نگاهی به گسترش همکاری جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بایدن علیرغم اینکه بارها بر حمایت خود از اسرائیل تأکید کرده، اما مخالف برخی از اقدامات یکجانبه ترامپ در قبال مسئله صلح، الحاق سرزمینهای بیشتر در کرانه باختری و خواهان بازگشت آمریکا به سیاست¬ حمایت از طرح دو دولت است.
دکتر طهمورث غلامی – کارشناس مسائل آمریکا
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در اندیشه آشوب خیابانی و برقراری حکومت نظامی ، امضای بسته کمکهای مالی کرونا از سوی ترامپ، کشته شدن یک نظامی آذربایجان در منطقه قرهباغ، درخواست سازمان ملل برای توقف جنگ یمن طی ۲۰۲۱، اعلام وضعیت فوقالعاده در چین به دلیل بازگشت کرونا، هشدار پکن به آمریکا، تاکید دوباره آلمان بر ادامه ساخت “نورد استریم ۲”، السیسی و عبدالله دوم در فکر احیای مذاکرات صلح خاورمیانه، بحران قطر در ایستگاه پایانی، هشدار جدی دبیرکل حزب الله لبنان به اسرائیل، پشتیبانی آموزشی نیروهای مسلح ترکیه از ارتش لیبی، استقبال ترکیه از تشکیل دولت جدید در یمن و کاهش بی سابقه پوشش خبری کیم جونگ اون در کره شمالی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه به دلیل همکاری آگاهانه با شرکت تسلیحاتی روسی «روسبرون اکسپورت» و خرید سامانه دفاع موشکی «اس-400» تحت تحریمهای آمریکا برآمده از قانون موسوم به «کاتسا» قرار گرفت، چرا که واشنگتن تعامل با بخش نظامی روسیه از سوی کشورهای دیگر را تحمل نمیکند. خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه، امنیت پرسنل و فناوری نظامی امریکا را به خطر انداخته و امکان دسترسی روسیه به نیروهای مسلح ترک و صنایع دفاعی این کشور را فراهم میآورد. هدف از تحریمهای آمریکا، جلوگیری از کسب درآمد کلان و امکان دسترسی روسیه به سامانه دفاعی ناتو و تأثیرگذاری بر آن است. پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ترکیه خواسته است مسئله اس-400 ها را با همکاری درازمدت در بخش دفاعی حل کرده و مجدداً خود را با قوانین ناتو و خرید سلاحهای سازگار با این پیمان تطبیق دهد.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آزمون زودهنگام سیاست خارجی دولت بایدن و برنامه هستهای ایران، خطرات جنگ آمریکا با روسیه و چین، تابآوری در برابر تهدیدات سایبری کره شمالی، بازآفرینی روابط ترانسآتلانتیک در خصوص اقلیم، دموکراسی و فنآوری، دینامیکهای داخلی و نقش در حال تغییر پاکستان در جهان، اروپا و وعدههای بایدن، لزوم حفظ خودمختاری ذهنی با پیشرفت در فنآوری و چگونگی جلوگیری از حملات سایبری به سامانههای تسلیحات هستهای ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: حمله مجدد ترامپ به چین در توئیت جدیدش، تاکید روسیه بر نقش ایران در طرح «امنیت جمعی خلیج فارس»، اعتراض مسکو به تلآویو، همدستی ابوظبی وتل آویو برای توقف فعالیت نهاد حامی آوارگان فلسطینی، تحرکات و استحکامسازی امنیتی بیسابقه نیروهای آمریکایی در اربیل، اعلام عمدی بودن انفجار نشویل آمریکا، بررسی لایحه جنجالی در پارلمان ترکیه، انتقاد دبیر کل اتحادیه عرب از ایران و ترکیه، هشدار حکمتیار به پیامدهای منفی مذاکرات صلح افغانستان ، ادامه تظاهراتها در ارمنستان برای استعفای پاشینیان، تداوم نگرانیهای جهانی از گسترش دامنه شیوع گونه جدید کرونا، شمارش معکوس آغاز واکسیناسیون در اروپا زیر سایه هراس از ویروس جهشیافته کرونا، نمایش اولین سری از جنگنده سوخوی 57 نیروی هوایی روسیه و چین قدرت برتر اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۸ از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مقامات ترکیه تحریمهای دولت ترامپ بر خرید تجهیزات دفاعی را «سبک» «سنگین» میکنند. هدف این تحریمها، تحت «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA)، مجازات ترکیه به خاطر خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است که ازنظر متحدان ترکیه در ناتو، به توان دفاعی این ائتلاف آسیب میزند.
شورای راهبردی آنلاین – یک عضو هیئتعلمی دانشکده روابط بینالملل با بیان اینکه پس از برگزیت سخت در میانمدت و بلندمدت شاهد اُفت حضور انگلیس در حوزه سیاسی و نظامی و اقتصادی در خاورمیانه و خلیجفارس خواهیم بود، گفت: انگلیس هماهنگیهای خود با آمریکا را در خلیجفارس بیشتر خواهد کرد و درعینحال تلاش میکند برگهای بازی جدیدی در منطقه ارائه کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اروپا نوعی رفتار «کجدار و مریز» را نسبت به ترکیه دنبال میکند و بر اساس آن نه بیاعتنا بوده و نه بهسختی واکنش نشان میدهد.
افشین زرگر – دکترای روابط بینالملل، عضو هیئتعلمی دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه ترکیه با طرح ایده همگرایی منطقهای به دنبال احیای قدرت نرم خود است، گفت: جزئیات این طرح، منافع و تهدیدات مشترک آن روشن نیست و این ابهام وجود دارد که اساساً جمعکردن این کشورها تا چه حد میتواند واقعبینانه و عملی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل غرب آسیا نامه آمریکا به انصار الله و تلاش برای مذاکره با آنها را نشانگر نتیجهبخش بودن مقاومت ارزیابی کرد و گفت: یکی از عواملی که موجب شده محمد بن سلمان برای پایان دادن به جنگ یمن دست به دامان آمریکا شود مسئله موازنه قدرت است که اکنون به نفع انصار الله تغییریافته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»