دکتر زینب قاسمی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با یادآوری اینکه دونالد ترامپ در مراسم تحلیف خود در سال ۲۰۱۷ به مردم آمریکا قول داد که با پیگیری سیاست خارجی بر محور منافع ایالات‌متحده «آمریکا را دوباره به‌روزهای بزرگ خود بازگرداند»، خاطرنشان کرد: این تعهد ناشی از نگاهی است که معتقد است «نظم لیبرال» بین‌المللی ایجادشده توسط ایالات‌متحده در پایان جنگ جهانی دوم دیگر در خدمت اهداف و منافع این کشور نیست.

وی افزود: تعهدات و هزینه‌های سنگین آمریکا در مقابل متحدان این کشور اقتصاد و توان ایالات‌متحده را تعدیل و فرسوده کرده است. توافق‌نامه‌های تجاری ناعادلانه و جهانی‌سازی، آسیب زیادی به اقتصاد ایالات‌متحده وارد کرده و درنتیجه، آمریکایی‌ها در داخل با رکود دستمزدها و افزایش هزینه‌های زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

مهم‌ترین میراث دولت چهارساله ترامپ

این استاد دانشگاه تأکید کرد: به نظر می‌رسد مهم‌ترین میراث دولت چهارساله ترامپ، برای هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه پذیرش این حقیقت ناخوشایند است که ایالات‌متحده دیگر نمی‌تواند سیاست برتری جهانی خود را در کنار ثبات اقتصادی داخلی حفظ کند.

قاسمی بابیان اینکه در دوره چهارساله ریاست جمهوری ترامپ سیاست خارجی این کشور راهبرد منسجم و مشخصی را دنبال نمی‌کرد، توضیح داد: انتصاب اعضای بی‌تجربه خانواده برای هدایت سیاست خارجی، عزل و نصب‌های مکرر و پرحاشیه افراد و انتخاب شخصیت‌های جنجالی، نگاه تاجرمآبانه به سیاست خارجی و استفاده مکرر از توییتر برای اعلام سیاست‌های حساس خارجی باعث سردرگمی و غیرقابل‌پیش‌بینی شدن تصمیمات سیاست خارجی ایالات‌متحده شده بود.

وی با تأکید بر اینکه بخش عمده‌ای از دوران ریاست جمهوری ترامپ صرف بر هم زدن بسیاری از سیاست‌های سایر روسای جمهور این کشور به‌خصوص سیاست‌های دوران اوباما شد، اضافه کرد: کناره‌گیری از نهادها و معاهدات بین‌المللی و تضعیف اتحادهای تاریخی، اعتبار بین‌المللی آمریکا و ظرفیت آن را برای فعالیت مؤثر در حوزه بین‌المللی زیر سؤال برد.

سیاست ترامپ در مقابل پکن و افزایش انگیزه اروپا برای تعامل با چین

این عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران سیاست خارجی ترامپ در قبال چین را یکی از موضوعات مهم دوران ترامپ دانست و گفت: کناره‌گیری ایالات‌متحده از مشارکت Trans-Pacific در اوایل ژانویه 2017 باعث ایجاد خلأ قدرتی شد که پکن سعی کرد با نقش فعال خود آن را پر کند. همچنین جنگ تجاری با چین صدمات زیادی به اقتصاد ایالات‌متحده وارد کرد.

وی افزود: تصمیم چین در مورد کاهش تعرفه‌ها با اتحادیه اروپا، برای کاهش فشارها و در مقابل تعرفه گذاری ترامپ روی کالاهای اتحادیه اروپا، درواقع باعث افزایش انگیزه رابطه تجاری اتحادیه اروپا با چین شد.

سیاست تجاری ترامپ، برتری نسبی اقتصادی چین را افزایش خواهد داد

به گفته این تحلیلگر مسائل بین‌الملل، صادرات به چین از سال 2017 به‌طور مداوم در حال کاهش است و مشاغل تولیدی به ایالات‌متحده برنگشته‌اند. انتظار می‌رود اقتصاد چین با شوک اولیه سازگار شود، درحالی‌که شرکت‌های آمریکایی به دلیل افزایش هزینه‌ها احتمالاً از رقابت کمتری برخوردار خواهند بود و درواقع سیاست تجاری ترامپ برتری نسبی اقتصادی چین را افزایش خواهد داد.

گسترش حضور چندجانبه روسیه در منطقه در دوره ترامپ

قاسمی با اشاره به سیاست خارجی دولت ترامپ در رابطه با روسیه، ادامه داد: به همین ترتیب، اما به میزان کمتری، روسیه ضمن تعمیق همکاری با چین از طریق اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سازمان پیمان امنیت جمعی، حضور چندجانبه خود را در منطقه گسترش داده است. در این میان روسیه قرارداد صلح بین ارمنستان را میانجی‌گری کرد و حوادث قرقیزستان و بلاروس را در خلال تحولات سیاسی ناآرام شکل داد.

این استاد دانشگاه در تشریح دیگر پرونده‌های مهم سیاست خارجی ترامپ، به تحولات در خاورمیانه اشاره کرد و گفت: در خاورمیانه، سیاست خارجی ترامپ ترکیبی از اولویت‌های متناقض و مغشوش بود. ترامپ هرچند تا حدی موفق به عادی سازی روابط بین اسرائیل و برخی کشورهای منطقه شده است، بااین‌حال حل مسئله هسته‌ای ایران با سیاست «فشار حداکثری»، با شکست کامل مواجه شد.

وی افزود: باوجود تحریم‌های سنگین، ایران اکنون تولید اورانیوم غنی‌شده خود را افزایش داده و برنامه هسته‌ای‌اش را باقدرت ادامه می‌دهد و ترامپ نتوانست آن‌طور که ادعا می‌کرد ایران را وارد دور جدیدی از مذاکرات و توافق جدید کند.

قاسمی اضافه کرد: باوجود ترور سپهبد سلیمانی، نفوذ منطقه‌ای ایران نیز در سراسر غرب آسیا کاهش پیدا نکرد. با ترور سردار سلیمانی روابط عراق و ایالات‌متحده نیز متشنج شد که می‌تواند باعث تضعیف و خروج نیروهای آمریکایی از عراق در آینده نزدیک شود.

سیاست ترامپ در تعامل با عربستان ورشکستگی اخلاقی او را نمایان کرد

وی با اشاره به دیگر پرونده‌های سیاست خارجی دولت ترامپ در خاورمیانه یادآور شد: همسویی و حمایت گسترده ترامپ از سعودی‌ها باوجود تجاوزهای خارجی و سرکوب داخلی این کشور، حمایت و تقویت سعودی‌ها از بمباران مدارس و بازارهای یمن گرفته تا قتل و مثله کردن جمال خاشقچی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی‌ها، ورشکستگی اخلاقی ترامپ را بیش‌ازپیش برای مردم نمایان ساخت.

سیاست بی‌حاصل دولت ترامپ در ونزوئلا

این استاد گروه مطالعات آمریکای دانشگاه تهران گفت: در دوره‌ای که بسیاری از کشورهای دنیا توجه خود را به مهار همه‌گیری ویروس کرونا متمرکز کرده بودند، دولت ترامپ با ارسال کشتی‌های جنگی و هواپیماهای آمریکایی به آمریکای لاتین، به دنبال برکناری رئیس جمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو بود! دولت ترامپ با اعمال تحریم‌های سخت، تشویق افسران نظامی ونزوئلا به قدرت گرفتن و تهدیدهای نظامی، فشار قابل‌توجهی بر دولت ونزوئلا وارد کرد.

قاسمی تصریح کرد: دولت ترامپ همچنین همکاری نزدیکی با مخالفان ونزوئلا برقرار کرد و وعده داد تا بودجه‌ای را برای برنامه‌های مختلف ارائه دهد، درعین‌حال خوان گوایدو، رهبر مخالفان را به‌عنوان رهبر واقعی این کشور به رسمیت شناخت. همچنین به گفته الیوت آبرامز، نماینده ویژه آمریکا در امور ونزوئلا، کنگره بودجه قابل‌توجهی را برای کمک به مخالفان دولت ونزوئلا تخصیص داد؛ سیاستی که تاکنون حاصلی برای این کشور نداشته است.

وی در پایان با تأکید بر اینکه نگاه واحد و مشخصی به سیاست خارجی ترامپ در داخل آمریکا وجود ندارد، خاطرنشان کرد: در افکار عمومی مردم آمریکا و در میان بسیاری از چپ‌ها – و حتی محافظه‌کاران – سیاست ترامپ در مقابل کرونا که مرگبارتر از بسیاری از درگیری‌های نظامی برای این کشور بوده است، بیش از سیاست خارجی این کشور بر کارنامه وی سایه افکنده است.

قاسمی گفت: به نظر می‌رسد بعضی سران کشورها و سازمان‌های بین‌المللی از حضور بایدن استقبال خواهند کرد، اما میراث ماندگار ترامپ برای سایر کشورها، نگرانی از روی کار آمدن سیاستمداری با شاخصه‌های ترامپ در سال ۲۰۲۴ و سال‌های آتی خواهد بود. ترامپ نشان داد ایالات‌متحده می‌تواند در دوره‌ای وارد توافق‌هایی بین‌المللی و چندجانبه با کشورهای دیگر شود و در دوره‌ای دیگر رئیس‌جمهوری از همان تعهدات به شکل یک‌جانبه خارج شود و هزینه‌های سنگینی را بر همگان تحمیل کند.