شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر برنامه مطالعات جهانی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه مقداری از لفاظی‌های اخیر میان آمریکا و روسیه می‌تواند مقدمه دیپلماسی جدی‌تر بین دو کشور باشد، گفت: بازی بزرگی که آمریکا ترجیح می‌دهد با روسیه دنبال کند به‌طور مستقیم به مهار چین و تلاش برای فاصله‌گیری تدریجی روسیه از چین مربوط می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در اوت 2016، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در استکهلم اعلام کرد که پروژه خط لوله نورداستریم-2 (پروژه مورد حمایت کرملین) «معامله بدی برای اروپاست». با این کار، بایدن مقابله با خط لوله پوتین را به ضرورتی برای سیاست و نقش خود به‌عنوان مهم‌ترین شخص دولت اوباما تبدیل کرده و از تلاش اوکراین برای مقابله با تجاوز روسیه حمایت کرد. پنج سال بعد، بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا در اجلاس امنیتی مونیخ اعلام کرد که «حمایت از استقلال و تمامیت ارضی اوکراین نگرانی اصلی اروپا و آمریکاست». تیم بایدن تصریح کرده است که موضع وی در مورد خط لوله نورد استریم-2 تغییری نکرده و تعهد بایدن برای متوقف کردن این خط لوله پابرجاست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نیکولای دانیلفسکی، روشنفکر مشهور روس، در آخرین اثر مهم خود، «روسیه و اروپا»، در سال 1871 نظریه خود را این‌گونه ارائه کرد که «اروپا روسیه را کشوری بیگانه و حتی دشمن خود قلمداد می‌کند و ایجاد توازن در برابر اروپا» در راستای منافع اساسی روسیه است.
شوراي راهبردي آنلاين-گفتگو: يك كارشناس مسائل اروپا معتقد است مجموعه تحولاتی که در روابط روسیه و اروپا در سه دهه گذشته پس از فروپاشی شوروی روی داده است نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی و آمریکا، روسیه را نه یک شریک که یک رقیب برای خود تلقی می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پروژه موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای با نام بوروستنیک (Burevestnik) برای نخستین بار در تازه‌ترین گزارش غیرطبقه‌بندی شده مرکز اطلاعات هوایی و فضایی ملی آمریکا (NASIC) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.
شورای راهبردی آنلاین: رایزنی بایدن و پوتین درباره تمدید پیمان استارت جدید، تاکید بایدن بر تعهد آمریکا به دفاع جمعی ناتو، بازنگری پنتاگون در کاهش نظامیان آمریکایی در عراق و افغانستان،دیدار لاوروف و بوررل با محوریت برجام، تایید وزیر خارجه جدید آمریکا در سنا، هشدار رژیم صهیونیستی به آمریکا در بازگشت به برجام، تاکید سازمان ملل بر توقف فوری شهرک‌سازی اسرائیل در فلسطین، واکنش مسکو به رهگیری ۲ بمب‌افکن روسی در منطقه دفاع هوایی آلاسکا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به تنزل جایگاه سفیر خود در بریتانیا، استقبال اتحادیه اروپا از سیاستهای جدید ترکیه، افزایش تقویت توان نظامی یونان، موضوع تازه بروکسل در قبال کاراکاس، پیش بینی جدید صندوق بین المللی پول از اقتصاد جهان، سخنرانی صدراعظم آلمان در نشست مجمع جهانی اقتصاد و ادامه همه گیری کرونا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت ترامپ به ظرافت و دقت معروف نیست، اما با تحریم‌های 14 دسامبر علیه مهم‌ترین تشکیلات خرید تجهیزات دفاعی در ترکیه (اس اس بی) به خاطر خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس 400 ساخت روسیه، ظاهراً بهترین نقطه را پیدا کرده است؛ تحریم‌هایی که به‌اندازه کافی برای جلب‌توجه ترکیه شدید باشد، اما آن‌قدر همه‌جانبه نباشد که روابط امنیتی و تسلیحاتی دوجانبه با متحدان ناتو را متوقف سازد. به نظر می‌رسد که آمریکا برای مدیریت این مسئله دشوار (که عمدتاً ناشی از اقدامات ترکیه است) تلاش کرده و درعین‌حال کلیت روابط را حفظ کرده است.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: در تاریخ اول دسامبر روسیه توافقی را با سودان امضا کرد که به مسکو اجازه داد در بندر سودان یک تأسیسات دریایی را برای تعمیرات و تأمین برپا کند. بر اساس این توافق روسیه می‌تواند تا ۳۰۰ نیروی تمام‌وقت در این بندر داشته باشد و به‌طور هم‌زمان تا ۴ ناو جنگی نیروی دریایی روسیه را در آن جای دهد. طبق این توافق، پایگاه مزبور یک سامانه دفاع هوایی و جنگ الکترونیک خواهد داشت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم نگاه واشنگتن به چین و روسیه که همواره آنها را تهدید می‌داند و با استفاده از ابزار تحریم به دنبال مهار و انزوای آنها است؛ اما در سوی دیگر، پکن و مسکو با رویکردی عمل‌گرایانه مبتنی بر واقع‌گرایی، ظرفیت‌های همکاری حداکثری در روابط با غرب را دنبال می‌کنند تا در دام انزوا قرار نگیرند.
دکتر احمد وخشیته – دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جو بایدن و کنترل تسلیحات، چرایی تعامل عربستان با عراق، پشت‌صحنه تردید عربستان در خصوص روابط با رژیم صهیونیستی، نفوذ رو به رشد چین در خاورمیانه و شمال آفریقا و گرایش چین به نوآوری در قرن 21 ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»