ماکسیم بزنوسیوک، متخصص سیاست‌های راهبردی در یادداشتی که در سایت اندیشکده «شورای آتلانتیک» منتشر شد، نوشت: اگرچه این رزمایش‌ مشترک نظامی در بلاروس به عنوان اقدامی دفاعی معرفی شد، اما نگرانی قابل توجه همسایگان اروپایی این کشور را برانگیخت. حضور نیروهای روسی در نزدیکی مرز بلاروس با ناتو و اتحادیه اروپا، ناگزیر یادآور تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین بود که پیش از آن رزمایش‌ نظامی روسیه در بلاروس برگزار شد. رزمایش‌ امسال در اقدامی که به نظر می‌رسید هدفش ترساندن آن دسته از اعضای ناتو بود که در نزدیکی این کشور واقع شده‌اند، شامل یک حمله هسته‌ای شبیه‌سازی شده بود. نیروهای روس و بلاروسی در این رزمایش همچنین از پهپادها و سیستم‌های رباتیک استفاده کردند.

این رزمایش‌ نظامی در حالی انجام شد که در پس زمینه آن نگرانی فزاینده اروپا از تمایل آشکار روسیه برای تشدید جنگ ترکیبی علیه غرب وجود داشت. کرملین از آغاز حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۱۴، با اتهاماتی در خصوص انواع گسترده‌ای از اقدامات خصمانه در سراسر اروپا، از حملات سایبری و ضداطلاعاتی تا خرابکاری و ترور، مواجه شده است. این اقدامات پس از تهاجم روسیه در فوریه ۲۰۲۲ شتاب بیشتری گرفت و ممکن است در حال ورود به فاز جدیدی باشد.

در هفته‌های اخیر، کرملین پهپادهایی را به حریم هوایی لهستان و رومانی و همچنین هواپیماهای جنگنده را به حریم هوایی استونی در بالای دریای بالتیک فرستاده است. در ۲۲ سپتامبر، عملیات فرودگاه‌های بزرگ در نروژ و دانمارک به دلیل فعالیت پهپادهای مشکوک تعلیق شد. اگرچه منبع این اختلال پیچیده پهپادی هنوز مشخص نشده است، اما نخست‌وزیر دانمارک گفت که نمی‌توان دخالت روسیه در این مساله را رد کرد.

اقدامات اخیر روسیه نشان‌دهنده استفاده مستمر از پهپادها در راهبرد جنگ ترکیبی کرملین و هدف از آن تشدید درگیری با کشورهای دموکراتیک است. از زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در ژانویه ۲۰۲۵ به کاخ سفید بازگشت، مسکو از تلاش‌های او برای کاهش حمایت از اوکراین و محدود کردن نقش آمریکا در امنیت اروپا خشنود بوده است. به نظر می‌رسد روسیه اکنون مصمم است تا از شکاف‌های فزاینده در اردوگاه غرب بهره‌برداری کند و اروپا را با تهدیدهای بمباران پهپادی بترساند.

رهبران اروپا باید تهدید پهپادی روسیه را جدی بگیرند. کرملین از سال ۲۰۲۲ پهپادها را به یکی از اجزای کلیدی راهبرد نظامی روسیه تبدیل کرده است. تولید داخلی پهپادهای بمب‌افکن به‌ویژه در طول سال گذشته به شدت افزایش یافته و این امکان را برای روسیه فراهم کرده است که در یک شب با حدود ۸۰۰ پهپاد، بمباران‌هایی گسترده علیه شهرهای اوکراین انجام دهد.

پهپادهای روسیه علاوه بر افزایش از نظر کمی، از نظر کیفی نیز در حال ارتقای قابل توجهی هستند. نمونه‌های اخیر این پهپادها به طور قابل توجهی بزرگ‌تر، سریع‌تر و دارای قابلیت انفجاری بیشتری هستند. روسیه همچنین با پیاده سازی سیستم‌های ناوبری و کنترلی بهبودیافته‌، نسل فعلی پهپادهای بمب‌افکن را به مراتب مرگبارتر از نسل قبل کرده است.

به نظر می‌رسد روسیه در این مرحله، در پی ارزیابی میزان آمادگی ناتو برای دفاع از خود باشد و بعید است که به دنبال آماده‌ شدن برای هرگونه حملات گسترده باشد. با این حال، نباید زمان را تلف کرد. کشورهای اروپایی نباید صبر کنند تا روسیه بیش از این پیشروی کند و بعد به نگرانی‌های امنیتی فوری ناشی از دیپلماسی پهپادی کرملین بپردازند.

امید اروپا به بهره‌گیری از تجربه و توانمندی اوکراین در جنگ الکترونیک

این امر به معنای درس گرفتن از تجربه بی‌نظیر اوکراین در دفاع در برابر حملات گسترده پهپادی روسیه است. فقط اوکراین از دانش فنی لازم برای توسعه دفاع هوایی چند لایه‌ای شامل سیستم‌های موشکی زمین‌پایه، جنگنده‌ها، هواپیماهای ملخی، هلیکوپترها و ناوگان به سرعت در حال گسترش پهپادهای رهگیر برخوردار است. به همین ترتیب، تنها اوکراین می‌تواند راهنمایی‌های عملی در مورد ایجاد اختلال مؤثر و سایر راهبرد‌های جنگ الکترونیک ارائه دهد. این درس‌ها، اوکراین را به یک شریک امنیتی ضروری برای اروپا تبدیل می‌کند.

کشورهای عضو ناتو باید به طور جمعی قوانینی واقع‌بینانه و بدون ابهام را در مورد تهاجم پهپادها و جنگنده‌های فرامرزی تعیین کنند که حداکثر شفافیت را برای همه کشورها از جمله روسیه داشته باشد. ابتکار «نگهبان شرقی» در امتداد مرز ناتو با روسیه باید گسترش یابد و از وضعیت دائمی برخوردار شود و اوکراین نیز به طور کامل به عنوان یک شریک راهبردی در آن ادغام شود. اروپا باید تولید فناوری‌های مقرون‌به‌صرفه ضدپهپادی را در اولویت قرار دهد و در شرکت‌های بخش دفاعی اوکراین که در حال حاضر در حال تولید اجزای کلیدی مانند پهپادهای رهگیر و ابزارهای جنگ الکترونیک هستند، سرمایه‌گذاری کند.

کشورهای اروپایی باید به طور جداگانه نیز اطمینان حاصل کنند که جمعیت غیرنظامی در برابر حملات پهپادی بالقوه روسیه محافظت می‌شوند. این به معنای بررسی پناهگاه‌های موجود است. بدون شک در بسیاری از موارد، انجام کارهای نوسازی جامع ضروری خواهد بود. دولت‌ها در حال حاضر با پرداختن به این مسئله، به جای آنکه منتظر تشدید اقدامات روسیه بمانند، می‌توانند از بروز وحشت جلوگیری کنند و نشان دهند که وضعیت امنیتی تحت کنترل است.

پوتین آشکارا از تلاش‌های ترامپ برای کاهش مشارکت آمریکا در امنیت ترانس آتلانتیک دلگرم شده و برای تشدید جنگ ترکیبی خود علیه اروپا جسارت بیشتری پیدا کرده است. در حال حاضر، به نظر می‌رسد او بر سنجش پاسخ‌های اروپا و دامن زدن به ناامنی در سراسر این قاره متمرکز است. با نگاهی به آینده، هدف راهبردی پوتین ایجاد شکاف در اتحاد یورو-آتلانتیک و کاهش حمایت از اوکراین به حداقل ممکن است. اگر او موفق شود، تهدید علیه اروپا به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت و هزینه متوقف کردن روسیه گران‌تر خواهد شد.