شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: داعش در بخشی از فعالیت خویش برای گسترش حضورش در سراسر آفریقا، به تقویت شاخه‌های خود در آفریقا پرداخته است. ابوبکر البغدادی، سرکرده پیشین داعش در سخنرانی خود در اوت 2018، به هدف این گروه برای توسعه ولایت آفریقای مرکزی اشاره کرده بود؛ بااین‌حال، این امر زمانی اتفاق افتاد که رسانه‌های وابسته به داعش در آوریل 2019 مدعی شدند که حمله به «بینی» واقع در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، کار ولایت آفریقای مرکزی است. اواخر همان ماه، بغدادی در پیامی ویدئویی این ولایت را به‌طور رسمی تائید کرد.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافقنامه آمریکا – طالبان از همان ابتدا موجب نگرانی دهلی‌نو بود. هند شریک مهمی برای افغانستان است، اما در فعالیت مرتبط با صلح آمریکا – طالبان نقش فعالی نداشته و این توافق را یک‌طرفه قلمداد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: داعش و گروه‌های نظیر آن به‌عنوان یک بازیگر غیردولتی به این می‌اندیشند که همواره اقدامات موردنظر خود را در سرزمین‌های بدون ساختار و یا دچار اصطکاک حاکمیتی انجام دهند.
دکتر حسین ابراهیم نیا – مدرس دانشگاه و کارشناس خاورمیانه و شمال آفریقا
شورای راهبردی آنلاین: اذعان به رکود اقتصادي شديد در اروپا، گام جدید «کنیست» برای توسعه دایره اشغالگری رژیم صهیونیستی، تشکیل جلسه دادگاه عالی رژیم صهیونیستی برای بررسی شکایات ضد نتانیاهو، هشدار عصائب اهل الحق عراق به آمریکا، آخرین آمار مبتلایان ویروس کرونا در جهان، خوش‌بینی ترامپ به تولید واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰، ادعای پمپئو درباره منشاء ویروس کرونا، واکنش سناتور روس به ادعای آمریکا درباره تولید آزمایشگاهی ویروس کرونا در چین، کاهش چشمگیر شمار جان‌باختگان کرونا در ایتالیا و فرانسه، پیشتازی بایدن بر ترامپ در ۴ ایالت کلیدی آمریکا، تقابل چین با آمریکا در سازمان ملل بر سر تایوان، جزئیات تازه از عملیات ارتش آمریکا علیه بن لادن و تسلط نیروهای دولت وفاق ملی بر چند پایگاه دیگر در جنوب طرابلس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در سال 2011، ایالات متحده آمریکا از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعلام و اجرای یك منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت كرد. پس از آن، ائتلاف به رهبری آمریكا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود كرد و به مخالفان اجازه داد كه دیكتاتور قدیمی را حذف كنند. پیش فرض قدرت های مداخله گر این بود كه به محض حذف دیكتاتوری ظالمانه قذافی، مردم لیبی یك دولت منتخب و نهادهای ملی جدید را ایجاد خواهند کرد و با استفاده از منابع عظیم سوخت فسیلی به سمت ملت سازی در لیبی حرکت خواهند کرد. اما آنچه در لیبی رخ داد، مطابق این فرض نبود و پس از سقوط قذافی، هرگز یک دولت مرکزی کارآمد تشکیل نشد و قدرت های همسایه به دلیل پیامدهای تجزیه لیبی، آسیب دیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا و طالبان 29 فوریه یک توافق صلح مقدماتی امضا کردند که به جنگ تقریبا 19 ساله افغانستان پایان می‌بخشد. این توافق، آمریکا را به خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان طی 14 ماه و طالبان و دولت افغانستان (که طرف این توافق نیست) را به گفتگوی مستقیم آشکار فرا می‌خواند. همچنین طالبان در این توافق وعده داده است که از فعالیت گروه‌های تروریستی نظیر القاعده و داعش، در قلمرو تحت کنترل خود جلوگیری کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق صلح بین آمریکا و طالبان بلاتکلیفی‌ها و ابهامات متعددی دارد. دستور کار پس از این توافق به خاطر موانع موجود به بن بست خورده و غلبه بر این موانع چالش‌های عظیمی محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: سال 2011، آمریکا در حالی از قطعنامه 1973 شورای امنیت سازمان ملل در اعلام منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی حمایت کرد که نیروهای لیبی وفادار به دیکتاتور معمر قذافی برای شکست ارتش مردمی این کشور آماده می‌شدند. ائتلاف به رهبری آمریکا با اجرای منطقه پرواز ممنوع، نیروهای وفادار به قذافی را نابود کرده و به اپوزیسیون امکان داد تا این دیکتاتور دیرینه را سرنگون سازند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»