اندیشکده انگلیسی چتم هاوس در گفتگو با پروفسور جینگ هان زینگ، استاد مطالعات چین و روابط بین‌الملل در دانشگاه لانکستر به بررسی این موضوع پرداخته است که گرچه پیشرفت‌های چین در این حوزه ملموس بوده، اما چه سوالات عمیق‌تری در این خصوص وجود دارد که هوش مصنوعی چگونه ممکن است بر جامعه چین اثر بگذارد.

جینگ هان زینگ در پاسخ به اینکه چین از چه مقطعی تصمیم گرفت سرمایه‌گذاری هنگفتی در توسعه هوش مصنوعی داشته باشد و عوامل محرک این روند در چین چه بوده است؟ گفت: دولت چین از دهه ۱۹۸۰ علاقه وافری به دولت الکترونیک به عنوان ابزاری برای بهبود ظرفیت حکمرانی خود داشته است. دولت چین از آن زمان در پی دستیابی به فناوری روز دیجیتال برای تجهیز هر چه بهتر بخش خدمات عمومی بوده و تلاش گسترده‌ای برای یادگیری ابتکارات فناورانه در غرب داشته است.

وی افزود: سال ۲۰۱۷ نقطه عطفی در بلندپروازی چین برای تبدیل شدن به ابرقدرت جهانی در حوزه هوش مصنوعی بود. دولت چین در این سال برنامه خود را با عنوان توسعه نسل جدید هوش مصنوعی منتشر و در آن راهبرد سه مرحله‌ای را برای تحقق امیال خود برای استفاده از این فناوری مشخص کرد.

استاد دانشگاه لانکستر گفت: اولین مرحله، رسیدن به سطح رقابت با کشورهای پیشرو همچون ایالات متحده و توسعه صنعت به ارزش دست کم ۱۵۰ میلیارد رنمینبی تا سال ۲۰۲۰ بود. مرحله دوم تبدیل شدن به کشوری بود که به صورت منظم پیشرفت‌های عمده‌ای در حوزه هوش مصنوعی حاصل می‌کند و صنعت باید تا سال ۲۰۲۵ ارزشی دستکم معادل ۴۰۰ میلیارد رنمینبی داشته باشد. گام نهایی که باید تا سال ۲۰۳۰ برداشته شود این است که چین به قدرت پیش رو در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شود و ارزش این صنعت را به دستکم 1000 میلیارد رنمینبی برساند.

وی افزود: بیش از ۲۰ شهر شامل پکن و شانگهای سیاست‌های ویژه‌ای را برای توسعه هوش مصنوعی اتخاذ کردند که از جمله آن‌ها کاهش مالیات و برنامه‌های کارآفرینی بود. سال ۲۰۱۹ به‌طور کلی سرمایه‌گذاری در حوزه‌ی هوش مصنوعی افت کرد که بخشی از آن ناشی از فشار کرونا بر اقتصاد چین بود؛ بنابراین ممکن است اهداف بلند پروازانه مندرج در راهبرد ۲۰۱۷ در موعد مقرر محقق نشده باشد.

این استاد دانشگاه در خصوص آثار اجتماعی و سیاسی تصمیمات چین در حوزه هوش مصنوعی گفت: بحران کرونا به تقویت راهبرد هوش مصنوعی در چین کمک کرد، زیرا همان‌طور که در سراسر جهان شاهد بودیم، برای جلوگیری از انتقال این ویروس باید کنترل قوی و شدید بر تردد مردم داشت. کشورهایی همچون چین و کره جنوبی از اپلیکیشن‌های متفاوتی برای تشخیص جابجایی مردم استفاده کردند. در حالی که در غرب رهگیری تماس‌ها با مباحثه عمومی در خصوص استفاده، پردازش و ذخیره داده‌ها همراه بود، اما بحث علنی در سطح ملی در خصوص هوش مصنوعی در چین شکل نگرفت.

وی درباره امکان تحقق راهبرد چین در این حوزه گفت: فقط چین و ایالات متحده هستند که از منابع لازم برای رقابت جهت سلطه در این حوزه برخوردارند. مزیت چین در بازار عظیم داخلی‌اش است، به‌طوری‌که به تولیدکنندگان امکان می‌دهد فناوری‌های هوش مصنوعی را پرورش دهند، اما باید به یاد داشت که ایالات متحده از مدت‌ها پیش به توسعه این فناوری پرداخته است.

زینگ گفت: رویکرد دولت چین به هوش مصنوعی ممکن است فاقد ابتکارات بومی در این حوزه باشد. هنوز محل تردید است که سرمایه‌گذاری چین در حوزه هوش مصنوعی چقدر خریدار جهانی پیدا خواهد کرد و این‌یکی از دلایل کلیدی است که باعث شد سرمایه‌گذاری در چین در حوزه هوش مصنوعی در سال ۲۰۱۹ کاهش یابد. علاوه بر این جاه طلبی‌های آشکار‌ چین در حوزه هوش مصنوعی رقبای نزدیک به این کشور، به‌ویژه آمریکا و اروپا را هوشیار کرده است. ژئوپلیتیک مربوط به تنش کنونی میان آمریکا و چین و لحن ملی‌گرایانه چین برای پیشرفت هوش مصنوعی چین سودبخش نخواهد بود. همکاری جهانی در حوزه هوش مصنوعی برای تضمین اینکه این فناوری‌ها به شیوه‌ای که به بشریت سود برساند، امری حیاتی است. اگر رقابت ژئوپلیتیکی عامل توسعه هوش مصنوعی باشد، به مانعی ناخواسته بر سر تحقق این هدف تبدیل می‌شود و ممکن است نیت چین برای تبدیل شدن به یک ابر قدرت را خدشه‌دار کند.