چشمانداز تنشهای ایران و آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: منازعه افغانستان تبدیل به جنگی شده است که اکثر آمریکاییها به دلایل مختلف در حال فراموش کردن آن هستند. هنگامیکه آمریکاییها با شنیدن خبری در مورد افغانستان مجبور هستند جنگ افغانستان را به یاد بیاورند، به دلیل آنکه یکروند صلح در این کشور در حال اجراشدن است و به امید اینکه در آینده این مشکل حل خواهد شد، فکر کردن به موضوع افغانستان را کنار میگذارند. ازآنجاییکه این جنگ جان هیچ آمریکایی را تهدید نمیکند و هزینههای جنگ نیز برای آمریکا کاهشیافته است، موضوع افغانستان دیگر بیاهمیت شده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خلیلزاد به اروپا اجازه نداد که در مذاکرات نقش اصلی بازی کند و نقش اروپا را در روند سیاسی کم رنگ کرد. از این رو نگرانیهایی که اروپاییها درباره افغانستان داشتند، در توافق میان طالبان و ایالات متحده لحاظ نشد. اروپا به موضوع افغانستان و ایران به عنوان اهرمی برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا در صحنه بینالملل نگاه میکند.
مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نتایج حضور نظامی آمریکا در سیاست افغانستان تابهحال خوشایند نبوده است، اما به نظر میرسد که پس از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، به یک جایگاه معقول خواهد رسید. گامهای بعدی، در دوره ترامپ یا بایدن، باید بااحتیاط بیشتر و بهتدریج برداشته شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغبر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت میشود.
شورای راهبردی آنلاین: هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره احتمال بازگشت «قرنطینه کامل»، امکان انتقال ویروس کرونا از طریق هوا ، واکنش روس ها به تصمیم آمریکا برای خروج از سازمان جهانی بهداشت، هشدار سازمان ملل به اوضاع خطرناک اقتصادی لبنان، شکایت هلند علیه روسیه برای ساقط کردن هواپیمای مالزیایی، انتشار جزئیات پیشنویس توافق سازمان ملل برای حل بحران یمن، ادامه اظهارات خصمانه برایان هوک درباره صادرات نفت ایران، رونمایی رئیس شورای اروپا از طرح بلندمدت احیای اقتصاد اروپا، اقدام دیگر ترامپ علیه مهاجران تحت برنامه «داکا»، اظهارنظر جدیدترامپ درباره ناتو، توصیه اشرف غنی به گروه طالبان، درخواست ماکرون از نتانیاهو برای لغو طرح الحاق، واکنش پنتاگون به توافق نظامی ایران و سوریه و تغییرکاربری ایاصوفیه ترکیه از موزه به مسجد از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سپتامبر 2019 به چندین ماه مشاجره میان دو جبهه رقیب منجر شد. «توافق سیاسی» امضا شده در 17 ماه مه میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، راهی رو به جلو را فراهم کرد؛ اما جای تردید است که این توافق بتواند از اختلافات شخصی و قومی و اختلافات بر سر قدرت که به رهبران افغان صدمه زده، جان سالم به در ببرد یا این که بتواند به سرعت ثبات سیاسی، امنیت و حکمرانی مطلوب را برای افغانستان به بار آورد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: امضای توافق بین آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020، نقطه عطفی در طولانیترین جنگ آمریکا محسوب میشود. بر این اساس، انتظار میرود که اکثر نیروهای آمریکا تا پایان 2021 از افغانستان خارج شوند. در مقابل (درصورتیکه این توافق بهطور موفقیتآمیز اجرا شود)، بخشهایی از طالبان در سیاست افغانستان احتمالاً نقش بیشتری ایفا خواهند کرد. چنین امری برای کشوری مثل هند چندان مطلوب نیست.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر تحولات افغانستان با تأکید بر اینکه مواضع اخیر طالبان، نوعی انعطاف در مواضع گذشته این گروه را نشان میدهد، گفت: اگر قرار باشد در روند صلح افغانستان توافقی میان دولت و طالبان ایجاد شود، حتماً روند ادغام طالبان در جامعه باید با تدبیر و درایت لازم موردتوجه جدی دولت و حکومت این کشور قرار گیرد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روز 12 می، وقوع تعدادی حملات مرگبار در افغانستان ایده فرایند صلح را زیر سوال برد. بسیاری از احتمال مرگ این فرایند قبل از اجرای آن خبر دادهاند. با این حال، بسیار بعید است که مذاکرات درون افغان بین دولت افغانستان، کارگزاران قدرت، طالبان و شاید (تحت خوشبینانهترین شرایط) جامعه افغان، در راستای توافق آمریکا- طالبان (یا کاهش چشمگیر خشونت) باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با توجه به انتقادات شدید از توافق صلح آزمایشی آمریکا- طالبان، تداوم آسیبهای ویرانگر همهگیری کووید-19 و احتمال خروج نیروهای آمریکا، بیشک توافق تقسیم قدرت 15 می و گشایش در بن بست سیاسی دولت افغانستان مورد استقبال بسیاری در این کشور و جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش هوش مصنوعی و عملیات نفوذ، میدان درگیری را از فضای فیزیکی به محیط ادراکی و الگوریتمی کشانده و بازدارندگی شناختی را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»