شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موضوع تکمیل خط لوله نورد استریم 2 به یکی از بحران¬های جدید میان آمریکا و روسیه و البته روابط فراآتلانتیکی تبدیل شده است.
علیرضا ثمودی-کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا و آمریکا با اشاره به مهم‌ترین تحولات بین ایران و غرب در سال ۹۹ گفت: همه تحولات در سال ۹۹ در حوزه روابط ایران و غرب تحت الشعاع موضوع برجام قرار گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین: تاکید وزرای خارجه و دفاع آمریکا بر مقابله با چین، ابراز رضایت بایدن از نشست با سران هند، ژاپن و استرالیا، برگزاری گفتگوهای ملی فلسطین در قاهره، افزایش تنش در مناسبات اسرائیل و اردن، شکست انتخاباتی حزب مرکل، توقف تزریق واکسن آسترازنکا درایرلند و هلند، تظاهرات ضد کودتا در میانمار و کشته شدن 38 معترض دیگر، لغو سفر نتانیاهو به امارات به خاطر ترس از موشک‌های یمنی، حمله جدید پهپادهای یمن به جنوب عربستان، تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ در افغانستان، برگزاری دومین رزمایش دریایی مصر و فرانسه در دریای سرخ، حمله موشکی به مواضع ترکیه در شمال سوریه و استقرار دومین اسکادران جنگی هند در بنگال غربی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایرلند با اشاره به تأثیرپذیری اروپا از آمریکا، تأکید کرد: اروپا در جریان توافق برجام، نقشی هماهنگ‌کننده داشت و نه تعیین‌کننده و رفتار و عملکرد اروپا در قبال ایران در دوران جدید، به لحاظ رویکردی، تفاوت چندانی با دوران ترامپ نخواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: یک هفته پس از جلسه وزرای دفاع ناتو، دولت فدرال آلمان رسما تصمیم گرفت ماموریت نظامی ارتش در افغانستان را تمدید کند. تصمیم آلمان برای ادامه حضور در افغانستان یک هفته پس‌ازآن مطرح شد که «ناتو» اعلام کرد هنوز «هیچ تصمیم نهایی» درباره آینده مأموریت خود در افغانستان اتخاذ نگرفته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا در رابطه با نگاه آمریکا و اروپا به روسیه و چین گفت که نگاه دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات ایالات‌متحده به چین و روسیه از زاویه یک تهدید بزرگ برای امنیت و جایگاه آمریکا در عرصه جهانی است، این در حالی است که کشورهای اروپایی با توجه به اینکه روسیه، همسایه بزرگ اروپا است می‌کوشند که از زاویه گسترش همکاری با مسکو در حوزه‌های مختلف، دامنه نفوذ خود را داخل این کشور افزایش دهند تا از این طریق بتوانند روسیه را در مرزهایش مهار کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اصلاحات وزارت دفاع آمریکا، عوامل بروز جنگ میان آمریکا و چین، انرژی هسته‌ای 10 سال بعد از حادثه فوکوشیما، چگونگی احیاء توافق هسته‌ای ایران، درس‌هایی از آسیای شرقی و اقیانوسیه در خصوص سرکوب پاندمی، چگونگی حل معضل نورد استریم ۲، لزوم رفتار مسئولانه در فضای خارج از جو و بهای چگونگی محدود ساختن دستور کار مذاکرات اتحادیه اروپا-ترکیه ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: توافق آمریکا و اتحادیه اروپا برای تعلیق تعرفه‌ها، درخواست هنری کیسینجر از بایدن برای ادامه سیاست های ترامپ ضد ایران، سفر مقام ایرلندی به تهران برای گفت‌وگو درباره برجام، درخواست روسیه برای برگزاری نشستی برای بازگشت آمریکا به برجام ،گفت‌وگوی آنتونی بلینکن با نخست‌وزیر ارمنستان، پیشنهاد آمریکا برای نشستی جدید با طالبان بر سر تشکیل دولت موقت، تاکید اوکراین براعمال تحریم‌های جامع علیه روسیه، انتقاد کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا از تولید اف 35، سفر پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق، واکنش ایران به بیانیه پایانی اجلاس وزرای اتحادیه عرب، گفتگوی اردوغان و مرکل، اولین رایزنی دوجانبه کامالا هریس و بنیامین نتانیاهو، توصیه پکن به برخی کشورها برای پایان دادن به دخالت در امور داخلی چین، برنامه چین برای اصلاح کمیته انتخابات هنگ کنگ، اعلام چین به عنوان چالش شماره یک آمریکا ، بن بست در تشکیل دولت در لبنان و تصمیم آلمان برای تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای خود از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گام‌های اخیر آمریکا در رابطه با ایران را بسیار جزئی و فرعی دانست و گفت: ظاهرا دولت بایدن به رغم ادعاهای اولیه، متمایل به این شده که از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعاده و اعمال کرد به عنوان اهرم فشار استفاده کند. هدف ظاهرا این است که ایران حاضر شود بر سر مواردی مانند تمدید تاریخ محدودیت‌ها در برجام، پذیرش تغییراتی در برجام و همچنین پذیرش مذاکره در مورد مباحث منطقه ای و موشکی مذاکره کند که غیر قابل قبول است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»