بحران هرمز فرصتی برای برقراری گفتگوی سازنده بین چین و آ.سه.آن
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بینالملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیههای بیاثر، نمیتواند در خصوص مسائل منطقه نقشآفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنشهای منطقهای است. اما به نظر میرسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشاندهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقهای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویتهای واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانهای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیهای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادیسازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادیسازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادیسازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب روبهرو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشستهای قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادیسازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاستهای ریاض بازمیگردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریمهای جدید علیه شرکتکنندگان در همکاریهای نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریمها، ادامه جنگ ژنرالها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.