شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: عضو هیات علمی روابط بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: سی و چهارمین نشست سران اتحادیه عرب روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در بغداد برگزار شد. سران عرب در بیانیه پایانی خود از جامعه جهانی خواستند که در راستای توقف خونریزی و کشتار در غزه به رژیم صهیونیستی فشار بیاورد. بیانیه پایانی اجلاس سران عرب بر محوریت موضوع فلسطین و مطالبه آتش بس فوری در نوار غزه متمرکز بود. اما پرسش آن است که چرا این مجموعه به جز دادن یک سری بیانیه‌های بی‌اثر، نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه نقش‌آفرینی کند؟
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دعوت از احمد الشرع، رئیس دولت سوریه برای حضور در اجلاس سران عرب، پیامی از سوی دولت عراق به جهان عرب است که بغداد در پی ایفای نقشی محوری در بازسازی روابط عربی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. اما به نظر می‌رسد که مسیر پیش روی بغداد چندان ساده نخواهد بود. دعوت از رئیس موقت سوریه که با میانجیگری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، و دیدار اولیه السودانی با الشرع در دوحه در فوریه ۲۰۲۵ تسهیل شد، نشان‌دهنده عزم عراق برای میانجیگری در مناقشات منطقه‌ای است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه با توجه به درگیری که میان حماس و فلسطین در جریان است، مسیر عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دچار تعلیق و چالش جدی خواهد شد، گفت: در این شرایط، با افزایش درگیریها و تلفات انسانی، با درنظر داشتن حساسیت افکارعمومی، در کوتاه مدت، کمتر دولتی در منطقه، جرات خواهد کرد، بحث عادی سازی را مطرح کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سوریه همچنان یکی از اولویت‌های واشنگتن در منطقه غرب آسیاست. دولت آمریکا به هر بهانه‌ای به دنبال «ابقای» حضور نظامی و سیاسی این کشور در سوریه است.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه و مصر بعد از یک دهه قطع روابط دیپلماتیک در بیانیه‌ای مشترک ضمن ارتقای مناسبات سیاسی خود سفرای خود را در آنکارا و قاهره معرفی کردند. طرفین هدف خود را «عادی‌سازی و گسترش مناسبات» در راستای منافع مردم دو کشور اعلام کردند. از دیدگاه دو کشور، عادی‌سازی مجدد روابط بین دو کشور، نشان دهنده اراده متقابل برای توسعه مناسبات دوجانبه در راستای تامین منافع مردم ترکیه و مصر خواهد بود. این عادی‌سازی با استقبال دبیرکل اتحادیه عرب رو‌به‌رو شد و آن را تحولی مثبت برای ایجاد آرامش در فضای منطقه و تقویت ارتباط دیپلماتیک را برای حل مشکلات موثر دانست.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نشست اخیر اتحادیه عرب در جده، دو «تفاوت اصلی» با نشست‌های قبلی داشت؛ نخست، حضور بشار اسد رئیس جمهور سوریه در آن و دوم، سخنرانی زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در جمع اجلاس سران.
حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره روند نزدیکی اعراب و سوریه و تحولاتی که در این راستا صورت گرفته است، گفت: «عادی‌سازی روابط اعراب به ویژه عربستان با سوریه از یک سو به تحولات جهانی به ویژه جنگ اوکراین و تمرکز آمریکا بر این جنگ و دیگری تغییر سیاست‌های ریاض بازمی‌گردد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویت‌کننده همکاری در حوزه‌های امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بن‌گویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودی‌سازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینی‌ها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوب‌سازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار اتحادیه اروپا به کشورهای حامی روسیه برای بسته تحریمی آینده، اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌کنندگان در همکاری‌های نظامی- فنی روسیه و ایران از سوی آمریکا، استعفای معاون قلیچداراوغلو ، هشدار روسیه درباره تحرکات آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی، مراسم «روز نکبت » برای نخستین بار در سازمان ملل، حمله استثنایی روسیه به پایتخت اوکراین، اوضاع خوب اردوغان برای دور دوم انتخابات، جلسه محرمانه دولت بایدن با سنای آمریکا درباره ایران و مذاکرات لغو تحریم‌ها، ادامه جنگ ژنرال‌ها در سودان، محکومیت زندان و جریمه برای راشدالغنوشی، حمله به سفارت اردن و کویت در خارطوم، امیدواری پادشاه اردن به نشست جده و آغاز مرحله جدید از اقدام عربی، سفر رهبران کشورهای آسیای مرکزی به چین، و هشدار دبیرکل اتحادیه عرب درباره موج جدید آوارگان در کشورهای عربی، از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»