دکتر مجید محمد شریفی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی در رابطه با دستاوردهای حداقلی بیست و پنجمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل که با حضور نمایندگان 200 کشور در مادرید برگزار شد و همچنین تضعیف این اجلاس پس از اعلام خروج آمریکا از آن، خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها دو سال پیش اعلام کردند که خواهان خروج از توافقنامه پاریس 2015 هستند و 4 نوامبر 2020 این تصمیم اجرایی و تصویب می‌شود. با تصویب این خروج آمریکا از توافقنامه پاریس خارج خواهد شد؛ یعنی تقریباً یک روز بعد از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و پنج روز مانده به برگزاری بیست و ششمین نشست اقلیمی سازمان ملل در گلاسکو.

شریفی ادامه داد: زمانی که ترامپ درصدد اعلام خروج از توافقنامه پاریس بود، افرادی مانند «رکس تیلرسون» و «جیمز متیس»، وزرای خارجه و دفاع وقت، خیلی اصرار داشتند که آمریکا در این توافق بماند، اما با کنار رفتن این افراد که رأی مستقل‌تری نسبت به ترامپ داشتند آمریکا تصمیم گرفت که از این توافق خارج شود. البته از آن زمان وزارت خارجه‌شان با رهبری مایک پمپئو خیلی تلاش کرده که قواعدی را که مدنظر آمریکایی‌هاست، در معاهده پاریس بگنجاند و تثبیت کند؛ یعنی همچنان خواهان این هستند که در معاهده پاریس اعمال نفوذ کنند.

وی با بیان اینکه خروج آمریکا از معاهده پاریس به معنای خروج از توافقنامه تغییرات اقلیمی سازمان ملل نیست و توافق پاریس بخشی از کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل است، یادآور شد: آمریکایی‌ها با ماندن در این کنوانسیون همچنان به‌عنوان عضو ناظر در معاهده پاریس باقی می‌مانند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با اشاره به اینکه آمریکا، چین، هند و عربستان بیشترین تولیدکننده گازهای آلاینده به‌حساب می‌آیند، اضافه کرد: بدون آمریکا حتی اگر معاهده‌ای تصویب شود نمی‌توان آن را اجرایی کرد. وقتی کشوری که یک‌سوم آلایندگی‌ها متعلق به آن است از توافقنامه کاهش آلایندگی خارج شود چگونه می‌توان این توافق را الزامی و اجرایی کرد! بنابراین سایر کشورها تلاش می‌کنند علیرغم خروج آمریکا از توافقنامه پاریس همچنان این کشور را ملزم به تعهداتی که در این معاهده در نظر گرفته شده است، نگه دارند. درواقع اروپایی‌ها تلاش می‌کنند جبهه واحدی را علیه آمریکا و کشورهایی که با توافقات مخالفت می‌کنند تشکیل دهند.

وی با بیان اینکه به نظر نمی‌رسد که آمریکایی‌ها بتوانند با خروج از این معاهدات به این سمت بروند که به‌طورکلی این توافقنامه‌ها را از بین برده و نظم جدیدی بر اساس توافقنامه‌های دوجانبه دنبال کنند، ادامه داد: در همین نشست معاهده پاریس هم شاهد بودیم که نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، در آن شرکت کرد؛ یعنی آن‌ها معتقدند حضور ما در نشست‌ها و توافقنامه‌های بین‌المللی همچنان باید حفظ شود زیرا این بخشی از وظیفه‌مان در نقش رهبری جهان است و اصلاً نباید از این توافق‌ها خارج شویم؛ بنابراین خروج آمریکا از این نوع توافقات بین‌المللی مخالفین بسیار زیادی دارد. حتی در دولت ترامپ هم کسانی هستند که مخالف این رویکرد هستند.

وی با تأکید بر اینکه به نظر می‌رسد این سیاست فقط خاص گفتمان شخص ترامپ است، افزود: خروج از توافقات چندجانبه صرفاً در بخشی از گفتمان ترامپ که جنبه پوپولیستی و ملی‌گرایانه دارد، معنا می‌دهد و اگر دولت دموکرات دیگری روی کار بیاید احتمالاً آن‌ها به توافقاتی که ترامپ از آن خارج شده بازگشت خواهند کرد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در خصوص اینکه خروج از این توافقات از سوی آمریکا نتیجه‌بخش بودن اجلاس‌های سالانه را زیر سوال می‌برد، گفت: اگر دولت آمریکا بخواهد تعهداتش را در این توافقنامه و سایر تعهدات بین‌المللی کاهش دهد احتمال اینکه یک سری از دولت‌ها از آن پیروی کنند وجود دارد. کما اینکه در شرایط فعلی شاهد هستیم که تعدادی از کشورها در حال پیروی از این سیاست هستند. حتی در ناتو هم‌چنین اتفاقی رخ‌داده است که منجر به انتقادات شدید رئیس‌جمهور فرانسه شد؛ یعنی اگر آمریکا در حال کاهش تعهداتش است در طرف دیگر ترکیه هم تعهداتش را کاهش می‌دهد و سایر کشورهای عضو هم به اشکال دیگر این سیاست را در پیش می‌گیرند.

شریفی با بیان اینکه اگر خروج آمریکا از نهادها و توافقنامه‌های بین‌المللی ادامه پیدا کند می‌تواند باعث تضعیف آن‌ها شود، افزود: اما مسئله این است که این روندی کلان در سیاست خارجی آمریکا نیست و خواست دولت ترامپ است؛ اما اگر این روند موفق شود و ترامپ با خروجش از این توافقات دستاورد ملموسی برای آمریکایی‌ها داشته باشد و مزیت نسبی آمریکا را نسبت به برخی کشورها مانند چین و روسیه تغییر دهد احتمال دارد که این سیاست میان سایر کشورها و حتی میان دموکرات‌ها هم حامی پیدا کند و آن‌ها هم بخواهند این روند را ادامه دهند.

وی گفت: ترامپ نشان داده که او و حلقه نزدیکانش در تصمیماتی که می‌گیرند چندان به جنبه‌های راهبردی نگاه نمی‌کنند و پیامدهای راهبردی تصمیمات ازجمله در رابطه با ایده حکمرانی و رهبری جهانی آمریکا را در نظر نمی‌گیرند. دولت ترامپ چندان به مسائل انتزاعی وقعی نمی‌گذارد و بیشتر به دنبال نتایج ملموس و عینی در توافقات است.

شریفی با اشاره به اینکه هیچ نماینده‌ای از سوی دولت ترامپ در اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل حضور نداشت، افزود: اگر روند خروج آمریکا از تعهدات بین‌المللی ادامه پیدا کند در بلندمدت پیامدهای بسیار منفی‌ای در همه حوزه‌ها خواهد داشت؛ اما سؤال این است که آیا واقعاً این روند ادامه پیدا می‌کند. در حال حاضر چون دوره ترامپ است باید برای پاسخ درست به این پرسش صبر کنیم چراکه ممکن است این روند با آمدن دموکرات‌ها تغییر کند؛ زیرا آن‌ها بیشتر به این مسائل حساسیت نشان می‌دهند و آن را زیر سؤال رفتن وجهه و اعتبار آمریکا به‌عنوان رهبر جهانی قلمداد می‌کنند.

وی بابیان اینکه خروج آمریکایی‌ها از توافقنامه‌های حساس و مهم برای نظام بین‌الملل، ازجمله پیمان‌های منع موشک بالستیک کوتاه برد و هسته‌ای بسیار تأثیرگذار است، گفت: این اقدامات می‌تواند عملکرد آن‌ها را به‌شدت زیر سوال ببرد.

شریفی توضیح داد: ترامپ معتقد است از طریق خروج از این توافق‌ها امکان اینکه مزیت نسبی آمریکایی‌ها را بالا ببرد بیشتر است.