برسام محمدی  – کارشناس مسائل منطقه

از 18 آبان 1402/ 8 نوامبر 2023، داعش سه حمله تروریستی علیه مقرهای ارتش سوریه انجام داده است که در مجموع بیش از 50 تن شهید و زخمی شده‌اند. وزارت کشور پاکستان هم با انتشار بیانیه‌ای هشدار داده است، نیروهای داعش در تلاش هستند تا با انجام فعالیت‌های تروریستی علیه شیعیان و اقلیت‌های مذهبی، آتش درگیری‌های فرقه‌ای را در این کشور شعله‌ور کنند.

دولت ترکیه نیز ۹ دی 1402/ ۳۰ دسامبر 2023 اعلام کرد، طی عملیات همزمان بخش مبارزه با تروریسم پلیس و سازمان اطلاعات ترکیه در ۳۷ استان این کشور ۱۸۹ «مظنون به همکاری با گروه تروریستی داعش» بازداشت شدند.

در جدیدترین اقدام، عناصر داعش اقدام به عملیات انتحاری در مراسم سالگرد شهید سلیمانی در کرمان کردند که بر اثر آن ده‌ها نفر شهید و صدها نفر زخمی شدند.

عملیات‌ تروریستی داعش در شرایطی صورت می‌گیرد که رژیم صهیونیستی و ایالات متحده، بیشترین «بهره» را از عملیات‌ مذکور و گسترش عمق و دامنه تحرکات داعش می‌برند. این درحالی است که اقدامات تروریستی علیه گروه‌های مردمی و عملیات علیه مقرهای نظامی و همچنین حمله به مسلمانان در شهرها و مناطقی که حوزه جغرافیایی مقاومت اسلامی محسوب می‌شوند، هیچ دستاوردی برای داعش که فاقد تشکیلات منسجم و ساختارهای قبلی است، ندارد.

همان‌طور که اشاره شد، رژیم صهیونیستی بیشترین نفع را از اقدامات تروریستی داعش می‌برد. عملکرد داعش و رژیم صهیونیستی در منطقه و جهان اسلام نشان می‌دهد این دو با وجود تفاوت‌هایی که از نظر عقیدتی دارند، اما از «وجوه مشابه و اهداف و راهبردهای مشترکی» برخوردار هستند، گویی داعش و رژیم صهیونیستی از یک منشأ سیاسی و گفتمانی برخوردارند.

البته قرائن و شواهد بسیاری در سال‌های اخیر مشاهده شده است که به‌خوبی اثبات می‌کند داعش و سایر گروه‌های تکفیری و تروریستی به اشکال مختلف، مستقیم و غیرمستقیم، از سوی رژیم جنایتکار اسرائیل تأمین مالی، اطلاعاتی و امنیتی می‌شوند.

در اینجا هدف برشمردن لیست همکاری‌های داعش و رژیم صهیونیستی و تشابهات آن‌ها نیست، بلکه منظور و نکته اصلی تأکید بر این مسأله است که عملکرد و اقدامات داعش در منطقه آن‌هم در شرایطی که دیگر از این گروه ساختار قابل اعتنایی نمانده است که بخواهد اهداف بلندمدت و راهبردی برای خود تعریف کند، یا همچون گذشته به دنبال تأسیس خلافت به اصطلاح اسلامی باشد، در جهتی قرار دارد که رژیم صهیونیستی بیشترین «نفع» را از آن می‌برد!

در حقیقت «ریشه‌ها» و «مبانی محاسباتی» فعالیت‌های داعش رابطه بسیار معناداری با محاسبات رژیم صهیونیستی در منطقه دارد؛ رژیمی که بخشی از حفظ موجودیت سیاسی و بقای خود را براساس بحران در محیط پیرامونی و منطقه تعریف کرده، طبیعی است که به تحرکات تروریستی و افراطی از هر نوع آن به عنوان یک «فرصت راهبردی» نگاه می‌کند. نباید فراموش کرد که رژیم اسرائیل بنا به ماهیت «پادگانی» خود، یک رژیم به شدت «بحران‌زیست» و «خشونت‌ساز» است.

در هر صورت، اگرچه داعش بخش بزرگی از موجودیت خود را از دست داده است، اما هسته‌های کوچک آن همچنان به انجام عملیات‌های تروریستی در منطقه و جهان اسلام ادامه می‌دهند. حضور و فعالیت بقای داعش و سایر گروه‌های تروریستی در منطقه با «نیازی» که آمریکا و رژیم صهیونیستی به اقدامات آنها به‌عنوان یک «نیروی چالش‌زا» دارند، به‌شدت به هم گره خورده است.

رژیم صهیونیستی از داعش و جریان‌هایی مانند آن از دو منظر ابزار راهبردی – امنیتی و ابزار فکری – گفتمانی برای پیشبرد راهبرد خود، تهدید گروه‌های مقاومت و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و درگیر و مشغول ساختن آن‌‌ها (همان چیزی که رژیم اسرائیل می‌خواهد) استفاده می‌کند.

در حقیقت آنچه باعث حیات داعش هرچند به‌صورت پراکنده شده است، نیاز رژیم صهیونیستی و آمریکا به آن است؛ اینکه داعش تاکنون حتی یک عملیات هم علیه رژیم غاصب اسرائیل و آمریکا انجام نداده است، نکته قابل تأمل در این زمینه است.

در هر حال رژیم صهیونیستی و داعش روابط پنهان فراوانی دارند. صهیونیست‎ها از نیروهای داعش به اشکال مختلف جهت «تضعیف جبهه مقاومت» استفاده می‌کند که مسأله‌ای کاملاً روشن و اثبات شده است.

بنابراین سئوال این است، گروهی که بخش اعظمی از توان و نیروی انسانی، نظامی و .. خود را از دست داده است و اعضای باقیمانده آن کمتر از 10 هزار نفر است، دولت و یک واحد سیاسی و شناسایی شده دولتی نیست که دارای تعاملات رسمی دولتی و بین‌المللی باشد، فاقد سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی است، سیستم‌های ماهواره‌ای و ابزارهای جاسوسی به آن معنا ندارد، فاقد رسانه به معنای فراگیر است، واقعاً چگونه تا امروز داوم آورده و دست به اقدامات و عملیات‌هایی می‌زند که اجرای آن‌ها نیازمند «طراحی‌های پیچیده اطلاعاتی و امنیتی» خود است؟! اینکه داعش هیچ تهدیدی برای رژیم صهیوینستی نیست و این رژیم هم در دکترین‌های امنیتی به داعش به‌عنوان تهدید جدی نگاه نمی‌کند، چه معنایی دارد؟ چرا داعش، غزه و کرانه باختری را سرزمین جهاد اعلام نمی‌کند؟ چرا داعش تاکنون حتی یک بار هم اسلحه خود را به سمت رژیم صهیونیستی نگرفته و علیه آن اعلام جهاد نکرده است؟ چرا داعش مجاهدانش را روانه غزه نمی‌کند؟ و ده‌ها چرای دیگر.

در پایان باید تأکید داشت، رژیم صهیونیستی بر اساس راهبرد تهاجمی امنیت ملی به‌منظور توسعه‌طلبی و کاهش و رفع تهدیدها و چالش‌های امنیتی خود، به‌دنبال تضعیف رقبا و دشمنان منطقه‌ای خود است. بر این اساس، همان‌گونه که «نوواقع‌گرایان تهاجمی» مانند «میرشایمر» بر آن تأکید می‌کنند، دولت‌ها از ابزارهای مختلف برای توسعه سرزمینی، دستیابی به هژمونی و ارتقای امنیت خویش استفاده می‌کنند و در این مسیر، کاهش امنیت بازیگران مقابل، وارد نمودن ضربات امنیتی به بازیگر مقابل و تضعیف آن‌ها از ابزارهای معمول محسوب می‌شود.

رژیم صهیونیستی با اتخاذ این راهبرد از بقایای جریان‌های سلفی – تکفیری مانند داعش در منطقه بهره‌گیری می‌کند و از طریق آن‌ها با وارد نمودن ضربات امنیتی، تلاش می‌کند بازیگران دولتی و غیردولتی مقابل خویش به‌خصوص جبهه مقاومت را «تضعیف» کند.