مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین تصور می‌کرد که از این عملیات غافلگیرانه می‌تواند به عنوان یک کارت در مذاکرات صلح استفاده کرده و روس‌ها را وادار به معامله زمین در قبال زمین کند. اما این عملیات در منطقه کورسک روسیه، انتظارات رئیس جمهوری اوکراین را برآورده نکرد تا جایی که زلنسکی دست به تغییراتی در کابینه زد. عملیات غافلگیرانه به منطقه کورسک، واکنش روسیه و شدت گرفتن حملات هوایی و زمینی را به دنبال داشت. روسیه در عرصه میدانی، پیشروی‌هایی در جبهه شرقی داشت. در عین حال دولت‌های اروپایی در حمایت از اوکراین، ورود ارتش این کشور به خاک روسیه را حق اوکراین برای دفاع از خود دانستند. رئیس جمهوری اوکراین با توجه به برآورده نشدن انتظاراتش طی عملیات در منطقه کورسک، این بار تحرکات سیاسی گسترده‌ای را برای متقاعد کردن آمریکا و دولت‌های اروپایی با هدف دستیابی به موشک‌های دوربرد جهت حمله در عمق خاک روسیه انجام داد. البته مواضع آمریکا و دولت‌های اروپایی در این خصوص یک دست و شفاف نیست.

آمریکا و برخی از دولت‌های اروپایی در یک جنگ روانی تمام عیار، ادعای ارسال موشک‌های بالستیک از ایران به روسیه را برای فشار به تهران و توجیهی برای مسلح کردن اوکراین به موشک‌های دوربرد آمریکا و اروپا مطرح کردند. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران به صراحت اعلام کرده که موشکی در اختیار روسیه قرار نداده است. در شرایط فعلی، برای آمریکا و تروئیکای اروپایی فشار به ایران و پیگیری سیاست ایران‌هراسی یک هدف عمده است و از هر موقعیتی برای اجرای این سیاست استفاده می‌کنند. اما در عرصه سیاسی جنگ اوکراین، دولت‌های اروپایی به خوبی به این امر واقف هستند که مسلح کردن اوکراین به موشک‌های بالستیک دوربرد برای هدف قرار دادن عمق خاک روسیه چه تبعات و تهدیداتی را متوجه امنیت اروپا خواهد کرد. پوتین اعلام کرده است این اقدام دولت‌های غربی به منزله ورود مستقیم و رسمی ناتو به جنگ با روسیه است. این در حالی است که دولت‌های اروپایی به هیچ وجه نمی‌خواهند در یک جنگ نیابتی با روسیه در اوکراین وارد رویارویی مستقیم با این کشور شوند.

یک متغیر مهم دیگر نیز در جنگ اوکراین وجود دارد که دولت‌های اروپایی را بر آن داشته تا با ارسال موشک‌های دوربرد به این کشور مخالفت کنند و آن، انتخابات آمریکا است. دونالد ترامپ، نامزد جمهوری‌خواهان اعلام کرده در صورت پیروزی در انتخابات، اولویت اولش پایان دادن به جنگ اوکراین است. این شرایط، عرصه میدانی و سیاسی جنگ در اوکراین را در وضعیت پیچیده و دشواری قرار داده است. در چنین وضعیت پیچیده‌ای، دولت‌های اروپایی به خصوص آلمان و فرانسه به عنوان موتور محرکه و بزرگترین صادرکنندگان سلاح در اروپا به اوکراین، ارسال علائمی مبنی بر گفتگو با پوتین و آغاز مذاکرات صلح با مشارکت روسیه را در کنار حمایت همه جانبه از اوکراین در دستور کار قرار دادند. در همین راستا اولاف شولتز، صدراعظم آلمان اعلام کرده است هر کنفرانس صلحی در آینده برای جنگ اوکراین باید با مشارکت روسیه باشد؛ امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه نیز با تغییر مواضعش، خواستار بازنگری در روابط با روسیه شده است. رئیس جمهوری فرانسه در اظهاراتی با اشاره به لزوم یک نظم جهانی جدید تاکید کرد که اروپا باید به خاطر برقراری و استقرار صلح و ثبات در این قاره در روابط جاری خود با روسیه تجدیدنظر کند. مکرون در اواخر اسفند سال گذشته خواستار اعزام نیرو به اوکراین شده بود، اما اکنون اعلام می‌کند که در هر موضوع مورد علاقه‌ای حاضر به گفتگو با پوتین است. این مواضع نشان می‌دهد فضای سیاسی حاکم در اروپا در قبال جنگ اوکراین در جهت تغییرات بنیادینی قرار دارد.