تیانلی هوآنگ و نیکلاس لردی در تحلیلی که موسسه آمریکایی مطالعات اقتصاد بین‌الملل پترسون منتشر کرد، نوشتند: تولید اقتصاد چین از ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۰ میلادی رشد ۷ درصدی داشته است و پیش‌بینی می‌شود که تنها اقتصاد بزرگ باشد که در سال ۲۰۲۰ رشد اقتصادی را تجربه خواهد کرد.

با وجود ضعف رشد اقتصادی در دیگر نقاط جهان، صادرات چین همچنان رو به افزایش است؛ به‌طوری که ۱۵ درصد رشد اقتصادی این کشور در ۳ ماهه نخست امسال، ناشی از این صادرات بوده است. از آنجا که پیش‌بینی می‌شود حجم تجارت جهانی ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۰ کاهش یابد، سهم چین در تجارت جهانی قطعاً رشد چشمگیری خواهد داشت.

افزایش صادرات چین با وجود برخی افت‌وخیزها

صادرات بازرگانی چین پس از اینکه در سه ماهه نخست افتی را تجربه کرد، اما دوباره به جایگاه اولیه خود باز گشته است. همان‌طور که شکل زیر نشان می‌دهد، صادرات چین در ماه اکتبر ۱۱.۴ دهم درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته که ۹.۹ درصد نسبت به ماه سپتامبر و ۹.۵ درصد نسبت به ماه اوت بیشتر است. مجموع صادرات تا این تاریخ، یعنی ماه اکتبر، 0.5 درصد افزایش یافته است. ظاهراً تجارت جهانی هم بهبود یافته، اما نسبت به رشد تجارت چین کندتر بوده است. سازمان تجارت جهانی به تازگی پیش‌بینی کرده بود که تجارت و بازرگانی جهانی در سال ۲۰۲۰ میلادی ۹.۲ درصد کاهش خواهد یافت، در همین حال صندوق بین‌المللی پول اکنون پیش‌بینی کرده است حجم تجارت جهانی در ۱۰.۴ درصد کاهش یابد که این شامل کالا و خدمات هم خواهد بود.

تازه‌ترین داده‌ها از گمرکات چین نشانگر آن است که تقاضای جهانی برای کالاهای چینی رو به بازیابی گذاشته است. بر مبنای داده‌های نقطه به نقطه صادرات بازرگانی چین، بسیاری از شرکای تجاری شامل ایالات متحده، اتحادیه اروپا و دولت‌های عضو انجمن کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) در ماه‌های اخیر دوباره رو به رشد گذاشته است.

احیای قوی صادرات چین پیش از هر چیز ناشی از بازیابی سریع صنایع چین به مدد موفقیت این کشور در مهار شیوع کرونا در داخل چین حاصل شده است. رشد ارزش افزوده صنایع به سرعت پس از ابتلا به این بحران در سه ماهه نخست، به قله خود رسید و اکنون به سطوح پیش از کرونا بازگشته است.

علاوه بر این تداوم اختلاف میان عرضه و تقاضا در بسیاری از بازارهای فرامرزی این کشور، محرکی برای این بازیابی اقتصادی بوده است. در حالی که محدودیت‌های مرتبط با کرونا در برخی از مناطق در گوشه و کنار جهان برداشته شده است، برخی کشورها در قرنطینه به سر می‌برند. تولید کالا در سطح جهانی همچنان از سطح تقاضا در این کشورها کمتر است. صادر کنندگان چینی به صورت فعالانه برای پر کردن این خلا دست به کار شده‌اند. چین احتمالاً به صورت تدریجی جایگاه خود را در تجارت جهانی دست کم تا پایان سال جاری میلادی بهبود خواهد بخشید.

در همین حال، نیروی مخالفی هم در این مسیر وجود دارد و آن افزایش ارزش ارز چین است. رنمینبی به میزان قابل توجهی در ماه‌های اخیر تقویت شده و انتظار می‌رود که دستکم تا پایان سال 2020 بیش از این هم تقویت شود و به این ترتیب کالاهای چینی را برای شرکای تجاری‌اش گران‌تر خواهد ساخت. از آغاز سال جاری میلادی تا اوایل نوامبر، رنمینبی در مقایسه با دلار چهار درصد رشد قیمت را تجربه کرد که در مقایسه با کمترین میزان تسعیر آن در اواخر ماه مه این رقم 7 درصد است. افزایش بهای رنمینبی هم ناشی از بهبود صادرات و هم تداوم سرازیر شدن سرمایه خارجی به بازارهای سرمایه چین به ویژه در بازار اوراق قرضه است.

احیای واردات چین، البته کندتر از صادرات

تا پایان ماه اکتبر 2020، واردات چین 2.3 درصد در مقایسه با همین دوره زمانی در سال 2019 کاهش یافته است؛ اما داده‌های ماهانه نشانه‌های بازیابی سریع را فاش می‌کند. واردات در ماه سپتامبر 13.2 درصد در مقایسه سال به سال افزایش داشته است و این روند افزایشی به میزان 4.7 درصد در ماه اکتبر ادامه یافته است (شکل یک) و این چین را تا پایان 2020 در مسیر رسیدن به سطح واردات پیش از شیوع کرونا قرار می‌دهد.

در همین حال، واردات چین از آمریکا به سرعت رو به بازیابی است، به طوری که در مقایسه نقطه به نقطه ماه اکتبر 3.3 درصد رشد داشته و شاید این تلاشی برای عمل به الزامات خرید در مرحله‌ اول از توافقنامه تجاری با آمریکا در ژانویه 2020 باشد. بر اساس ارزیابی منتشر شده از اجرای مرحله اول این توافقنامه، واردات چین از آمریکا در 9 ماهه نخست 2020 میلادی به 53 تا 54 درصد از اهداف سالانه این توافق جامه عمل پوشانده است.