آنتارا گوسل سینگ در یادداشتی که در وب سایت «بنیاد پژوهشی آبزرو» -هند- منتشر شد، نوشت: آشفتگی اخیر در غرب آسیا، به ویژه حادثه انفجار ابزارهای الکترونیک در لبنان در ماه سپتامبر بحثی اخلاقی را در بسیاری از کشورها به راه انداخته است. با این حال در چین، گفتمان در این خصوص بر این مساله متمرکز است که آیا این رویداد می‌تواند فرصت‌هایی جدید را برای صنعت الکترونیک چین به ویژه با تقویت صادرات رو به کاهش تلفن همراه چینی باز کند.

بر اساس برآوردهای چین، صادرات تلفن همراه چین در جهان پس از یک اوج گیری در سال 2015 که 1.343 میلیارد تلفن همراه را به جهان صادر کرد، با کاهش روبرو بوده است. در  سال 2022 صادرات تلفن همراه چین حدود 822 میلیون دستگاه بود که نشانگر کاهشی 39 درصدی است. در سال 2023 این تعداد به کمتر از 800 میلیون رسید، یعنی با کاهش بیش از 40 درصدی روبرو شد. برخی ضررهای چین به دلیل تشدید گرایش «چین+1» در سراسر جهان به نفع هند تمام شده است.

با این حال برخی از راهبردشناسان چینی معتقدند که تغییر در ژئوپلیتیک غرب آسیا،  به ویژه انفجار پیجرها و واکی‌تاکی‌ها در لبنان می‌تواند به نفع صنعت ساخت‌وساز چین باشد. طرف چینی استدلال می‌کند که با توجه به ارتباطات ادعایی تایوان، ژاپن و اروپا، یکی از آثار این حوادث می‌تواند بروز یک «بحران اعتماد» غیرمنتظره در بازار جهانی الکترونیک باشد. آنها می‌گویند که در سطح جهانی آگاهی بیشتری در این خصوص ایجاد می‌شود که کالاهای الکترونیک تولید شده تحت سیستم آمریکا یا غرب فاقد خطا نیستند و می‌توانند خطرات امنیتی بالقوه‌ای داشته باشند.

به عنوان مثال، می هوالونگ، استاد دانشگاه پکینگ، چین، استدلال می‌کند که این حمله از این پتانسیل برخوردار است که «قواعد بازی» را تغییر دهد و یک زنجیره واکنش به همراه داشته باشد. پس از حملات 11 سپتامبر، درک مردم از تروریسم تغییر کرد و صنعت جهانی هوانوردی دستخوش تغییرات قابل توجهی شد.حادثه لبنان که در آن از روش جدید «جنگ زنجیره تامین» استفاده شد، می‌تواند تاثیری مشابه داشته باشد و تاثیر آن به کندی آشکار شود.

فرصت چین برای به چالش کشیدن صنعت الکترونیک غرب

طرف چینی تاکید کرده‌است که انفجار پیجرها و کشتارهای هدفمند نگرانی‌هایی جدی را در میان مصرف‌کنندگان در کشورهای عربی درباره امنیت کالاهای الکترونیک تولید شده در غرب یا کالاهایی که زنجیره تامین آنها تحت کنترل غرب قرار دارد، برانگیخته است. در رسانه‌های اجتماعی عربی، بسیاری از کاربران خواستار تحریم محصولات الکترونیک غربی و روی آوردن به جایگزین‌هایی مثل هواوی به جای برندهای غربی شده‌اند.

طرف چینی همچنین خاطر نشان کرده است که این اولین باری نیست که کشورهای غرب آسیا تحت تاثیر اختلال ارتباطی اسرائیل قرار گرفته‌اند. سوریه، اردن، مصر، و ترکیه همگی برای مدت طولانی شرایطی دشوار داشته‌اند. فقدان فناوری مستقل، فقدان زنجیره صنعتی پشتیبان، و تهدید یک دشمن برتر از نظر فناوری، مشکلات رایجی است که کل بازار ارتباطات غرب آسیا با آن مواجه است. ترورها و حملات مکرر ناشی از درز اطلاعات در ایران، سوریه، عراق، لبنان و دیگر کشورها نه تنها برای کشورهایی که مستقیم درگیر این حوادث بوده‌اند بلکه برای سایر کشورهای ثروتمند خلیج(فارس) نیز نگران کننده است. یافتن یک زنجیره ایمن و قابل اعتماد صنعت ارتباطات و انرژی تقریباً در میان تمام کشورهای غرب آسیا به یک اجماع تبدیل شده است. و در چنین شرایطی چین قصد دارد خود را به عنوان قابل قبول‌ترین جایگزین معرفی کند.

طرف چینی می‌خواهد از این فرصت استفاده و حملاتش را به بادوام بودن و مشروعیت زنجیره‌های تامین و زنجیره‌های صنعتی غرب تشدید و استدلال کند که این غرب است که خطر بزرگی برای زنجیره تامین محسوب می‌شود، نه چین. به نظر می‌رسد که آنها به تسریع روند بازسازی زنجیره جهانی تامین علاقمند هستند، به گونه‌ای که در آن غرب زدایی، و نه چین زدایی به گرایش غالب در برخی از کشورهای غیر غربی تبدیل شده باشد.

شن یی، استاد سیاست بین‌الملل در دانشگاه فودان این طور استدلال می‌کند: «پس از جنگ تجاری چین و آمریکا، اکنون جهان دارای دو مجموعه سیستم فنی، دو مجموعه استاندارد و دو مجموعه اکوسیستم است. چین چطور می‌تواند با استانداردهای آمریکا رقابت کند؟ بله، ممکن است ما به اندازه آنها پیشرفته نباشیم و پارامترهای فنی ما در حد آنها نباشد، اما می‌توانیم تضمین کنیم که محصولات ما منفجر نمی‌شود و ایمن است. اگر نمی‌خواهید منفجر شوید، می‌توانید از محصولات ما استفاده کنید.»

بر این اساس، چین تمایل دارد «ساخت چین» را نه تنها به عنوان نماد مقرون به صرفه بودن و کیفیت خوب، بلکه به عنوان نماد «خودمختاری، استقلال، ایمنی و قابلیت اطمینان فناوری» ترویج کند. این طور تبلیغ می‌شود که تمام اجزای الکترونیکی لوازم الکترونیکی چینی در داخل کشور تولید و مونتاژ می‌شوند و احتمال کمی برای دستکاری توسط قدرت‌های خارجی وجود دارد. این دلیل مهمی برای آن  است که مصرف کنندگان در غرب آسیا یا دیگر کشورها به انتخاب محصولات الکترونیکی ساخت چین تمایل پیدا کنند.

آیا این طرح چین کار خواهد کرد؟ فقط زمان می‌تواند به این سوال پاسخ بدهد. با این حال، از آنجایی که هند تلاش می‌کند از طریق «رشد صادرات گوشی‌های هوشمند و به طور کلی لوازم الکترونیک» در تولیدات جهانی اثر بگذارد، نمی‌تواند از جریان‌های پیچیده و درهم‌تنیده ژئوپلیتیک زنجیره تأمین چشم پوشی کند.