حمید خوش آیند- کارشناس مسائل منطقه

کوچاندن فلسطینی‌ها از شمال غزه یکی از طرح‌های دیرین رژیم صهیونیستی است که برای نخستین بار در سال 1954 و در قالب طرح 43 صفحه‌ای موسوم به «نابو» مطرح شد. از آن زمان تا کنون که طرح جدیدی با عنوان «طرح ژنرال‌ها» در دستور کار قرار گرفته است، رژیم صهیونیستی یک هدف مشخص را در رابطه با شمال غزه دنبال کرده و آن تلاش برای بیرون راندن کامل ساکنان فلسطینی از این منطقه است.

اشغال شمال غزه، گام نخست یک طرح قدیمی، کلان و «گام به گام» رژیم صهیونیستی برای پیشبرد سیاست «توسعه مرزهای غربی» این رژیم تا شبه جزیره سینا و کانال سوئز است.

اخیرا، طرح جدیدی از سوی تعدادی از فرماندهان سابق ارتش رژیم صهیونیستی و به ابتکار ژنرال «گیورا آیلاند» رئیس سایق بخش عملیات ارتش به نتانیاهو ارائه شده است که بر طبق آن، هر منطقه‌ای که در شمال محور نتساریم، مرکز نوار غزه و تمامی محله‌های آن قرار دارد، «منطقه نظامی» اعلام می‌شود و 300 هزار فلسطینی باقی‌مانده از آنجا خارج می‌گردند تا این منطقه تحت تصرف کامل نظامی رژیم صهیونیستی باقی بماند.

از نظر ژنرال‌های صهیونیستی این طرح نه تنها باعث بیرون راندن جمعیت باقی‌مانده از شمال غزه می‌شود، بلکه مانع بازگشت ساکنان آواره شمال غزه (مناطقی مانند بیت لاهیا، بیت حانون، جبالیه، شجاعیه و شهر غزه) شده و بستر را برای احداث شهرک‌های جدید و اسکان صهیونیست‌ها فراهم می‌کند. ژنرال آیلاند طراح این طرح گفته است: «بعدها می‌توان این طرح مفصل را در گذرگاه رفح در جنوب نوار غزه و مناطق دیگر هم اجرایی کرد».

طرح ژنرال‌ها با اینکه مورد استقبال نتانیاهو قرار گرفته است، اما باید توجه داشت که پیشبردش در میدان به دلایل زیر با «موانع سختی» مواجه می‌باشد و عملاً «ناممکن» است:

یک؛ جغرافیا و مساحت کوچک غزه مانع اول اجرای طرح تخلیه و اشغال شمال غزه است. این در حالی است که مساحت کوچک، این «مزیت» مهم را برای رزمندگان مقاومت ایجاد کرده است که می‌توانند در هر شرایطی به راحتی در زیرزمین و صدها کیلومتر تونل مخفی که بخشی از آن‌ها در شمال غزه است، حرکت نموده و به هر نقطه‌ای از غزه که دشمن صهیونیستی در آنجا استقرار دارد، دسترسی پیدا کنند.

حملات راکتی گردان‌های القسام، که هر از گاهی از شمال غزه به سمت اراضی اشغالی شلیک می‌کنند، نشان می‌دهد که حتی اگر صهیونیست‌ها شمال غزه را هم اشغال کنند، حماس این ظرفیت را دارد که همچنان از داخل تونل‌ها، ضربات متعددی را به این رژیم وارد کند.

دو؛ فلسطینی‌های ساکن غزه هرگز اجازه اجرا یا پیشبرد چنین طرحی را به رژیم صهیونیستی نمی‌دهند. بیش از 11 ماه حملات شبانه‌روزی شدید و بمباران‌های سهمگین و انواع عملیات نظامی و اقدامات روانی و … نتوانسته است مقاومت مردم غزه را بشکند و باعث خروج آنان از غزه شود. طبیعی است که با وجود چنین روحیه‌ای، هرگز طرح رژیم صهیونیستی برای تخلیه شمال غزه محقق نمی‌شود.

سه؛ مقاومت اسلامی در فلسطین اشغالی و منطقه مانع بعدی در این زمینه است. غزه بین سال‌های 1967 تا 2005 در اشغال رژیم صهیونیستی بود که در نهایت با مقاومت فلسطینی‌ها مجبور به عقب‌نشینی از آنجا شد. امروز که گروه‌های مقاومت فلسطینی از هر نظر نسبت به آن سال‌ها در «موضع قدرت» بالاتری قرار دارند، اجازه پیشبرد چنین طرحی را نمی‌دهند.

چهار؛ مخالفت دولت مصر از موانع بعدی است. مصر در این رابطه از سیاست مشخصی پیروی می‌کند و برای حفظ امنیت و حاکمیت ملی خود که یک منطقه حائل دارد و حصارهایی را هم بر مرز خود کشیده است، مخالف هرگونه کوچ اجباری یا داوطلبانه فلسطینی‌ها از غزه است.

پنج؛ مشکلات و چالش‌هایی هم در داخل رژیم صهیونیستی برای اجرای این طرح وجود دارد. اجرای چنین طرحی مستلزم برخورداری از اجماع داخلی، ارتش آماده و قدرتمند، همراهی افکار عمومی و جریان‌های مختلف سیاسی با کابینه و … است؛ مقدماتی که عملاً در رژیم صهیونیستی فراهم نیست. با ارتشی که 60 درصد آن فرسوده شده و قدرت خود را از دست داده است، پیشبرد طرح‌های اشغال‌گرانه که مشکلات و موانع خاص خود را دارد، غیرممکن است.

شش؛ دولت آمریکا هم با طرح اشغال شمال غزه مخالف است. علاوه‌بر بایدن، حتی اگر کامالا هریس هم در انتخابات آمریکا در ماه نوامبر پیروز شود، به احتمال زیاد برای حفظ وجهه سیاسی و حقوق بشری خود هم که شده، مانع از اجرای برنامه‌های نتانیاهو در خصوص اشغال مجدد می‌شود.

هریس که اخیراً در نشستی در فیلادلفیا برای انجمن ملی روزنامه‌نگاران سخنرانی می‌کرد، ضمن اشاره تلویحی به این مسأله اظهار داشت: «اسرائیل نباید پس از پایان جنگ تقریباً یک ساله، منطقه تحت محاصره فلسطین را دوباره اشغال کند».

هفت؛ مواضع کشورهای جهان و سازمان‌های بین‌المللی از جمله مخالفت قاطع تمام کشورهای عربی، که به خاطر پیامدهای امنیتی، سیاسی، اقتصادی و هویتی ، با هرگونه طرح بیرون راندن فلسطینی‌ها از شمال غزه و اشغال آن مخالف‌اند.

طرح جدید فرماندهان سابق ارتش رژیم صهیونیستی برای اشغال شمال غزه مخل روندهای برقراری آتش‌بس در غزه است. این درحالی است که سخن گفتن از چنین طرحی در شرایطی که اختلافات و شکاف‌های داخلی در سطوح مختلف سیاسی، نظامی و امنیتی در داخل رژیم صهیونیستی تشدید شده و به اوج خود رسیده است و بخش عمده‌ای از احزاب و جریان‌های سیاسی و افکار عمومی نیز مخالف ادامه جنگ هستند، به چیزی جز ایجاد «هزینه‌های بیشتر» برای رژیم صهیونیستی منتهی نمی‌شود.