شورای راهبردی آنلاین-رصد: از نگاه رئیس شورای امور بینالملل روسیه، ترکیه نه یک دشمن و نه یک متحد کامل برای روسیه است؛ بلکه یک قدرت مستقل منطقهای است که مسکو باید همزمان با آن به همکاری و رقابت بپردازد. به همین دلیل روابط روسیه و ترکیه در آینده نیز بر پایه ترکیبی از گفتوگو، موازنه منافع و مدیریت اختلافات ادامه خواهد یافت.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تشدید تنشهای امنیتی میان پاکستان و افغانستان، اسلامآباد و کشورهای آسیای مرکزی را به سمت کریدورهای جایگزین از طریق چین و ایران سوق داده است. موفقیت مسیر جدید قرقیزستان–چین–پاکستان و توسعه مسیرهای ترانزیتی از طریق ایران، نشان میدهد که افغانستان بهتدریج در حال از دست دادن جایگاه سنتی خود بهعنوان حلقه اتصال آسیای مرکزی به آبهای آزاد است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نظم جهانی معمولاً با مفاهیم مکانی و جغرافیایی توصیف میشود؛ دولتها از مرزهای خود دفاع میکنند، حوزههای نفوذ میسازند، بر سر مناطق دریایی رقابت میکنند و برای کنترل زنجیرههای تأمین و نهادهای بینالمللی تلاش میکنند. اما سیاست بینالملل تنها در فضا شکل نمیگیرد، بلکه زمان نیز در آن نقشی اساسی دارد. مفاهیمی مانند قدرت، نظم، بحران و راهبرد بر تصورات خاصی از زمان سیاسی استوارند، هرچند این تصورات اغلب نادیده گرفته میشوند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «زمانی که آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه به ایران حمله کردند، ایران با تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز واکنش نشان داد. از آن زمان، توجه جهان به چگونگی بازگشایی این گذرگاه حیاتی معطوف شده است. دولت آمریکا حتی یک طرح بیمه برای کشتیهایی که مایل به عبور از تنگه بودند ایجاد کرد، اما تقریباً هیچ کشتیای از آن استفاده نکرد. دلیل این امر آن است که مشکل اصلی بیمه نیست، بلکه جان دریانوردان است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: از نگاه رئیس شورای امور بینالملل روسیه، ترکیه نه یک دشمن و نه یک متحد کامل برای روسیه است؛ بلکه یک قدرت مستقل منطقهای است که مسکو باید همزمان با آن به همکاری و رقابت بپردازد. به همین دلیل روابط روسیه و ترکیه در آینده نیز بر پایه ترکیبی از گفتوگو، موازنه منافع و مدیریت اختلافات ادامه خواهد یافت.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تشدید تنشهای امنیتی میان پاکستان و افغانستان، اسلامآباد و کشورهای آسیای مرکزی را به سمت کریدورهای جایگزین از طریق چین و ایران سوق داده است. موفقیت مسیر جدید قرقیزستان–چین–پاکستان و توسعه مسیرهای ترانزیتی از طریق ایران، نشان میدهد که افغانستان بهتدریج در حال از دست دادن جایگاه سنتی خود بهعنوان حلقه اتصال آسیای مرکزی به آبهای آزاد است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نظم جهانی معمولاً با مفاهیم مکانی و جغرافیایی توصیف میشود؛ دولتها از مرزهای خود دفاع میکنند، حوزههای نفوذ میسازند، بر سر مناطق دریایی رقابت میکنند و برای کنترل زنجیرههای تأمین و نهادهای بینالمللی تلاش میکنند. اما سیاست بینالملل تنها در فضا شکل نمیگیرد، بلکه زمان نیز در آن نقشی اساسی دارد. مفاهیمی مانند قدرت، نظم، بحران و راهبرد بر تصورات خاصی از زمان سیاسی استوارند، هرچند این تصورات اغلب نادیده گرفته میشوند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «زمانی که آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه به ایران حمله کردند، ایران با تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز واکنش نشان داد. از آن زمان، توجه جهان به چگونگی بازگشایی این گذرگاه حیاتی معطوف شده است. دولت آمریکا حتی یک طرح بیمه برای کشتیهایی که مایل به عبور از تنگه بودند ایجاد کرد، اما تقریباً هیچ کشتیای از آن استفاده نکرد. دلیل این امر آن است که مشکل اصلی بیمه نیست، بلکه جان دریانوردان است.»
ماتیو بون، مارتین بی.مالین، نیکلاس روس و ویلیام توبی در تحلیلی که اندیشکده بولتن دانشمندان اتمی منتشر کرد، نوشتند: گروههای تروریستی به ویژه داعش می توانند به مواد هستهای مورد نیاز برای ساخت بمب اتمی دسترسی پیدا کنند. از این رو، رهبران جهان باید اقدامات جدی جهت دور نگه داشتن مواد هستهای از دسترس بازیگران غیردولتی و گروههای تروریستی خطرناک به عمل آورند.
البته جهان پیشرفتهای زیادی در حفظ مواد هستهای قابل استفاده برای ساختن سلاح اتمی داشته است که ازجمله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد علاوه بر موارد فوق، کارهای بیشتری باید صورت گیرد. از زمان نشست امنیت هستهای، پیشرفت اندکی در زمینه تامین امنیت مواد هستهای قابل استفاده برای ساخت بمب اتمی در سراسر جهان وجود داشته است.
در پایان 2014، روسیه اغلب همکاریهای امنیت هستهای با آمریکا را متوقف کرد. دولت اوباما پایینترین از سطح از بودجه و اعتبار را برای برنامههای مربوط به بهبود امنیتی تاسیسات هستهای اختصاص داده است و برخی اعتبارات مربوط به غنیسازی یا ذخایر پلوتونیوم که مورد نیاز نیست، معلق مانده است.
به این ترتیب و با توجه به اتمام روند نشست امنیت هستهای، توجه جهانی به امنیت مواد هستهای و دسترسی بازیگران دولتی به مواد هستهای کم خواهد شد.
این در حالی است که تهدیدها به طور فزایندهای در حال توسعه است و روندهای جدید و نگران کنندهای وجود دارد.
دو سال پیش داعش یکی از گروههای تروریستی و افراطی کوچک بود، اما حالا بخش زیادی از عراق و سوریه را در کنترل خود دارد و در سطح جهانی عضو میگیرد. داعش خواست و توان خود را برای حمله به نقاطی بسیار دورتر از مرزهای خود به نمایش گذاشته است. حوادثی همچون عملیات نظارت شدید داعش بر یکی از تاسیسات غنیسازی بلژیک، بیانگر استمرار تهدید از ناحیه گروههای تروریستی و بازیگران غیردولتی است.
بهبودی امنیت مواد هستهای قابل استفاده برای تولید بمب اتمی اندک بوده، اما تواناییهای گروههای تروریستی همچون داعش قابل توجه بوده است. این امر حاکی از آن است که خطر ترویسم هستهای به طور چشمگیری افزایش یافته است.
برای اینکه امنیت مواد هستهای در مسیر بهبودی قرار داشته باشد، لازم است توصیههای ذیل مورد توجه قرار گیرد:
امنیت هستهای پایدار و موثر تنها ابزار مهم برای جلوگیری از دسترسی تروریستها به سلاح هستهای به شمار میرود. اینک زمان آن فرا رسیده است که رهبران دنیا، جهان را در مسیر بهبود و تقویت مستمر امنیت هستهای قرار دهند.
نقد و بررسی:
بدون تردید دستیابی گروههای تروریستی از جمله داعش به مواد هستهای قابل استفاده برای ساخت بمب اتمی نگرانیهای جدی ایجاد کرده است. چهارمین و آخرین دور از نشست امنیت هستهای در مارس 2016 در واشنگتن برگزار شد. اگر چه در پایان این نشست، باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا طی سخنانی گفت ما بسیاری از مواد خیلی مرگبار در جهان را از تأسیسات هستهای حذف کردهایم و توانستهایم همه اورانیوم و پلوتونیوم با غنای بالا را در 50 تاسیسات هستهای در 30 کشور جهان از بین برده یا ایمن کنیم و این مواد هسته ای هرگز به دست تروریست ها نیفتاده است، اما واقعیت امر این است که نگرانی مربوط به احتمال دسترسی گروههای تروریستی به مواد هستهای نه تنها کاملا از بین نرفته، بلکه این قبیل تهدیدها افزایش نیز یافته است.
هشدار مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره گسترش تروریسم و احتمال دستیابی گروههای افراطی به مواد هستهای و استفاده از آنها، موید افزایش نگرانیها درباره تروریسم هستهای است.
به علاوه، به باور بسیاری از تحلیلگران چهار نشست امنیت هستهای که از سال 2010 تا 2016 برگزار شد، از این نشستها به واسطه عدم جدیت آمریکا و نیز عدم مشارکت حداکثری همه کشورهای جهان، نتایج ملموسی حاصل نشده است.
به هر حال جلوگیری از دسترسی گروههای تروریستی به مواد هستهای قابل استفاده برای ساخت بمب اتمی مستلزم مشارکت همهجانبه همه کشورها در این زمینه، پرهیز از رفتارهای دوگانه توسط برخی قدرتهای بزرگ و برقراری همکاری جدی میان همه کشورهای ذینفع است.
0 Comments