داود احمدزاده*

باید به یاد داشته باشیم که علیرغم اتحاد موقتی که بین نیروهای انصارالله و نیروهای ائتلاف ملی دموکراتیک یمن به رهبری عبدالله صالح برقرار شده بود، در ادوار مختلف نیروهای حوثی و نیروهای وابسته به صالح وارد درگیری‌های متعدد نظامی شده بودند، ولی آنچه پیوند مشترک بین دو دشمن قبلی را برقرار ساخته بود موضوع عبدربه منصور هادی، رئیس جمهوری فراری یمن و مورد حمایت عربستان بود.

در ماه‌های اخیر ظاهرا علی عبدالله صالح به واسطه کانال‌های امنیتی از طریق امارات و عربستان مجاب شده بود که اقداماتی را علیه نیروهای انصارالله در داخل یمن بویژه صنعا انجام دهد و شرایط را برای تضعیف نیروهای انصارالله و حتی ورود نیروهای منصور هادی به صنعا فراهم سازد. فرماندهان انصارالله برای حفظ امنیت داخلی و اتحاد در مقابل نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان به رغم برخی گله‌مندی‌ها از مواضع علی عبدالله صالح، دیکتاتور سابق یمن تلاش می‌کردند که این مواضع را آشکار نسازند. ولی چرخش‌های اخیر در مواضع نیروهای وابسته به صالح منجر به درگیری‌های شدیدی در صنعا شد و شرایط را برای گسستن این اتحاد موقت فراهم ساخت که یکی از پیامدهای گسسته شدن این اتحاد نیز کشته شدن عبدالله صالح بود.

بعد از کشته شدن وی، سناریوهای مختلفی را برای یمن می‌توان متصور بود؛ سناریوی اول این است که به‌رغم کشته شدن صالح و گسست میان نیروهای حوثی و وابستگان به نیروهای عبدالله صالح، فرماندهان انصارالله با درایت لازم تلاش کنند که از شکاف‌های بیشتر در داخل جلوگیری کرده و اجازه رخنه نیروهای بیگانه به ویژه عربستان و امارات که همچنان از منصور هادی حمایت می‌کنند را ندهند.

سناریوی دیگری که مطرح است این که با آشکار شدن اختلافات میان نیروهای حوثی و نیروهای وابسته به صالح، عربستان و ائتلاف تحت نظر این کشور بتوانند با تقویت بیشتر نیروهای منصور هادی کنترل اوضاع را در دست بگیرند. این به منزله ادامه تنش‌ها و درگیری داخلی بیشتر در یمن خواهد بود.

با توجه به قدرت نظامی نیروهای انصارالله در پاسخگویی به تجاوزات نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان و سرکوب شورش‌های داخلی در داخل یمن به ویژه صنعا، احتمال رخنه و کنترل اوضاع توسط نیروهای منصور هادی که با هدایت و حمایت ریاض پیش می‌رود دور از انتظار است و صحبت‌های اخیر فرماندهان انصارالله مبنی بر وفاداری به اتحاد با نیروهای باقی مانده علی عبدالله صالح و حزب وی نشان از آن دارد که سناریوی دخالت نظامی عربستان به نوعی با ناکامی روبرو خواهد شد و این کشور نمی‌تواند از آب گل‌آلود ماهی بگیرد. سناریوی دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد این است که ادامه درگیری‌های اخیر، کشته شدن زنان و کودکان بی‌دفاع یمنی و نابودی زیرساخت‌های این کشور منجر به دخالت مستقیم برخی نیروهای فرامنطقه‌ای و حتی مداخله سازمان ملل شود. البته با توجه به ناتوانی سازمان ملل به عنوان یک نهاد اثرگذار در روند صلح، احتمال این سناریو دور از انتظار است.

بنابراین در چنین شرایطی همه چیز به تحولات آینده بستگی دارد و بیش از هرچیز مهم این است که آیا حوثی‌ها می‌توانند ضمن کنترل نیروهای عبدالله صالح در صنعا و دیگر مناطق ناآرام به روند مقابله با ائتلاف عربستان همزمان ادامه بدهند.

باید توجه داشت با توجه به شکستی که عربستان در سوریه و عراق متحمل شده و بحث جنگ‌های نیابتی عربستان با ایران، واگذاری جبهه یمن آسیب پذیری بیشتر این کشور را آشکار می‌کند. لذا به نظر می‌رسد که عربستان با تمام قوا و اتکا به کمک‌های نظامی و لجستیکی آمریکا، فاز نظامی و برخورد با نیروهای حوثی را پیش خواهد برد و در نتیجه تداوم بحران در عرصه نظامی و سیاسی محتمل‌ترین سناریوی پیش‌روی بحران یمن است.

کارشناس مسائل خاورمیانه*