محمدرضا دماوندی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تحولات سیاسی اخیر در ارمنستان به دنبال شکست در نبرد با جمهوری آذربایجان و اعتراضات شهروندان علیه نخست وزیر این کشور، افزود: پاشینیان حدود سه سال پیش توانست با شعار مبارزه با فساد قدرت را به دست بیاورد و مردم و خصوصا ارمنی‌های مقیم خارج را در تمام دنیا با خود همراه کند.

وی با اشاره به عملکرد و مواضع قدرت‌ها در ارتباط با تنش‌های اخیر در ارمنستان، گفت: درست است كه ارمنستان در جنگ با جمهوری آذربایجان شکست خورد و تعدادی كشته و آواره و مفقودالاثر شدند که فضای روانی را علیه پاشینیان ایجاد كرد، اما این مسائل به معنای ناکارآمدی دولت او نیست و هنوز مقبولیت دارد.

مقبولیت بالای پاشینیان

این پژوهشگر حوزه قفقاز درعین حال با بیان اینکه با وجود کاهش اندک مقبولیت پاشینیان او همچنان مقبولیت بالایی دارد، اضافه کرد: تظاهراتی كه علیه پاشینیان در ایروان انجام می‌شود، تظاهرات پرجمعیتی نیست و مخالفانی كه این تظاهرات را سازمان‌دهی می‌كنند نمی‌توانند جمعیت بسیاری را به خیابان بیاورند، چرا که مردم ارمنستان فساد قبل از پاشینیان و عملکرد او در مقابله با این فساد را به یاد دارند.

دماوندی با اشاره به اختلافات و جنگ قدرت ایجاد شده میان دولت و مخالفانی که از پشتیبانی ارتش برخوردار هستند، گفت: پاشینیان اعلام كرد ما برای به دست گرفتن قدرت متوسل به زور نمی‌شویم، به این دلیل که خود در انقلاب آرامی به قدرت رسید؛ نظامیان راه همواری برای كودتا در پیش رو ندارند، چرا که با واكنش‌های مردم مواجه خواهند شد.

وی اضافه کرد: پاشینیان با طرح انتخابات پیش از موعد خواست این پیام را بدهد كه مطمئن است كماكان در قدرت باقی خواهد ماند. البته باید دید كه دو سوی دیگر این تنش، یعنی روسیه و آمریكا چه نگاهی به این موضوع دارند.

روسیه و آمریکا مخالف پاشینیان نیستند

وی ادامه داد: به نظر می‌رسد روسیه نظر مخالفتی به ادامه حكومت پاشینیان ندارد. آمریكایی‌ها هم اصلا مخالفی نشان نداده‌اند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد.

دماوندی بر ضرورت توجه به موقعیت ارمنستان و ظرفیت‌های این کشور از سوی ایران تاکید کرد و افزود: باید اهمیت كشورهای پیرامونمان، خصوصا قفقاز را به درستی تشخیص دهیم. قابل انکار نیست که منطقه قفقاز، به خصوص قفقاز جنوبی، منطقه بسیار بااهمیتی است و كشورهای دیگر به این منطقه توجه كافی دارند و جایگاه ویژه‌ای را در حوزه سیاست خارجی‌شان به آن می‌دهند.

نقش قدرت‌های منطقه‌ای در ارمنستان

وی به نقش قدرت‌های منطقه‌ای در ارمنستان از جمله ایران، روسیه و ترکیه اشاره کرد و گفت: البته ما شاهد نقش‌آفرینی برخی كشورهای فرامنطقه‌ای مانند آمریكا، فرانسه و انگلیس هم هستیم که این منطقه را در محاسباتشان لحاظ می‌كنند و هر كدام منافعی در آن دارند. منافعی که گاه با هم تلاقی پیدا می‌کنند.

این پژوهشگر حوزه قفقاز با تشریح دلایل اهمیت ارمنستان برای آمریکا از جمله به دلیل فشار به روسیه و همچنین حضور لابی قدرتمند ارامنه در آمریکا، اضافه کرد: انگلیس حضور تاریخی در ارمنستان دارد و با توجه به نگاهش به حوزه‌های انرژی و نفت، خصوصا خطوط نفت جمهوری آذربایجان، تحولات ارمنستان را به طور جدی دنبال می‌کند و می‌تواند ایفاگر نقشی باشد. علاوه بر آن فرانسوی‌ها هم به دلیل لابی قدرتمند ارامنه در کشورشان محاسبات ویژه‌ای در خصوص ارمنستان دارند.

وی با انتقاد از برخی تحلیل‌ها دررابطه با غربگرا بودن پاشینیان و عدم درک درست از تحولات سیاسی این کشور، گفت: با اینكه ارمنستان كشور بسیار كوچكی است و جمعیت كمی دارد، اما در موقعیت ژئوپولیتیكی قرار گرفته كه این موقعیت ویژه قدرت‌های فرامنطقه‌ای را برای توجه ویژه به آن ترغیب کرده تا تلاش کنند که در این منطقه نقش داشته باشند.

دماوندی افزود: سفارت آمریكا در ارمنستان جزو بزرگ‌ترین سفارتخانه‌های آمریكا است و این سوال را ایجاد می‌كند كه چرا آمریكا چنین سرمایه‌گذاری برای ایجاد سفارتی به این وسعت در یك كشور بسیار كوچك انجام داده است. همین طور چین در حال ایجاد سفارت بسیار بزرگی در ایروان است؛ مناسبات یك كشور بسیار كوچك با چین ابرقدرت چگونه است و چه دلیلی وجود دارد كه چین سرمایه‌گذاری سنگینی را در ارمنستان انجام می‌دهد؟ همه این‌ها نشان گر موقعیت ویژه و اهمیت خاص ارمنستان است.

وی با بیان اینکه به نظر می‌رسد ما با چند قدرت ثابت تاریخی و صاحب نفوذ در ارمنستان روبرو هستیم كه خود را به دلایلی و به‌نوعی ذیحق در ارمنستان می‌دانند، ادامه داد: یكی از این کشورها، روسیه است كه به هر حال ارمنستان را بخشی از خاك خود در گذشته می‌داند و خود را صاحب نقش برای استقرار دولت‌ها در این كشور می‌انگارد و تاکید دارد دولت‌ها را تحت نظرش داشته باشد، قرارداد نظامی طولانی مدت و پایگاه نظامی در ارمنستان دارد.

وی همچنین با اشاره به نقش‌آفرینی‌های تركیه در ارمنستان و همچنین اختلافات تاریخی این دو کشور، اضافه کرد: در ماه‌های اخیر بعضی از جناح‌ها در تركیه مدعی شدند چیزی به نام كشور ارمنستان وجود ندارد و این خاك تركیه شرقی است كه باید آزاد شود!

دماوندی با تاکید بر ضرورت توجه به نقش چین و هند در ارمنستان، گفت: چین و هند نیز نگاه ویژه‌ای به منطقه قفقاز جنوبی و ارمنستان دارند. باید درنظر داشت که پاكستان، ارمنستان را به رسمیت نمی‌شناسد و روابط ویژه‌ای با آذربایجان دارد، هند برای ایجاد توازن و با بهره گیری از ظرفیت بندرچابهار، نگاه خود را به ارمنستان بیشتر كرده و سعی می‌کند ارتباطاتش را با این کشور توسعه دهد. با توجه به مراتب فوق، جمهوری اسلامی ایران با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی که دارد و ویژگی روابطش با ارمنستان و دیگر کشورهای منطقه قفقاز، بایستی بتواند با رایزنی و طراحی دقیق و سنجیده و ایفای نقشی سازنده در حل بحران در این منطقه منافع خود را نیز به نحو مطلوبی تامین نماید.