چرا رابطه بین آمریکا و اسرائیل بدتر شده است؟
هنگامی که نیکولا سارکوزی رئیس جمهور سابق فرانسه پنج سال پیش در اجلاس گروه ٢٠ (G٢٠) در کن با اوباما همتای آمریکایی خود صحبت می کرد، میکروفن میز کنفرانس به طور تصادفی روشن شد و بحث به نخست وزیر اسرائیل کشیده شد. سارکوزی گفت: “من می توانم نتانیاهو را تحمل کنم، او یک دروغگو است.” پس از آن اوباما پاسخ داد: “ممکن است شما از او خسته شده باشید، اما من خیلی بیشتر از شما با او دست و پنجه نرم می کنم.”
اوباما و نتانیاهو متقابلا از یکدیگر بیزار و متنفر هستند. اما سردی روابط بین آن ها فقط علل شخصی ندارد. اوباما هرگز نتوانسته نتانیاهو را به خاطر بی اثر گذاشتن تلاش های آمریکا برای ایجاد تعادل با فلسطینی ها ببخشد. در مقابل، بسیاری از اسرائیلی ها نیز هرگز نتوانسته اند فراموش کنند که اوباما طی سخنرانی بزرگ خود با موضوع خاورمیانه که در ماه ژوئن سال ٢٠٠٩ در قاهره ایراد کرد، سیاست های شهرک سازی دولت یهود را مورد انتقاد قرار داد.
اما اوباما با وجود حفظ فاصله خود از نتانیاهو، به یک اصل سیاست آمریکا در رابطه با خاورمیانه وفادار باقی مانده است: حمایت نظامی سخاوتمندانه آمریکا از اسرائیل همچنان ادامه دارد. در دوران ریاست جمهوری اوباما و در ماه سپتامبر گذشته، طرفین حتی بر سر کمک نظامی آمریکا به دولت یهود تا میزان ٣٨ میلیارد دلار طی یک دوره ده ساله به توافق رسیدند. این نشانه روشنی از وفاداری و همبستگی است.
در دوران ترامپ احتمال چه تغییراتی وجود دارد؟
ترامپ چند هفته پیش در مصاحبه ای با “وال استریت جورنال” گفت او می خواهد در دوران ریاست جمهوری خود به توافق صلحی بین اسرائیل و فلسطینی ها دست یابد. توافقی برای پایان بخشیدن به این درگیری چند صد ساله ” دستاوری غایی و مطلوب ترین” خواهد بود. اما از زمان پیروزی در انتخابات، ترامپ به اندازه ای نشانه هایی حاکی از سیاست به وضوح طرفدار اسرائیلی خود ارائه کرده که این پرسش پیش می آید، چرا فلسطینی ها باید در چنین شرایطی آماده و مایل به ” مصالحه ” باشند. زیرا این جمهوری خواه آمریکایی بارها اعلام کرده است که او اسرائیل را دوست دارد و قاطعانه در کنار این کشور ایستاده است.
ترامپ همچنین جارد کوشنر، داماد یهودی خود را به عنوان میانجی و واسط غیر رسمی خاورمیانه معرفی کرده و اخیرا نیز دیوید فریدمن وکیل را به مقام سفیر آمریکا در اسرائیل منصوب کرد. او به راست گرایان ملی مذهبی و جنبش مهاجران نزدیک بوده و همچنین مخالف راه حل دو دولت در درگیری خاور میانه می باشد.
این دیپلمات انتخاب شده همچنین شهر بیت المقدس را که هم اسرائیلی ها و هم فلسطینی ها ادعای تملک آن را دارند، “پایتخت ابدی اسرائیل” نامید. ترامپ حتی وعده داد سفارت آمریکا را از تل اویو به بیت المقدس منتقل کند، امری که به معنای به رسمیت شناختن ادعاهای اسرائیل خواهد بود – و به احتمال زیاد موجب بروز خشم و ناآرامی های شدیدی در جهان عرب و جامعه بین المللی خواهد شد.
با وجود این تعصب و تمایل آشکار به اسرائیل، هنوز مشخص نیست که آیا ترامپ با تمام قوا به حل و فصل درگیری خاورمیانه خواهد پرداخت یا خیر. در نهایت، رئیس جمهور منتخب اولویت های دیگری نیز در این منطقه دارد: علاوه بر مبارزه با “دولت اسلامی” در سوریه و عراق، به ویژه مهار نفوذ ایران نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.
سیاست ترامپ در قبال ایران چگونه است؟
در طول مبارزات انتخاباتی، ترامپ اعلام کرده بود قصد فسخ توافق هسته ای را دارد. مایکل فلین، مشاور امنیتی ملی منتخب وی و جیمز ماتیس، وزیر دفاع احتمالی وی به عنوان مخالفان ایران شناخته شده هستند. اما حداقل ماتیس موافق حفظ و محترم شمردن این توافق است. اوون دانیلز از شورای آتلانتیک در واشنگتن می گوید این وزیر جدید خواستار “کنترل کامل” فعالیت های ایران می باشد.
جمهوری اسلامی شیعه پیش از این به رئیس جمهور جدید درباره هر گونه اقدام برای فسخ توافق هشدار داده بود. علت این هشدار، تصمیم مجلس سنای آمریکا مبنی بر اعطای مجوز اعمال دوباره و سریع تحریم ها علیه ایران در صورت نیاز، به رئیس جمهور می باشد. ماتیس و دیگران در پی تقویت اتحاد آمریکا با کشورهای سنی مذهب حوزه خلیج [فارس] و حضور نیروی دریایی بازدارنده در منطقه هستند تا تهران را به زانو درآورند. اما به گفته استیون کینزر از دانشگاه براون در رود آیلند: “ما نمی دانیم که آیا ترامپ به مشاوران خود گوش می دهد یا خیر.”
شهرک نشینان اسراییلی چه انتظاراتی دارند؟
هنگامی که پیروزی ترامپ در انتخابات قطعی شد، شادی و سرخوشی شهرک نشینان ملی گرای یهودی حد و مرزی نداشت. در کرانه باختری، رئیس جمهور آینده آمریکا یک “دوست واقعی” خوانده می شود. محافظه کاران مذهبی نیز از ابراز احساسات خود هیچ ابائی نداشتند. نفتالی بنت، وزیر آموزش و پرورش بلافاصله پس از پیروزی ترامپ اظهار داشت: “این فرصتی برای اسرائیل است تا ایده یک دولت فلسطینی در داخل خاک اسرائیل را رد کند، زیرا به امنیت و اهداف حقوقی ما آسیب خواهد رساند.” از دیدگاه رئیس حزب مهاجران و پیروان او “هشت سال بد دوران اوباما” در حال حاضر دیگر به پایان رسیده اند.
این شادی و سرخوشی تصادفی و بی علت نیست. دولت اوباما بارها سیاست های شهرک سازی را مورد انتقاد قرار داده است. این وضعیت احتمالا در دوران ترامپ بسیار نادر خواهد بود. جیسون گرین بلات، مشاور او به تازگی در رادیو ارتش اسرائیل گفت خواستار همکاری نزدیک با دولت بیت المقدس هستند – ساخت و ساز شهرک های مسکونی در سرزمین های اشغالی مانعی بر سر راه این همکاری ها نخواهد بود. آنها این شهرک سازی ها را محکوم نمی کنند. دیوید فریدمن، سفیر منصوب شده آمریکا در اسرائیل نیز عقیده مشابهی دارد. اما: اکثر جامعه بین المللی از مدت ها پیش علیه شهرک سازی ها هشدار داده اند . این امر نقض قوانین بین المللی بوده و از حل و فصل مسالمت آمیز مناقشه خاورمیانه جلوگیری خواهد کرد.
فلسطینی ها چه انتظاراتی دارند؟
جای تعجب نیست که پاسخ فلسطینی ها به انتخاب ترامپ کوتاه و موجز بود. ریاض المالکی وزیر امور خارجه فلسطین گفت انتظار می رود که راه حل دو کشور همچنان به رسمیت شناخته شود. قانونی کردن شهرک سازی ها به هیچ وجه قابل قبول نیست. با این حال، مسئولین اطراف محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین می دانند که نباید از ترامپ و تیم او انتظار همکاری چندانی را داشت.
؟؟؟در نتیجه آنها ترجیح می دهند به اروپا و سازمان های ناظر مانند سازمان ملل متحد به عنوان متحد متوسل شوند – اگر فقط آمریکا این آمریکاست که می تواند بر تل اویو اعمال نفوذ کند، اما هیچ کس به طور جدی انتظار ندارد که چنین اتفاقی رخ دهد. نتانیاهو نیز با اعتماد به نفس فراوان اظهار داشت: “من مطمئن هستم که ترامپ و من همچنان به تقویت اتحاد منحصر به فرد بین تل و اویو و واشنگتن ادامه داده و دستآوردهای بیشتری به ارمغان خواهیم آورد .”
گروه های یهودی در آمریکا چه نظری درباره ترامپ دارند؟
اگر چه تمایل آشکار ترامپ به اسرائیل برای بسیاری از یهودیان آمریکایی مقبول و خوشایند است، اما هیچ گونه شور و شوق آشکاری نسبت به رئیس جمهور جدید آمریکا وجود ندارد. به عنوان مثال فریدمن، سفیر آینده اسرائیل سازمان های یهودی در آمریکا را ” کاپو (Kapo)”، به معنای دستیاران یهودی در اردوگاه های کار اجباری خوانده است. از سوی دیگر نیز جی استریت، یکی از این سازمان های هوادار اسرائیل ، از انتصاب فریدمن به عنوان سفیر شدیدا انتقاد کرده است. چندین گروه یهودی تا کنون نارضایتی خود را از خط مشی ترامپ و برخی از مشاوران او اعلام کرده اند.
ترامپ و همقطارانش متهم هستند که به جنبش رادیکال راست گرای “آل رایت” متعلق بوده و تمایلات ضد یهودی دارند. در مرکز این انتقادها، استیو بانون استراتژیست ارشد ترامپ قرار دارد. سازمان های یهودی متعددی بیش از یک میلیون امضا جمع آوری کرده و خواستار اخراج بانون شده اند. این سازمان ها اعلام کردند: “در کاخ سفید هیچ جایی برای یک زن ستیز ضد یهودی که به برتری نژاد سفید معتقد بوده و تغییرات آب و هوایی را انکار می کند، وجود ندارد.”
فعالان یهودی همچنین با پیشنهاد از سرگیری مقررات مربوط به ملزم بودن مسلمانان به ثبت نام خود به عنوان شهروند مسلمان پس از روی کار آمدن دولت ترامپ مخالفت می کنند. جاناتان گرین بلات، رئیس سازمان “اتحادیه ضد افترا” (ADL) که علیه یهودی ستیزی مبارزه می کند، قصد دارد در صورت عملی شدن این طرح از سوی ترامپ به نشانه همبستگی به طور رسمی خود را به عنوان یک مسلمان ثبت نام کند.

منبع: اداره کل رسانه های خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی