ادوارد هانت در تحلیلی که در وب سایت «فارین پالسی این فوکوس»‌منتشر شد، نوشت: اگرچه به نظر می‌رسد دونالد ترامپ در حال کاهش حضور این کشور در عراق است و در تاریخ ۳۰ سپتامبر اعلام کرد که عراق را ترک می‌کنیم اما هم‌زمان در حال تدوین طرحی جدید برای گشودن صنعت نفت عراق به روی شرکت‌های آمریکایی است. رئیس‌جمهور آمریکا با مداخله در سیاست عراق، از جمله در روند انتخاب نخست‌وزیر، امیدوار است دولت این کشور را برای پذیرش توافقات جدید نفتی تحت فشار قرار دهد تا شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه انرژی بتوانند حجم عظیمی از نفت عراق را استخراج کنند.

ترامپ در ماه ژوئیه، هنگام استقبال از علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در کاخ سفید، گفت: «ما نفت زیادی استخراج خواهیم کرد. نفت زیادی از زمین بیرون خواهد آمد و شرکت‌های آمریکایی این کار را انجام می‌دهند.»

دولت ترامپ طی چند ماه گذشته، بی‌سروصدا زمینه‌ساز دوره جدیدی از امپریالیسم آمریکا در عراق بوده است. اگرچه این دولت نیروهای نظامی آمریکا را طبق توافقی که در دولت جو بایدن با دولت عراق حاصل شده بود، از این کشور خارج کرده، اما استفاده از قدرت اقتصادی و سیاسی آمریکا برای اعمال نفوذ گسترده بر دولت عراق را آغاز کرده است.

دولت ترامپ در اوایل سال جاری میلادی، در روند پارلمانی عراق مداخله کرد تا مانع بازگشت نوری المالکی، نخست‌وزیر پیشین، به قدرت شود و مسیر را برای نخست‌وزیری علی الزیدی، بازرگانی ثروتمند، هموار سازد. دولت آمریکا هنگامی که عراق در حال انتخاب رهبران جدید خود بود، با اعمال فشارهای شدید، تامین مالی نیروهای امنیتی این کشور را که مسئول تامین امنیت مقامات دولتی هستند، به حالت تعلیق درآورد. هم‌زمان، مانع دسترسی دولت عراق به درآمدهای حاصل از فروش نفت شد که در حساب‌هایی نزد بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شوند.

دولت ترامپ این اقدامات را با هدف واداشتن عراق به فاصله‌گرفتن از ایران توجیه کرد، اما در عمل برای الزیدی، که مالک بانکی با ارتباطات ادعایی با ایران است، فضای مانور فراهم آورد. ترامپ آشکارا از الزیدی حمایت کرد و رهبران عراق را به پذیرش او به‌عنوان نخست‌وزیر جدید تشویق کرد.

پس از آنکه دولت عراق در برابر فشار آمریکا عقب‌نشینی کرد و الزیدی را به نخست‌وزیری رساند، دولت ترامپ رویکرد خود در قبال عراق را حول محور او سازمان‌دهی کرد؛ با این امید که وی صنعت نفت کشورش را به روی شرکت‌های نفتی آمریکایی بگشاید. دولت آمریکا انتقال درآمدهای نفتی عراق به دولت این کشور را از سر گرفت و به تقویت موقعیت الزیدی کمک کرد. به گفته ویکتوریا تیلور، مقام پیشین وزارت امور خارجه آمریکا، برخی محافل عراقی حتی نخست‌وزیر جدید را «ترامپ خاورمیانه» توصیف کردند.

دولت ترامپ در ژوئیه گذشته، طی دو رویداد مهم در واشنگتن، تلاش خود برای تغییر روابط با عراق را به نمایش گذاشت. ابتدا الزیدی در کاخ سفید مورد استقبال قرار گرفت و به همراه ترامپ از مشارکت‌های جدید نفتی خبر دادند.

ترامپ گفت: «شرکت‌های نفتی ما در مقیاسی بی‌سابقه وارد آنجا می‌شوند.»

چند روز بعد، اتاق بازرگانی آمریکا میزبان مقامات ارشد آمریکایی و عراقی در نشستی تجاری بود تا توافقاتی به ارزش بیش از ۶۰ میلیارد دلار نهایی شود. این توافقات چندین شرکت بزرگ انرژی آمریکا، از جمله شورون و کونوکو فیلیپس را در بر می‌گرفت.

با وجود اطمینان دولت ترامپ به اقدامات خود و این تصور که می‌تواند به اهدافی دست یابد که دولت‌های پیشین طی چندین دهه جنگ از تحقق آنها بازمانده بودند، بسیاری از چهره‌های سیاسی و نخبگان مستقر در آمریکا همچنان در این باره تردید دارند. آنان با توجه به دشواری‌های مشابه دولت ترامپ در ونزوئلا، کشوری نفت‌خیز که واشنگتن می‌کوشد صنعت انرژی آن را به روی شرکت‌های آمریکایی بگشاید، معتقدند موفقیت در عراق نیز تضمین‌شده نیست. عراق کشوری با گروه‌های مسلح متعددی است که چند دهه با امپریالیسم آمریکا مقابله کرده‌اند.

در نشستی که «شورای آتلانتیک» در سپتامبر برگزار کرد، چندین کارشناس و مقام پیشین هشدار دادند که دولت عراق برای خلع سلاح شبه‌نظامیان فعال در این کشور با دشواری روبه‌رو خواهد شد. الزیدی وعده داده است این گروه‌ها را تحت کنترل دولت قرار دهد، اما مهلت اولیه اعلام‌شده برای خلع سلاح آنها را به تعویق انداخته است.

آلینا رومانوسکی، سفیر پیشین آمریکا در عراق که در مذاکرات مربوط به خروج نیروهای آمریکایی در دولت بایدن مشارکت داشت، هشدار داد که شبه‌نظامیان همچنان بازیگران قدرتمندی در عراق هستند. به گفته او، فشار این گروه‌ها یکی از عوامل خروج نیروهای آمریکایی بود.

رومانوسکی گفت:‌ «فشار بسیار زیادی از سوی شبه‌نظامیان وجود داشت و با دولتی تا حدی متزلزل روبه‌رو بودیم که می‌خواست ما خارج شویم و این خروج هرچه سریع‌تر انجام شود.»

چالش شرکت‌های آمریکایی با گروه‌های مقاومت برای فعالیت در عراق

او همچنین خاطرنشان کرد که تا زمانی که شبه‌نظامیان فعال باشند، شرکت‌های آمریکایی برای فعالیت در عراق با دشواری مواجه خواهند شد. به گفته وی، اگر دولت عراق نتواند شبه‌نظامیان را کنترل کند، ورود شرکت‌های جدید آمریکایی به این کشور بیش از حد دشوار و پرهزینه خواهد بود.

در حالی که نخبگان سیاسی آمریکا همچنان درباره قدرت شبه‌نظامیان ابراز نگرانی می‌کنند، در عین حال معتقدند نفوذ آمریکا در عراق در حال کاهش است. نگرانی اصلی این است که واشنگتن میدان را به این گروه‌ها واگذار کند؛ به‌ویژه اکنون که عراقی‌ها و شبه‌نظامیان، خروج نیروهای آمریکایی را به عنوان یک پیروزی در برابر آمریکا جشن می‌گیرند.

اندرو تابلر، مقام پیشین دولت ترامپ که در نشست شورای آتلانتیک شرکت داشت، ابراز تاسف کرد که آمریکا دیگر قادر نخواهد بود مانند گذشته عملیات نظامی سریع علیه شبه‌نظامیان و دیگر نیروهای مسلح در عراق انجام دهد. او پذیرفت که نیروهای آمریکایی همچنان می‌توانند از فاصله دور و از خاک کشورهای همسایه عملیات کنند، اما این عملیات به محدودیت‌های کشورهای میزبان وابسته خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این نشست همچنین راهبرد دولت ترامپ را زیر سؤال بردند.

تابلر که بر ضرورت طراحی راهبردی تاکید داشت، معتقد بود نشانه چندانی از وجود یک راهبرد نظامی روشن دیده نمی‌شود و درباره طرح‌های خام و ناپخته برای صنعت نفت عراق هشدار داد و گفت:‌«طرح‌های بسیار دور از واقعیتی در دست داریم که در واشنگتن و جاهای دیگر مطرح می‌شوند.»‌

حتی در داخل دولت ترامپ نیز درباره سیاست آمریکا نگرانی‌هایی وجود دارد. اگرچه مقامات دولت از هدف رئیس‌جمهور برای گشودن صنعت نفت عراق به روی شرکت‌های آمریکایی حمایت می‌کنند، اما نگران پیامدهای فاجعه‌بار احتمالی، از جمله فروپاشی عراق هستند.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، درباره خطر «بالکانیزه‌شدن»‌ عراق، یعنی تجزیه این کشور، هشدار داده است. او هم‌زمان با آغاز خروج نیروهای آمریکایی، گفت:‌«بسیار مهم است که نیروهای مستقل در کشور فعالیت نکنند و باعث تجزیه آن نشوند.»

با وجودی که مقامات کنونی و پیشین چالش‌های زیادی را پیش‌بینی کرده بودند، دولت ترامپ با مشکلاتی که خودش ایجاد کرده مواجه شده که ممکن است مانع از تحقق اهداف امپریالیستی آن شوند، صرف‌نظر از میزان اهرم فشاری که واشنگتن در قبال دولت عراق دارد.

دولت ترامپ در مدیریت پیامدهای تجاوز نظامی خود به ایران با دشواری روبه‌رو است. این دولت بارها مدعی موفقیت‌های بزرگ در برابر ایران شده و با همکاری اسرائیل مقامات پیشین این کشور را ترور کرده، اما نتوانسته است تنگه هرمز، مهم‌ترین گلوگاه انتقال نفت در منطقه، را باز نگه دارد.

نبود اطمینان درباره وضعیت تنگه هرمز، کشورهای وابسته به این مسیر برای صادرات نفت، از جمله عراق، را با مشکلات جدی مواجه کرده است. محدودشدن تردد از این تنگه، عراق را به دلیل کاهش چشمگیر صادرات و درآمدهای نفتی دچار بحران اقتصادی کرده است.

هم‌زمان، دولت ترامپ با مخالفت متحدان خود در خاورمیانه روبه‌رو شده است. برخی از مهم‌ترین متحدان عرب واشنگتن حمایت خود از تجاوز نظامی آمریکا به ایران را محدود کرده‌اند؛ به‌ویژه اکنون که خودشان هدف حملات قرار گرفته‌اند. بدون حمایت کامل متحدان منطقه‌ای، ادامه عملیات نظامی آمریکا دشوارتر شده است.

تابلر گفت:‌« وضعیت ارتش آمریکا و روابط این کشور با منطقه به‌شدت زیر سؤال رفته است.»

دولت ترامپ همچنین برای حفظ حمایت مردم آمریکا با دشواری مواجه است. اگرچه جمهوری‌خواهان کنگره و برخی دموکرات‌ها همچنان از اقدامات نظامی دولت حمایت می‌کنند، اما تردید عمومی درباره جنگ افزایش یافته است. افکار عمومی آمریکا به‌طور گسترده با جنگ مخالف و نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت بنزین نیز رو به افزایش است.

تابلر با اشاره به افزایش بی‌اعتمادی عمومی نسبت به طراحان جنگ‌های آمریکا گفت:‌« مشکل در نهایت این است که مردم دیگر به طراحان این سیاست‌ها اعتماد ندارند. از این پس، متقاعدکردن آمریکایی‌ها برای حمایت از چنین طرح‌های بلندپروازانه‌ای دشوارتر خواهد بود.»

بااین‌حال، دولت ترامپ همچنان به اقدامات خود در عراق ادامه می‌دهد. این دولت به‌جای استفاده از فرصت برای پایان‌دادن به دهه‌ها مداخله امپریالیستی آمریکا در عراق و خاتمه جنگ‌های این کشور در خاورمیانه، طرح‌های جدیدی را برای بهره‌برداری از عراق و به‌دست‌گرفتن کنترل منابع نفتی آن دنبال می‌کند.

دولت ترامپ همچنان در پی تحقق شعار امپریالیستی رئیس‌جمهور است که آمریکا باید «نفت را تصاحب کند.»

در واقع، دولت ترامپ با وجود تمام خساراتی که تاکنون به منطقه و جهان وارد کرده است، همچنان رؤیاهای امپریالیستی خود را در عراق دنبال می‌کند.