شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هم‌زمانی فشار بر تنگه‌های هرمز و باب‌المندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازه‌ای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تصویب بودجه رژیم صهیونیستی و رفع موقت خطر انحلال کابینه، ادعای گروسی در مورد دسترسی به نظارت تاسیسات هسته‌ای ایران، انتقاد چین از سفر هیئت پارلمان اتحادیه اروپا به تایوان، جمهوری خواهان آمریکا به دنبال کمک نظامی چند میلیارد دلاری به تایوان، گزارش پنتاگون درخصوص کلاهک های هسته ای چین، نخستین معامله دولت جو بایدن با عربستان، تحولات فلسطین محور گفتگوی محمود عباس و پاپ فرانسیس، تاکید رهبر طالبان بر پاکسازی این گروه از نفوذی ها، توافق اولیه ارتش و نخست وزیر سودان به منظور تشکیل دولت، دیدار «مقتدی صدر» با «الحلبوسی» و ادامه اعتراضات به نتایج انتخابات عراق، برگزاری گفتگوهای راهبردی آمریکا و مصر ، تاکید قاطع پوتین بر الحاق دائمی و همیشگی شبه جزیره کریمه به روسیه ، تنش سیاسی در روابط روسیه و هلند، احداث اولین دیوار فولادی بلند اروپا در مرز لیتوانی و بلاروس برای ممانعت از ورود پناهجویان، اروپا کانون موج جدید سرایت کرونا و پایان نشست وزیران نفت و انرژی عضو اوپک پلاس و تاکید برحفظ توازن بازار نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: قیمت نفت طی چند دهه روند چرخه‌ای را طی کرده است. اگر قیمت نفت سقوط کند، شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و دولت‌ها نگران از دست دادن قدرت خود هستند. سرانجام، قیمت پایین نفت یا وقایع ژئوپلیتیکی یا هر دو، عرضه را مختل کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با توجه به توافق صورت گرفته برای کاهش عرضه نفت از سوی کشورهای اوپک پلاس و احتمال کاهش اثرگذاری بحران کرونا بر تقاضا، انتظار می‌رود که از ۲ تا ۳ ماه آینده قیمت نفت رشد پیدا کند.
محمدصادق جوکار – کارشناس مسائل انرژی
شورای راهبردی آنلاین – رصد: همه درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که جهان در شرایط غیرعادی قرارگرفته که برای بازار نفت نیز بی‌سابقه است. درگذشته، شوک‌های قیمت نفت ناشی از تولید زیاد یا شوک تقاضا بوده و اتفاق هم‌زمان این دو عامل، بسیار نادر بوده است؛ اما در حال حاضر «نظریه قوی سیاه» (رویدادی غافلگیرکننده و تأثیرگذار) اتفاق افتاده و قیمت نفت با سقوط 50 درصدی از آغاز سال 2020، فعلاً به بشکه‌ای زیر 30 دلار رسیده است. این رویداد نتیجه شکست مذاکرات تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک، موسوم به اوپک پلاس و جنگ قیمت بر سر کاهش تولید و همچنین شیوع کرونا ویروس بوده است. یادداشت حاضر به بررسی عوامل ژئوپلیتیک جنگ قیمت و تأثیر آن بر عرضه و تقاضای نفت می‌پردازد
شورای راهبردی آنلاین: اعلام آمادگی روسیه برای کاهش تولید برای تنظیم بازار نفت، توسل ترامپ به تهدید نفتی علیه عربستان، اعلام شرط کاهش استخراج نفت از سوی ریاض، هشدار بانک‌جهانی به رکود اقتصادی بزرگ به علت شیوع کرونا، نگاهی به آخرین آمار جهانی کرونا، افزایش قربانیان کرونا در اروپا ، هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع کرونا در خاورمیانه، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، درخواست گروه 77 و چین برای لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا ضد دیگر کشورها، اقدام ژاپن به توزیع داروی رایگان آویگان به کشورهای درگیر ویروس کرونا ، راهزنی دریایی آمریکا برای تصاحب ماسک‌های آلمان، تماس سران قطر و کویت در میان تنش بین اعضای شورای همکاری ، تاکید آرژانتین بر حق مالکیت بر جزایر مالویناس و ادامه پیامدهای اوکراین گیت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نشانه‌های بروز مشکلی قریب‌الوقوع حتی پیش از نشست ناموفق اخیر اوپک پلاس به روشنی دیده می‌شد. تاثیرات اقتصادی پیش بینی شده شیوع ویروس کرونا منفی بود، خروجی اوپک در ماه فوریه کمترین میزان در دهه گذشته بود و روسیه برای کاهش بیشتر تولید مانع تراشی می‌کرد و تمایلی به تعیین کف قیمت برای این که دیگران بتوانند در بازار سهیم باشند، نداشت. عربستان همچنان قصد داشت به کاهش ادامه دهد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تحرکات اخیر حکام سعودی می‌تواند شروعی برای تاجگذاری ولیعهد عربستان باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: راهبرد نفوذ خزنده روسیه در اوپک به عنوان یک همراه و عدم همراهی در جدیدترین تلاش اوپک برای جلوگیری از زیان بیشتر اعضا نشان می‌دهد که قدرت انحصاری اوپک در بازار نفت بیش از آن که از افزایش قدرت آمریکا در تولید و استخراج نفت شیل شکست بخورد، از راهبرد دودوزه‌بازی و تکروی‌های اعضای آن یا هم‌پیمانان غیرعضو ضربه می‌خورد.
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: ترور سردار قاسم سلیمانی، نگرانی‌های زیادی در مورد احتمال تأثیر آن بر بازارهای نفتی به وجود آورد. به لحاظ تئوری، ایران می‌توانست بازارهای نفت را بی‌ثبات کرده و قیمت نفت را افزایش دهد. به‌طور حتم، چنین اقدامی به نفع ایران بود و حتی اقتصاد ضعیف شده ایران را نیز تقویت می‌کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»