چندی پیش وزارت‌خارجه اسرائیل در صفحه شخصی خود در فیس‌بوک با عنوان «اسرائیل تتکلم العربیه» نوشت که برای اولین بار قرار است یک «هیات یهودی» بنا به درخواست اتحادیه جهان اسلام، به عربستان سعودی سفر کند. ظاهرا قرار است که این سفر ژانویه ۲۰۲۰ انجام بگیرد. با توجه به این مساله، اکنون این پرسش مطرح است که این سفر با چه اهدافی صورت می‌گیرد و به طور کلی هدف ریاض از نزدیکی روابط خود با اسرائیل چیست؟

با توجه به اهمیت این موضوع: حسن هانی زاده کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی به بررسی دلایل و اهداف سفر آینده هیات صهیونیستی به عربستان پرداخته است.

پرسش: به نظر شما اهداف ریاض از پیگیری سیاست نزدیکی با اسرائیل چیست؟

سفر هیات اسرائیلی به عربستان، مقدمه‌ای برای برقراری رابطه رسمی بین ریاض و تل‌آویو است. این رابطه در نهایت موجب خواهد شد که عربستان تمام تلاش خود را برای شکسته شدن تابوی رابطه بین کشورهای اسلامی و اسرائیل به کار گیرد. بنابراین عربستان در نظر دارد تا پس از ارزیابی واکنش افکار عمومی اسلامی نسبت به سفر هیات اسرائیلی به ریاض مقدمات برقراری رابطه بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اسرائیل را فراهم کند.

پرسش: واکنش افکار عمومی را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا برای این کار زمینه‌سازی صورت گرفته است؟

عربستان سعودی بیش از دو سال است که به صورتی پنهانی با رژیم صهیونیستی همکاری سیاسی و اقتصادی دارد. در طول این دو سال کالاهای ساخت اسرائیل با مارک سعودی به بسیاری از کشورهای اسلامی و عربی صادر شده و اکنون زمان برای برقراری رابطه سیاسی و آشکار بین عربستان و اسرائیل فراهم شده است. از این رو احتمال دارد که طی ماه‌های آینده هیات‌های غیررسمی به پایتخت‌های دو رژیم سفر کنند. هرچند در مدت دو سال اخیر عادل الجبیر، وزیر خارجه سابق عربستان سه بار به فلسطین اشغالی سفر کرد و مقدمات برقراری رابطه بین ریاض و تل‌آویو را فراهم ساخت.

پرسش: بحث معامله قرن چقدر در نزدیکی روابط اسرائیل و عربستان و همچنین این سفر موثر است؟

باید توجه داشت که یکی از اضلاع مثلث اجرایی طرح معامله قرن عربستان سعودی است. طرح معامله قرن توسط دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی و محمد بن سلمان ولیعهد عربستان تهیه شده و طی آن عربستان بار مالی اجرایی شدن طرح معامله قرن را برعهده گرفته است. دونالد ترامپ و نتانیاهو اعتقاد دارند بدون همکاری رسمی عربستان امکان اجرایی شدن طرح معامله قرن وجود ندارد.

به همین دلیل هم عربستان و هم امارات و بحرین این آمادگی را دارند تا در آینده نزدیک سفارتخانه‌های رژیم صهیونیستی را در پایتخت‌های این سه کشور افتتاح کنند.

پرسش: نقش بن‌سلمان را در مسائل مربوط به اسرائیل چطور می‌توان تحلیل کرد؟

نقش محمد بن‌سلمان در تهیه طرح معامله قرن و نیز همکاری عربستان و اسرائیل بسیار پررنگ است. محمدبن سلمان رابطه تنگاتنگی با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی دارد و حتی به دستور ولیعهد سعودی تبلیغات گسترده‌ای برای پیروزی مجدد حزب لیکود در انتخابات اخیر کنست اسرائیل انجام گرفت. لذا محمدبن‌سلمان هم با اسرائیل و هم با لابی صهیونیستی رابطه تنگاتنگی دارد.

پرسش: راجع به رویکرد واشنگتن در قبال مسئله فلسطین توضیح می‌دهید؟

آمریکا در درجه اول تمام تلاش خود را برای اجرایی کردن طرح معامله قرن به کار گرفته است. شناسایی بیت‌المقدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی از سوی آمریکا و نیز اقدام اخیر ترامپ در شناسایی بلندی‌های جولان به عنوان بخشی از فلسطین اشغالی، قسمتی از تعهدات رئیس‌جمهور آمریکا نسبت به لابی صهیونیستی است. به نظر می‌رسد که دونالد ترامپ بیش از همه روسای جمهور ایالات متحده آمریکا به اسرائیل و لابی صهیونیستی نزدیک است. لذا ترامپ تلاش خواهد کرد تا در یک سال باقیمانده از دوران ریاست جمهوری خود طرح معامله قرن را برای پیروزی در مرحله دوم دوره ریاست جمهوری خود عملیاتی کند.

پرسش: آیا مسائلی همچون سفر هیات اسرائیلی به عربستان برای این کشور رسوایی به بار خواهد آورد یا عربستان چنین مراحلی را پشت سر گذاشته  است؟

متاسفانه در طول هشت سال گذشته یعنی پس از آغاز شورش‌های عربی که به بهار عربی موسوم شده ملت‌های عرب نگاه خود را به حوزه جغرافیایی داخلی متمرکز کرده‌اند. جهان عرب و جهان اسلام اکنون کمتر به مسائل فلسطین و رخدادهای جهان اسلام توجه دارد. از سوی دیگر عربستان سعودی و رسانه‌های وابسته به آن رژیم، به گونه‌ای تبلیغ کرده‌اند که برقراری رابطه از سوی کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی به یک اتفاق سیاسی حاشیه‌ای و عادی تبدیل شده است. مشکل جهان عرب این است که حکام آنها ملت‌های خود را به مجموعه‌ای غیرحساس نسبت به مسائل جهان اسلام تبدیل کرده‌اند؛ نمونه آن اظهارات دو سال گذشته آویگدور لیبرمن، وزیر خارجه سابق اسرائیل است که گفته بود درخواست برقراری رابطه از سوی اعراب با اسرائیل به قدری زیاد است که تل‌آویو هنوز فرصت کافی برای بررسی این درخواست‌ها را پیدا نکرده است.