خاویر سولانا در مقاله‌ای که در کوریا تایمز منتشر شد، نوشت: دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا با اتخاذ تصمیم خروج از توافق هسته ای ایران دوباره ثابت کرد مصمم است ساختارهای اصلی و توافق های مهم جهانی را نابود کند . این تصمیم، یک ضربه بزرگ به این توافق سال 2015 خواهد بود و کل دنیا را در معرض خطر قرار می دهد.

برجام که نتیجه سال ها برگزاری مذاکرات دشوار بود، از طرف هفت کشور و اتحادیه اروپا مورد توافق قرار گرفت و به اتفاق آرا در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شد. با این حال، ترامپ تصمیم گرفته است به طور یکجانبه «بالاترین سطح تحریم اقتصادی » را بر ایران و «هر کشوری که به تلاش ایران برای دستیابی به سلاح های هسته ای کمک می کند » تحمیل کند.

در حال حاضر، شرکت ها و بانک های کشورهایی که به تعهدات خود در زمینه برجام پایبند هستند، به علت روابط تجاری مشروع خود با ایران، به شدت رنج می برند. به عبارت دیگر، کشوری که قول های خود را نقض می کند، تصمیم به مجازات کشورهایی گرفته است که به قول های خود عمل می کنند.

برجام، هنوز هم امکان نجات یافتن دارد. همه طرف های دیگر این توافق قبلا تعهد خود را به این موضوع اعلام کرده اند، اما اتحادیه اروپا، به ویژه باید برای اتخاذ تدابیری که برجام را حفظ می کنند، اقدام کند. در حالی که روابط کشورهای دو سوی اقیانوس اطلس یکی از اولویت های مهم است، دفاع از چند جانبه گرایی و همه ارکان آن در برابر حملات غیر موجه و ناشی از بی توجهی هم اهمیت دارد. این موضوع بیشتر زمانی درست است که هدف از این حملات، «اولویت دادن به آمریکا» نیست، بلکه هدف، اولویت دادن به ترامپ است.

خروج  ترامپ از برجام در یک لحظه بسیار حساس برای روابط بین المللی روی داده است.  نخست، منع گسترش سلاح های هسته ای در دستور کار شبه جزیره کره قرار دارد. در حالی که برخی گام های مثبت به تازگی برداشته شده است، دولت ترامپ با رویکرد سیاسی غیرواقعی، ممکن است این فرصت را از بین ببرد.

مون جائه این رئیس جمهور کره جنوبی 27 آوریل با کیم جونگ اون رهبر کره شمالی دیدار کرد تا دو طرف درباره یک توافق صلح آمیز رسمی برای پایان دادن به جنگ کره گفتگو کنند. این دیدار ، مقدمه ای برای برگزاری یک نشست فوق العاده دیگر در  12 ژوئن است.

این دیدار که نخستین دیدار بین این رهبر کره شمالی و یک رئیس جمهور آمریکاست، نشانگر پیشرفت قابل توجهی است که طی چند ماه گذشته صورت گرفته است. نباید فراموش کنیم این دو سال 2018 را با تهدیدهای متقابل آغاز کردند و ترامپ تا آنجا پیش رفت که درباره اندازه «دکمه شلیک سلاح های هسته ای» خود مبالغه کرد.

اما از آن زمان به بعد، آمریکا به جای انتقاد کردن در برخورد با تهدید هسته ای کره شمالی بر دیپلماسی متمرکز شده است. این رویکردی است که موجب پیشرفت های اخیر شده است. با این حال، در حالی که اخیرا مایک پمپئو وزیر امور خارجه جدید آمریکا به کره شمالی سفر کرد تا برای دومین بار با  رهبر کره شمالی دیدار کند، ترامپ به شیوه انتقادی خود از ایران روی آورد.

مذاکره با رهبر کره شمالی همیشه به شدت چالش برانگیز بوده است به خصوص با توجه به اینکه کره شمالی، برخلاف ایران، در حال حاضر دارای سلاح هسته ای است. در حالی که اعتبار دیپلماتیک آمریکا با نقض برجام از طرف ترامپ تضعیف شده است، این کار سخت تر خواهد بود.

ترامپ تمایل دارد خود را از نظر منافع ملی، حق حاکمیت، ظرفیت های نظامی و برتری اقتصادی مطرح کند. با این حال، تمرکز ترامپ بر ایران ، ارتباط چندانی با سیاست واقعی ندارد. در عوض، ترامپ همچنان به رد آشکار همه سیاست های مرتبط با سلف خود یعنی باراک اوباما رئیس جمهور قبلی آمریکا می پردازد. فراتر از آن، هدف ترامپ از خروج از  برجام این است که دو متحد از متحدان مورد علاقه در خاورمیانه یعنی عربستان سعودی و اسرائیل خشنود شوند.

در واقع، زمانی که محمد بن سلمان ولیعهد عربستان ماه مارس از کاخ سفید دیدن کرد، ترامپ با تقبیح حمایت ایران از یمنی‌ها به موضوع مهم جنگ تحت رهبری عربستان در یمن نپرداخت. دولت ترامپ به جای به دست گرفتن ابتکار عمل برای پایان دادن به جنگ در یمن و بازگرداندن ثبات به یمن، همچنان درصدد دامن زدن به جنگ نیابتی عربستان – ایران است که موجب درد و رنج شدید در منطقه شده است.

به همین شکل، این هفته آمریکا سفارت خود را از تل آویو به شهر قدس منتقل می کند. اینکه ترامپ این خبر را ماه دسامبر اعلام کرد، موجب ناراحتی زیادی در میان کشورهای اسلامی شد و صرفا موجب تشدید اختلاف ها می شود. فلسطینی ها روز بعد، روز نکبت را برگزار می کنند.

به طور قطع، اتحاد آمریکا با اسرائیل، موضوع تازه ای نیست، اما ترامپ رویکرد میانه روتر دولت های قبلی آمریکا را کنار گذاشته و بنابراین با خطر روبرو شدن با تشدید وخامت اوضاع در خاورمیانه روبروست. تندروها اکنون جسارت پیدا کرده اند و ما این موضوع را در خصوص تلاش بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل برای بی‌اعتبار کردن برجام شاهدیم.

وضع فعلی، نشانه خوبی برای اوضاع در سوریه نیست که قدرت های جهان در آنجا منافعی دارند. اینکه ترامپ برجام را لغو کرده است تقریبا به طور قطع موجب تشدید وخامت اوضاع در سوریه و نیز در شبه جزیره کره می شود. به طور گسترده تر، تصمیم ترامپ می تواند بر تلاش برای منع گسترش سلاح هسته ای تاثیراتی جدی داشته باشد.