هرمز جعفری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به اخبار منتشر شده درباره توافق آمریکا و اقلیم کردستان عراق برای سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی در این منطقه، این توافق را در حوزه‌های مختلف داخلی، منطقه‌ای و کلان بین‌المللی از منظر رقابت آمریکا-چین برای نفوذ در حوزه‌های فناورانه منطقه قابل تحلیل دانست و تصریح کرد: آمریکا ضمن اینکه تلاش می‌کند خود را در منازعات میان اقلیم و دولت مرکزی درگیر نکند، تعاملات بسیار نزدیکی با کردهای عراق دارد و آن‌ها را دوستان همراه خود در این کشور و سوریه ارزیابی می‌کند.

وی با بیان اینکه کُردهای عراق در سال‌های اخیر سیاست فعالی در حوزه جذب سرمایه‌گذاری خارجی در پیش گرفته‌اند، گفت: از این جهت تعامل شرکت‌های آمریکایی با کُردها رویکرد تازه‌ای محسوب نمی‌شود. ضمن اینکه در سطح منطقه شاهد سیاست‌های فعالی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی صرفا در حوزه هوش مصنوعی هستیم؛ تا جایی که درسالی که گذشت در منطقه، حدود 3میلیارد دلار سرمایه‌گذاری فقط در زمینه هوش مصنوعی انجام شده و پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که تا 2026، این رقم به بیش از 6 میلیارد دلار خواهد رسید.

این تحلیلگر مسائل بین الملل کاربرد بسیار گسترده و اهمیت راهبردی هوش مصنوعی در ابعاد مختلف اقتصادی، نظامی و امنیتی را علت این اقبال جدی کشورهای منطقه عنوان کرد و ادامه داد: امارات سال 2017، اولین بار سیاست راهبردی هوش مصنوعی را تدوین کرد و هم اکنون وزارتخانه‌ای با عنوان هوش مصنوعی، دارد. عربستان نیز تعاملات بسیار گسترده‌ای در این حوزه با آمریکا و چین دارد.

جعفری، ضمن تشریح ابعاد رقابت راهبردی در حوزه فناوری‌های روز دنیا میان آمریکا و چین، افزود: چینی‌ها در سطح منطقه در این حوزه نفوذ بسیاری داشته‌اند و با توجه به برخی اهدافی که چین می‌تواند با توسعه زیرساخت چینی هوش مصنوعی در منطقه پیش ببرد، آمریکایی‌ها بسیار نگران شده‌اند و تلاش دارند با ورود به این بازار و تامین نیازها و خواسته‌های کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق و به طور کلی کشورهای عربی منطقه، از میزان نفوذ و انحصاری که شرکت‌های فناورانه چینی دارند، بکاهند و بتوانند در این رابطه رقابت کنند.

وی تاکید کرد: آمریکایی‌ها متوجه شده‌اند که اگر در این حوزه به طور خاص، سرمایه‌گذاری و ارائه خدمات و فناوری نداشته باشند و در بازار فناورانه شرکا و متحدان سابقشان وارد نشوند، این کشورها منتظر نمی مانند و گزینه ها و پیشنهادات کشورهای دیگر، خصوصا رقیب راهبردی آمریکا یعنی چین را بررسی می‌کنند.

مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه دنیا به طور گسترده‌ای به سمت استفاده از هوش مصنوعی رفته و ایران نیز در این زمینه فعال بوده و پیشرفت‌های خوبی داشته است، گفت: ایران با تمرکز بر سرمایه‌گذاری و امکانات داخلی خود به این دستاوردها رسیده است، اما بازیگران منطقه از جمله اقلیم کردستان عراق، سعی می‌کنند با انتقال امکانات و تکنولوژی به منطقه خود، به این فناوری‌ها برسند. البته به نظر می‌رسد دو مرکزی که قراراست در اقلیم کردستان عراق تاسیس شوند، بیشتر جنبه آموزشی دارند، همانطور که ایده تحصیل رایگان دانشجویان مطرح شده است.

جعفری با بیان اینکه این پیشنهاد ابتدا از سوی آمریکایی‌ها مطرح شده و محمد شکری، رئیس سازمان سرمایه‌گذاری اقلیم کردستان از آن استقبال کرده است، اضافه کرد: این سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذاری خرد است و خیلی سنگین نیست؛ در حالی که شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکایی در کنفرانس ریاض2023، پذیرفتند سرمایه‌گذاری سنگینی در عربستان انجام دهند که سرمایه‌گذاری راهبردی محسوب می‌شد؛ اما چنین سرمایه‌گذاری را درباره عراق انجام ندادند، در عین حال، ابعاد اعلامی کنونی نیز برای بازیگری در سطح اقلیم خودمختار کردستان، قابل توجه است.

وی درخصوص احتمال بهره گیری امنیتی از سوی آمریکا علیه کشورهای همسایه، خصوصا ایران، به واسطه ایجاد این مرکزهوش مصنوعی، اظهارداشت: مباحث فناورانه، مرز نمی شناسند و بازیگران تلاش می‌کنند درحد توانشان نیازمندی‌های خود را تامین کنند.

این کارشناس مسائل بین الملل درعین حال پیشنهاد کرد: ایران ضمن رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندی‌های فناورانه اقلیم کردستان پیش قدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد. با توجه به اشتراکات و نزدیکی‌های گسترده با ایران، کردستان عراق می‌تواند بازیگری مهم درتامین منافع ملی ایران باشد و ایران نیز در این حوزه می‌تواند تامین کننده خوبی برای کردستان عراق باشد.

وی با بیان اینکه کردستان عراق با دولت مرکزی تعاملات راهبردی و گسترده دارد و ایجاد این مراکز هوش مصنوعی در تقابل با دولت مرکزی ارزیابی نمی شود، ادامه داد: اگر آمریکا بخواهد کردستان را در تقابل با دولت مرکزی تجهیز کند، متهم به حمایت از تجزیه‌طلبی در سطح منطقه می‌شود و در این صورت برخی کشورهای منطقه مانند ترکیه که از متحدان آمریکا هستند، دچار مشکلات راهبردی با آنها خواهند شد.

جعفری گفت: ترکیه درخصوص کردها، بسیار احساس خطر می‌کند و امنیت ملی اش را به جد در معرض تهدید می‌بیند؛ اما ایران چنین احساس تهدیدی نسبت به کردها ندارد و اتفاقا ظرفیت بسیار بالایی وجود دارد که ایران بتواند با استفاده از بازیگری کردها، قدرت مانور و بازیگری خود در سطح منطقه را تقویت کند.