اندیشکده «بنیاد جیمز تاون» در گزارشی که در وب‌سایت خود منتشر کرد، نوشت: فشار اقتصادی ناشی از هزینه‌های جنگی روسیه و تحریم‌ها، توانایی مسکو را برای تامین مالی پروژه‌ها در جمهوری‌های استقلال یافته از شوروی سابق محدود و این کشور را به شریکی کم‌اعتبارتر برای دولت‌های آسیای مرکزی که به دنبال ثبات و توسعه هستند، تبدیل کرده است.

کشورهای منطقه‌ با مشارکت در پروژه‌هایی مانند کریدور میانی و ایجاد مشارکت‌های جدید با غرب، چین و ترکیه، مسیرهای جایگزین را دنبال می‌کنند؛ به‌ویژه با توجه به این که سازمان‌های تحت رهبری روسیه نیز ضعف‌های خود را نشان داده‌اند.

تحلیلگران نظامی روسیه در اواخر ماه مارس اعلام کردند که بریتانیا به دنبال «بهره بردن از کاهش نفوذ روسیه در آسیای مرکزی» برای گسترش حضور خود در این منطقه است. این تحلیلگران می‌گویند که آمریکا «درگیر ایران است»، اما در عین حال اشاره می‌کنند که بریتانیا از چند سال پیش با کشورهای آسیای مرکزی مذاکراتی داشته تا نفوذش را در منطقه افزایش دهد؛ نفوذی که به گفته آنها، «آرام‌تر اما ژرف‌تر» از نفوذ روسیه، چین، اتحادیه اروپا یا آمریکا است. آنها می‌گویند لندن قصد دارد مسیرهای ترابری فراقاره‌ای و حلقه فوقانی زنجیره تولید انرژی را در اختیار بگیرد.

کارشناسان باشگاه والدای (اندیشکده‌ای نزدیک به ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه) در آغاز فوریه، غرب به‌ویژه آمریکا را متهم کردند که می‌کوشد نفوذ خود را در جمهوری‌های استقلال یافته از شوروی سابق تقویت کند. به گفته تیموفی بورداچف، مدیر برنامه باشگاه والدای، هدف اصلی سیاست آمریکا در قبال اروپا، ایجاد «پایگاهی سرزمینی برای استقرار نیروهایش در اوراسیا» است.

روزنامه «فایننشیال تایمز» در آغاز سال ۲۰۲۵ گزارش داد که کرملین نگران افزایش نفوذ غرب در آسیای مرکزی است. تحلیلگران مستقل اشاره کرده‌اند که این نگرانی‌ها بی‌پایه و اساس نیست. در نوامبر ۲۰۲۵، رومن پریادون، ناظر اوکراینی، مدعی شد که از آغاز حمله روسیه به اوکراین، کشورهای منطقه شروع به فاصله گرفتن از مسکو کرده‌اند. پریادون گفت: قزاقستان از به رسمیت شناختن سرزمین‌های اشغالی اوکراین خودداری کرد و رئیس‌جمهور قزاقستان در مجمع سن‌پترزبورگ و در حضور پوتین از احترام به تمامیت ارضی سخن گفت. قرقیزستان رزمایش نظامی مشترک با روسیه را لغو کرد و ازبکستان از مشارکت در پروژه‌های همگرایی مسکو سرباز زد. تاجیکستان و ترکمنستان به دنبال شرکای امنیتی جدید هستند . پریادون همچنین به افزایش حضور چین و ترکیه در آسیای مرکزی و همچنین «بازگشت آمریکا به منطقه» اشاره کرد.

در آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، کارشناسان باشگاه والدای به ریسک‌های جدیدی در روابط روسیه با کشورهای آسیای مرکزی اشاره کردند، هرچند آنها را بنیادی ندانستند. مهم‌ترین نگرانی باشگاه والدای این است که جنگ آمریکا علیه ایران نشان‌دهنده ناکارآمدی سازمان‌های بین‌المللی تحت رهبری روسیه از جمله سازمان همکاری شانگهای و بریکس است، زیرا تهران هیچ حمایتی از شرکای خود دریافت نکرده است.

ناتوانی کرملین در پاسخ به نیازهای آسیای مرکزی، مسئله‌ای بنیادی‌تر است. آلیبک جکشِنکوف و کوباتبِک رحیموف، تحلیلگران باشگاه والدای از قرقیزستان، این نیازها را شامل کمک در زمینه کمبود آب، مشکلات برق و فرسودگی زیرساخت‌های شوروی برشمردند. بر این اساس، برخی کارشناسان از روسیه می‌خواهند در ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای، رونق بخشیدن به صنعت و بهبود امنیت غذایی به آسیای مرکزی کمک کند.

روسیه هیچ نشانه‌ای از عزم خود برای سرمایه‌گذاری مجدد در پروژه‌های آسیای مرکزی بروز نداده است. برخی تحلیلگران مستقل می‌گویند جنگ علیه ایران که باعث جهش شدید قیمت نفت شد و بخش زیادی از توجه سیاست خارجی آمریکا را به خود جلب کرده است، پوتین را جسورتر کرده تا جنگ علیه اوکراین را ادامه دهد. در نتیجه، کرملین برنامه‌های خود برای کاهش هزینه‌ها را کنار گذاشته است. مسکو قیمت «آستانه تحریم» پیش‌بینی‌شده نفت را در بودجه سال آینده کاهش نداد و در نتیجه برنامه‌های مخارج خود را نیز کاهش نداد. پوتین در یک جلسه غیرعلنی با نخبگان الیگارش روسیه، عزم خود را برای تصرف دونباس شمالی به هر قیمتی اعلام کرد و از آنها خواست تا «سهم بیشتری» برای نیازهای نظامی پرداخت کنند . هزینه‌های نظامی روسیه به اقتصاد این کشور آسیب می‌زند. در برخی مناطق، تأخیر در پرداخت حقوق و مستمری‌ها آغاز شده است. به همین خاطر سرمایه‌گذاری در کشورهای همسایه در اولویت نیست.

دولت‌های آسیای مرکزی نیز این موضوع را حس می‌کنند. حتی نویسندگانی که برای رسانه‌های وفادار به کرملین می‌نویسند، مثلاً هنگام توصیف سیاست ازبکستان، اذعان می‌کنند که «به دلیل تحریم‌ها، تکیه کامل بر روسیه با ریسک‌‌هایی روبرو است… از این رو، توجهات به مسیر (تجارت بین‌المللی) ترانس‌-کاسپین متمرکز شده است» که به «کریدور میانی» شناخته شده است. ازبکستان با همسایگان خود برای «توسعه حمل‌ونقل بار، دیجیتالی‌سازی و عیب‌یابی زیرساخت کریدور میانی» توافقنامه امضا می‌کند. تاشکند در ماه ژانویه قراردادی را با ترکیه برای ساده‌سازی حمل‌ونقل در این مسیر امضا کرد. ازبکستان نیز ۸۴ میلیون دلار در یک مرکز لجستیک مشترک میان ازبکستان-قزاقستان-چین در منطقه تاشکند سرمایه‌گذاری می‌کند. صرف‌نظر از دخالت غرب در منطقه، کشورهای آسیای مرکزی به دنبال شرکایی فراتر از روسیه هستند. این روند در سال‌های اخیر چنان پایدار شده که مسکو عملاً هیچ شانسی برای معکوس کردن آن ندارد.