای
شورای راهبردی آنلاین -رصد: «امنیت خلیجفارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکتهای خارجی مورد بحث قرار میگیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز میشود، عاملی سادهتر میتواند تعیینکننده باشد: آیا دولتها میتوانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیتها روشن نیست، بهسرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»
أحدث المقالات
محدودیتها در روابط روسیه و ترکیه در فضای بحرانی منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مشارکت راهبردی» عنوانی است که مدتها برای توصیف روابط روسیه و ترکیه به کار میرود؛ اما متغیرهای شکلدهنده این روابط پیچیدهتر شدهاند. مسائل امنیت منطقهای، تجارت و انرژی، بهویژه اختلافات در خاورمیانه، قفقاز جنوبی و امنیت کشتیرانی در دریای سیاه، تابآوری روابط دو کشور را به بوته آزمون گذاشتهاند.»
نگرانی و تردید پنتاگون درخصوص چگونگی حضور نظامی آمریکا در خلیجفارس
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ با ایران هنوز به پایان نرسیده، اما بحث درباره شکل و ماهیت حضور نظامی آمریکا در منطقه خلیج(فارس) پس از جنگ آغاز شده است. نحوه پایان جنگ بر چگونگی بازنگری آمریکا در نقش منطقهای خود تاثیر خواهد گذاشت. چیزی شبیه به یک خرد متعارف در حال شکلگیری در محافل سیاسی است که میتواند نفوذ آمریکا در خاورمیانه را به طور جدی به خطر بیندازد.»
انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفهای چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قانون شتاببخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق میدهد که لندن ترجیح میدهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکتها به برخی طرحهای یارانهای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزانقیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»
«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « در واشنگتن هیچکس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمیکند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحثهای پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات میتواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامههای محدودکننده اختیارات جنگی رئیسجمهور، احضاریههای کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبهرو هستند: وتوی رئیسجمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»
انتخابات میاندورهای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترلشده
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا، اگرچه میتواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیمگیریهای داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما بهدلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهتگیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»
آیندهای برای خلیجفارس: تبدیل گفتوگو به امنیت منطقهای
شورای راهبردی آنلاین -رصد: «امنیت خلیجفارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکتهای خارجی مورد بحث قرار میگیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز میشود، عاملی سادهتر میتواند تعیینکننده باشد: آیا دولتها میتوانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیتها روشن نیست، بهسرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»
محدودیتها در روابط روسیه و ترکیه در فضای بحرانی منطقه

آلینا ورنیگورا در تحلیلی که در وبسایت اندیشکده «شورای آتلانتیک» منتشر شد، نوشت: دیپلماسی چندسویه ترکیه به آنکارا امکان میدهد روابطش را هم با روسیه و هم با کشورهایی که سیاستهای خصمانهای در قبال مسکو دارند، تقویت کند. تفکیک موضوعات در دستور کار روابط دوجانبه به دو کشور امکان میدهد در موضوعات مورد اختلاف زمینههای مشترکی بیابند؛ هرچند تمایل به گفتوگو به معنای پذیرش نتیجه مطلوب طرف مقابل نیست.
خاورمیانه: موازنه قدرت در سوریه و جنگ علیه ایران
خاورمیانه و موازنه قدرت منطقهای از دیرباز در دستور کار گفتوگوهای روسیه و ترکیه قرار داشتهاند، اما درگیری بر سر ایران دلیل تازهای برای رایزنیهای دو کشور فراهم کرده است. از دیدگاه روسیه، حمله به تهران بر روابط این کشور با یکی از شرکای مهمش تاثیر گذاشته و نتیجه جنگ میتواند جایگاه آینده مسکو در منطقه و تعامل آن با بازیگران خارج از منطقه، از جمله آمریکا، را تعیین کند. برای ترکیه نیز این درگیری با امنیت و جایگاه منطقهای آن مرتبط است و پیامدهای آن، از مهاجرت و ثبات منطقهای تا تجارت جهانی و امنیت انرژی، بر منافع آنکارا تأثیر میگذارد.
ایران بیش از گذشته در گفتوگوهای دوجانبه مطرح شده است. سفر هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، به مسکو و نشست خبری پس از آن اهمیت ویژهای داشت. هر دو طرف بر تثبیت اوضاع منطقه و ادامه همکاری در زمینه امنیت منطقهای تاکید کردند. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه از پیامدهای جنگ علیه ایران ابراز نگرانی و همتای ترک او به تماسها با آمریکا، تلاشهای میانجیگرانه پاکستان و حمایت دیپلماتیک قطر و عربستان سعودی اشاره کرد. این موضوع از همگرایی منافع دو کشور حکایت دارد، اما نشاندهنده تدوین طرح یا سازوکار مشترکی برای حل بحران نیست. آنکارا میکوشد از کانالهای مذاکره موجود برای جلوگیری از تشدید تنشها و رساندن بحران به سطحی «قابل مدیریت» استفاده کند.
روسیه و ترکیه هر دو به ثبات منطقهای علاقمند هستند، اما برداشت متفاوتی از آن دارند. مسکو در پی حفظ جایگاه ایران بهعنوان شریک راهبردی است، درحالیکه آنکارا خواهان حفظ موجودیت دولت ایران، همراه با محدود کردن توانایی تهران برای تاثیرگذاری بر کشورهای همسایه است. این تفاوتها مانع گفتوگو درباره راهحل سیاسی نمیشوند، اما بر دیدگاه دو کشور درباره موازنه قدرت آینده منطقه تاثیر میگذارند.
تضعیف موقعیت ایران در سوریه نیز بر معادلات دو کشور اثر گذاشته است. گستردگی تماسها نشان میدهد دولت کنونی سوریه نزدیکترین و فعالترین روابط را با آنکارا حفظ کرده است. در مقابل، روسیه درصدد حفظ تاسیسات نظامی و حضور خود در این کشور است. ازاینرو، گفتوگوی دو کشور درباره سوریه، از جمله در دیدار ژوئن ۲۰۲۶، به ضرورتی عملی تبدیل شده است: هرچه رقابت تشدید میشود، نیاز به مذاکره نیز افزایش مییابد.
قفقاز جنوبی: زمینههای مشترک و مسیرهای متفاوت
مسکو و آنکارا در قفقاز جنوبی زمینههایی برای همکاری دارند. هر دو از عادیسازی روابط جمهوری آذربایجان و ارمنستان، کاهش خطر درگیریهای مسلحانه و بررسی مسائل منطقهای در چارچوب «۳+۳» حمایت میکنند. بااینحال، روسیه اعلام کرده است که چارچوبهای منطقهای مبتنی بر ابتکار بازیگران خارج از منطقه غیرقابلقبول هستند، زیرا ممکن است به جدایی بیشتر منجر شوند. در عین حال، ایروان و باکو روابط خود را با بازیگران دیگری نیز تقویت میکنند و مسائل توسعه منطقهای و همکاری صرفا در چارچوب ۳+۳ تعیین نخواهند شد.
توسعه طرحهای لجستیکی جدید، بهویژه «مسیر ترامپ» (TRIPP)، در حال حاضر به سود آنکاراست. ایجاد مسیری که جمهوری آذربایجان را از طریق نخجوان به ترکیه متصل میکند، راه ارتباطی اضافی بهسوی آسیای مرکزی در اختیار آنکارا قرار میدهد. کریدور زنگزور میتواند جایگاه ترکیه را بهعنوان قطب حملونقل و لجستیک میان اروپا و آسیا تقویت کند، هرچند منافع اقتصادی آن هنوز ارزیابی نشده است. در مقابل، مسکو در پی حفظ حضور اقتصادی و نقش خود در مذاکرات مسیرهای حملونقل است؛ زیرا این مسیرها بر مشارکت روسیه در حملونقل بینالمللی کالا تاثیر میگذارند. اعلام آمادگی ایروان برای همکاری با طرفهای ثالث در اجرای TRIPP و مشارکت احتمالی آمریکا، زمینه رقابت با بازیگران خارج از منطقه را نیز فراهم میکند.
روابط ترکیه و ارمنستان نیز در حال تغییر است. آنکارا و ایروان به روند عادیسازی روابط ادامه میدهند. در آوریل ۲۰۲۶، نمایندگان دو کشور درباره احیای خطآهن قارص–گیومری گفتوگو کردند و در ماه مه، وزارت خارجه ترکیه از ادامه مقدمات گشایش مرز مشترک خبر داد. بر اساس آخرین اظهارات طرف ارمنی، روند گشایش مرز کند شده، اما متوقف نشده است.
با فعالتر شدن بازیگران خارج از منطقه، ماهیت گفتوگوها درباره امنیت منطقهای نیز تغییر میکند. در سپتامبر ۲۰۲۶، دبیر شورای امنیت ارمنستان اعلام کرد که شاهد تهدیدی از سوی ترکیه علیه حاکمیت ارمنستان نیست و تمایلی ندارد حضور پایگاه نظامی روسیه را به ترکیه مرتبط کند. عادیسازی روابط ارمنستان و ترکیه و نزدیکتر شدن روابط ایروان با اتحادیه اروپا و آمریکا، بر موقعیت روسیه در منطقه تاثیر میگذارند. در این شرایط، آنکارا در مقایسه با سایر گزینهها، شر کوچکتر به نظر میرسد؛ طرفی که مسکو شیوه مذاکره و یافتن زمینههای مشترک با آن را آموخته است.
اوکراین و دریای سیاه: امنیت کشتیرانی و اختلاف بر سر تضمینها
وضعیت اوکراین نشان میدهد حتی در شرایطی که گفتوگو ادامه دارد، مواضع مسکو و آنکارا تا چه اندازه میتوانند متفاوت باشند. ترکیه ضمن ارائه کمکهای فنی و نظامی به کییف، پیشنهاد میدهد میزبان مذاکرات باشد؛ رویکردی که با حفظ روابط راهبردی آنکارا با هر دو طرف درگیری سازگار است.
هاکان فیدان در مذاکرات با لاوروف به افزایش حملات در دریای سیاه و تهدید کشتیها و منافع کشورهای ثالث اشاره کرد و از گفتوگو درباره تدابیر کاهش تنش خبر داد. امنیت کشتیرانی برای آنکارا به مسئلهای مستقل تبدیل شده زیرا جریان تجارت، هزینه حملونقل و بیمه و موقعیت مالکان کشتیهای ترکیهای به آن وابسته است.
آنکارا میداند بهتنهایی قادر به تامین امنیت کشتیرانی نیست و این هدف به توافقهای چندجانبه، از جمله با مسکو، نیاز دارد. لاوروف نیز در اظهارات ۲۶ سپتامبر گفت که روسیه درباره پیشنهادهایی برای تامین امنیت کشتیرانی در دریای سیاه با ترکیه، هند و مصر، از جمله امکان انعقاد توافقنامههای دوجانبه، گفتوگو کرده است.
ترکیه از طریق دیپلماسی فعال در پی تثبیت جایگاه خود در بازسازی پس از جنگ و شکلدهی به نظم بینالمللی آینده است. آنکارا اعلام کرده که آماده است رهبری «بخشهای دریایی» تضمینهای امنیتی را بر عهده بگیرد و به تامین امنیت غذایی در منطقه دریای سیاه کمک کند.
اگرچه ترکیه پیشتر با توافق غلات قابل اعتماد بودن خود را اثبات کرده، همچنان بعید است که مسکو مشارکت ترکیه در گشتهای دریایی را بپذیرد. پذیرش چنین ترتیبی به طرفهای مشارکتکننده، ماموریت و شرایط اجرای آن بستگی دارد و به مذاکرات دقیق و طولانی نیاز خواهد داشت. بااینحال، ادامه گفتوگو به روسیه امکان میدهد خطرات و چشمانداز توافقات احتمالی را از منظر منافع خود و شرکایش ارزیابی کند.
نتیجه
چشمانداز روابط روسیه و ترکیه به توانایی مسکو و آنکارا برای یافتن زمینههای مشترک، همزمان با افزایش واگرایی مسیرهایشان در بحرانهای منطقهای بستگی دارد. با توجه به تعهدات متعدد ترکیه، عملیاتی کردن توافقات سازنده ممکن است زمان زیادی ببرد.
امنیت دریای سیاه اکنون در معرض آزمونی جدی قرار دارد. اگر دو طرف بتوانند درباره مجموعهای محدود از قواعد مربوط به کشتیهای غیرنظامی و سازوکاری برای تامین امنیت آنها توافق کنند، این امر به تداوم تعامل در سایر زمینهها نیز کمک خواهد کرد.
تابآوری همکاری روسیه و ترکیه را میتوان بر اساس توانایی دو طرف در دستیابی به توافقات مشخص و اجرای آنها سنجید. مسکو و آنکارا درباره آینده مناطق پیرامونی خود دیدگاههای متفاوتی دارند، اما هر دو علاقمند هستند که کانال گفتوگو باز بماند تا از شدت تنشها کاسته شود.
0 Comments