رهبران آمریکا و چین، در پایان اجلاس اقلیمی گلاسکو که رئیس‌جمهور چین در آن حضور نداشت، حدود سه ساعت و نیم با یکدیگر نشست مجازی برگزار کردند. دو رئیس‌جمهور را گروهی از دستیاران ارشد در این نشست همراهی می‌کردند. مقامات آمریکایی گفتند که این گفتگوها برای اطمینان دادن به هر دو طرف بود که سوءتفاهم‌ها منجر به درگیری‌های ناخواسته نخواهد شد. در بیانیه‌های جداگانه پس از پایان مذاکرات، هر یک از طرفین بر نقاط اختلاف که اهمیت بیشتری داشتند، تأکید کردند.

کاخ سفید گفت که بایدن در مورد نقض حقوق بشر و سیاست‌های تجاری و اقتصادی ناعادلانه چین ابراز نگرانی کرد. متقابلاً شی، گفت که حمایت آمریکا از تایوان «بازی با آتش است» و هشدار داد که تقسیم جهان به اتحادها و بلوک‌ها، یکی از ستون‌های استراتژی دولت بایدن برای به چالش کشیدن چین از طریق همکاری با همسایگانش، به‌ناچار فاجعه‌ای برای جهان به همراه خواهد داشت.

دو طرف با اختلاف‌نظر بر سر موضوعاتی مانند آینده تایوان، نظامی‌سازی دریای چین جنوبی، وضعیت حقوق بشر در چین، جنگ تجاری میان دو کشور و جلوگیری از یک جنگ سرد جدید بحث و گفتگو کردند.

بر اساس گزارشی که رسانه‌های دولتی چین منتشر کرده‌اند، آقای شی به بایدن گفت، ما صبور هستیم و می‌خواهیم برای چشم‌انداز اتحاد مجدد صلح‌آمیز با نهایت صمیمیت تلاش کنیم؛ اما اگر نیروهای جدایی‌طلب، استقلال تایوان را تحریک کنند و یا از خط قرمز ما عبور کنند، چین اقدامات قاطعانه‌ای انجام خواهد داد.

شی، از سیاستمداران ایالات‌متحده انتقاد کرد که به گفته او به دنبال استفاده از موقعیت جزیره به‌عنوان اهرم فشار علیه پکن هستند، روندی که او آن را خطرناک توصیف کرد. هیچ موضوعی بین ایالات‌متحده و چین به‌اندازه سرنوشت تایوان، بحث‌برانگیز نیست.

رهبران ارشد چین و آمریکا، در نشست مجازی پیشرفت چندان آشکاری در مورد مسائل تجاری نداشتند، اما آن‌ها در مورد پتانسیل معاملات آتی اظهار امیدواری کردند. بایدن بارها از پکن خواسته است که به توافق اوایل سال گذشته برای واردات بیشتر کالاهای آمریکایی پایبند باشد. شی، متقابلاً روابط تجاری دوجانبه را مفید توصیف کرد و درعین‌حال خواستار سیاسی نشدن تجارت میان دو کشور شد.

انتقاد حقوق بشری بایدن از چین

دولت آمریکا مواضع شدیدی در مورد حقوق بشر در چین اتخاذ کرده است و تحریم‌های دوران ترامپ مرتبط با نسل‌کشی در سین‌کیانگ ونیز وضع قانون امنیت ملی سخت‌گیرانه و لغو بسیاری از سنت‌های دموکراتیک در هنگ‌کنگ را همچنان حفظ و گسترش داده است. در طول این نشست، بایدن در مورد نگرانی ایالات‌متحده در مورد وضعیت حقوق بشر در چین با صراحت از شی انتقاد کرد.

شی جین پینگ، بارها از مدل سیاسی چین دفاع کرده و گفته است درحالی‌که مایل به تبادل‌نظر در مورد حقوق بشر است، اما مداخله در امور داخلی این کشور را برنمی‌تابد.

ایالات‌متحده و چین بیانیه مشترک غافلگیرکننده‌ای در جریان اجلاس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل صادر کردند و متعهد شدند که اقدامات بیشتری برای کاهش گرمایش جهانی در این دهه و کاهش انتشار متان و کربن انجام دهند. اعلامیه دو تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانه‌ای جهان ازنظر جزئیات کوتاه بود، اما به‌عنوان نشانه مهمی از تمایل پکن و واشنگتن برای همکاری در چالش‌های مشترک تلقی می‌شود.

سیاست اقلیمی، حوزه نادری است که در آن ایالات‌متحده و چین حداقل به نظر می‌رسد در یک جایگاه قرار دارند. در اجلاس آب‌وهوای سازمان ملل متحد در گلاسکو در این ماه، دو کشور که بزرگ‌ترین کشورهای آلوده‌کننده در جهان هستند یک پیمان غافلگیرکننده برای انجام کارهای بیشتر برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در این دهه امضا کردند و دو رهبر ماهیت وجودی بحران آب‌وهوا را برای جهان موردبحث قرار دادند. اما هنوز موارد زیادی درباره نحوه همکاری دو دولت با یکدیگر نامشخص است.

با روند تنش‌های فراوان میان پکن و واشنگتن، این سؤال وجود دارد که آیا این دو کشور به سمت یک جنگ سرد جدید پیش می‌روند یا چیزی کاملاً متفاوت است.

اشتباه تاریخی خواندن رفتار جنگ سردی بین دو کشور از سوی رهبران آمریکا و چین

یکی از معدود زمینه‌های توافق بین رهبران چین و آمریکا این است که جهت‌گیری روابط به سمت رفتار جنگ سردی، اشتباهی با ابعاد تاریخی است. در جریان مذاکرات اخیر، رهبر چین به‌طور ضمنی از تلاش‌های بایدن برای تقویت ائتلاف کشورهای دارای تفکر دموکراتیک برای مقابله با چین انتقاد کرد. وی در این نشست گفت که «تأکید برمرزهای ایدئولوژیک به‌ناچار فاجعه‌ای برای جهان به همراه خواهد داشت». در بیانیه مذاکرات از سوی چین آمده است: «احتمال یک جنگ سرد جدید چندان دور نیست.»

متقابلاً، بایدن تأکید کرده است که ایالات‌متحده به دنبال یک جنگ سرد جدید نیست. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی او، هفته گذشته گفت: «ما حق انتخاب را داریم که این کار را نکنیم. نشست سران بخشی از تلاش کاخ سفید است تا اطمینان حاصل شود که انتخاب درست انجام شده است و حوادث و سوءتفاهم‌ها ما را به سمت اشتباه سوق نمی‌دهند.»

دلایل زیادی براین استدلال وجود دارد که آنچه امروز اتفاق می‌افتد کاملاً با جنگ سرد متفاوت است. میزان تبادل اقتصادی و سایر پیوندهای عمیق وابستگی متقابل و درهم تنیدگی مناسبات بین ایالات‌متحده و چین بسیار زیاد و پیچیده است که با دوران جنگ سرد و روابط با اتحاد جماهیر شوروی، کاملاً متفاوت است. شی و بایدن هر دو به این امر آگاه‌اند و در مورد خطرات آن با یکدیگر صحبت کردند.

بااین‌حال، آقای بایدن با اشاره‌های مکرر خود در سال جاری به مبارزه نسلی بین «خودکامگی و دموکراسی»، رقابت‌های دهه‌های 1950 و 1960 را یادآوری کرد و همین‌طور آقای شی، لحظاتی در مورداطمینان از عدم وابستگی چین به غرب برای فناوری‌های حیاتی و اطمینان از وابستگی غرب به چین تأکید کرد.

قدرت اقتصادی و تقویت نظامی چین بزرگترین چالش امنیت ملی آمریکا

بااین‌حال، تردیدی نیست طی چندین ماه گذشته رفتار جنگ سرد میان دو قدرت جهانی طنین‌انداز شده و شواهدی در این رابطه در دست است. نیروی هوایی چین پروازهایی در منطقه شناسایی هوایی تایوان انجام داده است. پکن همچنین توانایی فضایی خود را گسترش داده و آزمایش‌های موشک‌های مافوق صوت را برای شکست دفاعی ایالات‌متحده تسریع بخشیده است. درعین‌حال، یک هیئت از سوی کنگره آمریکا به‌تازگی با هواپیمای نظامی وارد تایوان شدند، سفری که به‌سرعت توسط وزارت دفاع چین محکوم شد. مقامات ارشد ایالات‌متحده و اجماع دوحزبی در کنگره، قدرت اقتصادی و تقویت نظامی چین را به‌عنوان بزرگ‌ترین چالش امنیت ملی که ایالات‌متحده با آن مواجه است، مشخص کرده‌اند. واشنگتن به دنبال گردآوری شرکای خود در سراسر جهان و همکاری‌های نظامی و امنیتی است وهم زمان، ایالات‌متحده در ماه‌های اخیر اعلام کرد که فناوری زیردریایی هسته‌ای را در اختیار استرالیا قرار می‌دهد، با این احتمال که این زیردریایی‌ها در امتداد سواحل چین اقدام به انجام مأموریت در آینده خواهند کرد.