برایان جی. کاراموکا در تحلیلی که در وب سایت موسسه «جیمزتاون» منتشر شد، نوشت: این اقدام، نشان‌دهنده تغییر در موضع ترکیه از اتخاذ رویکردی متمرکز بر آموزش نظامی، ظرفیت‌سازی و حمایت مشورتی به ایفای یک نقش عملیاتی‌تر و مستقیم‌تر است. به علاوه، این استقرار در شرایطی صورت می‌گیرد که عدم‌قطعیت ژئوپلیتیک در سراسر خاورمیانه در حال گسترش است. با گسترش تنش‌های ناشی از درگیری با ایران به خلیج(فارس) و درگیر شدن قدرت‌های منطقه‌ای مانند قطر و امارات، که هر دو دارای منافع سیاسی و اقتصادی گسترده‌ای در سراسر آفریقا هستند، ممکن است آنکارا فرصتی را برای تعمیق نفوذ خود در این قاره، به‌ویژه در شاخ آفریقا و کریدور کلیدی دریای سرخ فراهم ببیند.

در سال‌های اخیر، بسیاری از دولت‌های آفریقایی به دنبال کاهش وابستگی به شرکای سنتی غربی مانند فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده بوده‌اند. در مقابل، تعداد فزاینده‌ای از آنها به بازیگران خارجی نوظهور، از جمله چین، روسیه، ترکیه و کشورهای حاشیه خلیج(فارس) روی آورده‌اند تا خلأهای اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک روزافزون خود را پر کنند. در این چشم‌انداز به‌شدت رقابتی، ترکیه کوشیده است تا خود را از چین و روسیه متمایز و به‌عنوان یک شریک امنیتیِ منعطف‌تر و عملیاتی‌تر معرفی کند، به‌ویژه برای دولت‌هایی که با شورش‌ها، گروه‌های شبه‌نظامی و جنبش‌های تجزیه‌طلب مواجه هستند. این چالش‌های امنیتی به‌ویژه در مناطقی که آنکارا مشارکت در آنها را در اولویت قرار داده، از جمله شمال آفریقا و شاخ آفریقا، حاد است.

ترکیه جایگاه متمایزی در چشم‌انداز امنیتی در حال تحول آفریقا دارد. سیاست ترکیه در قبال آفریقا به‌طور فزاینده‌ای بر ترکیبی از همکاری امنیتی، تعامل اقتصادی و گسترش روابط دیپلماتیک متمرکز شده است، به‌گونه‌ای که آنکارا خود را به‌عنوان صدای پیشروی جنوب جهانی و شریکی جایگزین برای هر دو قدرت غربی و غیرغربی معرفی می‌کند. علاوه بر این، ترکیه به‌عنوان یک عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، توانایی‌های نظامی و استانداردهای آموزشی مرتبط با ائتلاف غرب را ارائه می‌دهد و در عین حال تمایلش را برای صادرات تجهیزات نظامی با شروط سیاسی کمتر، به نمایش می‌گذارد.

یکی از دغدغه‌های اصلی ترکیه، تقویت حضورش در امتداد مسیرهای حیاتی تجارت دریایی است. ترکیه بر گسترش نفوذ خود بر بنادر کلیدی در شاخ آفریقا و در امتداد دریای سرخ، از جمله بندر موگادیشو در سومالی، بندر سواکن در سودان و چندین بندر لیبی متمرکز شده است. همچنین خود را با ابتکار آتلانتیک مراکش همسو کرده است که هدف آن فراهم‌ کردن دسترسی بیشتر کشورهای ساحل به اقیانوس اطلس است. این تلاش‌ها در کنار هم، منعکس‌کننده هدف گسترده‌تر آنکارا برای افزایش دسترسی لجستیک و قابلیت‌های اعمال قدرت از دریای مدیترانه تا سواحل اقیانوس اطلس در آفریقا است. ترکیه فراتر از زیرساخت‌های دریایی، به گسترش ردپای اقتصادی خود در سراسر این قاره، به‌ویژه در کنیا، تانزانیا و سنگال، از طریق ترکیبی از همکاری دریایی و سرمایه‌گذاری زیرساختی ادامه داده است.

به‌عنوان مثال، در ژانویه ۲۰۲۲، ترکیه به کنیا یدک‌کش‌های مجهز به قابلیت‌های اطفای حریق ارائه داد. این یدک‌کش‌ها برای گسترش عملیات نجات و بندرگاه در مومباسا، بزرگترین بندر شرق آفریقا در نظر گرفته شده‌اند. در همان ماه، «یاپی مرکزی»، پیمانکار ترک، قراردادی به ارزش ۱٫۹ میلیارد دلار برای ساخت ۳۶۸ کیلومتر راه‌آهن برقی با ریل استاندارد در تانزانیا امضا کرد. در مارس ۲۰۲۶، دولت تانزانیا از سرمایه‌گذاران ترک دعوت کرد تا به‌عنوان بخشی از تلاش‌ها برای تسریع توسعه اقتصادی و تقویت همکاری دیپلماتیک بین دو کشور، در بخش‌های راهبردی از جمله زیرساخت، انرژی و کشاورزی سرمایه‌گذاری کنند. در سال ۲۰۲۵، در جریان سفر نخست‌وزیر سنگال به ترکیه، وزیر بازرگانی ترکیه تاکید کرد که پیمانکاران ترک ۳۹ پروژه به ارزش کل ۲٫۲ میلیارد دلار را در سنگال تکمیل کرده‌اند و دو کشور به سمت حجم تجارت دوجانبه‌ای سالانه به ارزش ۱ میلیارد دلار در حال حرکت هستند. روابط امنیتی ترکیه با سومالی می‌تواند الگویی بالقوه برای تعاملات آینده با این کشورها باشد.

در سال ۲۰۱۷، ترکیه بزرگترین پایگاه نظامی خود در خارج از کشور، یعنی «ترکسوم» را در موگادیشو افتتاح کرد. این پایگاه که در امتداد کریدور اقیانوس هند قرار دارد، به منظور تعمیق همکاری نظامی و امنیتی با سومالی تأسیس شد، در حالی که موگادیشو کارزار طولانی خود را علیه گروه شبه‌نظامی الشباب ادامه می‌دهد.  «ترکسوم» از آن زمان به یک مرکز کلیدی برای آموزش و تجهیز نیروهای سومالی، با ظرفیت آموزش بیش از ۱۰ هزار سرباز و ارائه پشتیبانی لجستیک و عملیاتی تبدیل شده است. ترکیه در سال‌های اخیر به تعمیق نقش امنیتی خود در سومالی ادامه داده است. در فوریه ۲۰۲۴، آنکارا و موگادیشو چارچوب توافقی را امضا کردند که به نیروهای دریایی ترکیه برای گشت‌زنی در آب‌های سومالی و حفاظت از منابع فراساحلی، به مدت ۱۰ سال، اختیار می‌داد و بدین‌ترتیب حضور نظامی ترکیه را در امتداد شاخ آفریقا و غرب اقیانوس هند گسترش داد.

ترکیه همچنین با ادامه کارزار سومالی علیه الشباب، کمک‌های نظامی خود به موگادیشو را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است. آنکارا پهپادهای بیرقدار تی‌بی‌۲ و آکینجی و همچنین بالگردهای تهاجمی تی۱۲۹ آتاک را در اختیار سومالی قرار داده که توانایی‌های هوایی ارتش سومالی را افزایش داده است. به‌طور هم‌زمان، نیروهای ترکیه چندین هزار سرباز سومالیایی که حدود یک‌سوم از پرسنل نظامی سومالی را تشکیل می‌دهند، آموزش داده‌اند که بر وسعت حضور و نفوذ امنیتی آنکارا در این کشور تاکید دارد. همچنین گزارش شده است که ترکیه به دنبال تأسیس یک مرکز هوافضا در امتداد ساحل اقیانوس هند در سومالی است که هم به‌عنوان پایگاه پرتاب ماهواره و هم به‌عنوان مرکز بالقوه آزمایش موشک‌های بالستیک دوربرد عمل کند. در تلاشی آشکار برای تامین امنیت این سایت، ترکیه تانک‌های نبرد اصلی ام۴۸ و ام۶۰ پاتون را به موگادیشو اعزام کرده است. ترکیه همچنین با وجود ناکامی‌هایی در کارزار دولت سومالی علیه الشباب، به‌تدریج حضور نیروهای خود را در موگادیشو افزایش داده است. پس از تصویب پارلمان در ژوئیه ۲۰۲۴ که استقرار تا ۲۵۰۰ پرسنل را مجاز می‌دانست، نیروهای ترکیه با تجهیزات نظامی قابل‌توجهی به‌عنوان بخشی از مأموریتی دو ساله به سومالی وارد شدند. این استقرار، بر تعهد آنکارا به تقویت ساختار امنیتی سومالی و در عین حال تعمیق اجرای توافقنامه دفاعی دو کشور در سال ۲۰۲۴ تاکید داشت.

دسترسی به زیرساخت‌های دریایی کلیدی و نفوذ بر آنها به حوزه مورد علاقه دیگری برای آنکارا تبدیل شده است. در سومالی، ترکیه نقش پیشرو در توسعه و مدیریت فرودگاه و بندر موگادیشو ایفا کرده است. بندر موگادیشو به یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری منطقه و چهارمین بندر پرفرمان آفریقا تبدیل شده است. کنترل و مدیریت این دارایی‌ها به ترکیه اهرم فزاینده‌ای در امتداد کریدورهای حیاتی دریایی، از جمله دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، و همچنین بر مسیرهای اصلی تجارت و عرضه آفریقا–خاورمیانه که برای اقتصاد جهانی حیاتی هستند، اعطا می‌کند. آنکارا با انجام این کار، خود را در فضاهایی راهبردی جای می‌دهد که به‌طور سنتی تحت سلطه رقبای منطقه‌ای مانند عربستان، ایران و امارات بوده است.

سومالی به عنوان محور راهبرد آنکارا در قبال آفریقا ظهور کرده است، و پایگاه نظامی «ترکسوم» به عنوان مرکزی حیاتی برای فرافکنی قدرت، همکاری دفاعی و نفوذ منطقه‌ای ترکیه عمل می‌کند. آنکارا از طریق سرمایه‌گذاری‌های نظامی و اقتصادی رو به رشد، خود را در جایگاه یک بازیگری راهبردی بلندمدت در چشم‌انداز امنیتی در حال تحول آفریقا قرار می‌دهد.