در ماه های گذشته «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا تلاش مضاعفی را برای همراه سازی اروپا با ایده های خود در پیش گرفته و به این منظور بر شمار و سطوح دیدار و گفت وگوها افزوده است.
دعوت آمریکا از نمایندگان اروپایی عضو شورای امنیت برای حضور در آمریکا و بررسی تحرکات منطقه ای و فعالیت های موشکی ایران و همچنین سفر اروپایی «رکس تیلرسون» وزیر امور خارجه آمریکا نمونه هایی از تلاش توطئه گرانه مقامات کاخ سفید محسوب می شود.
در ارتباط با میزان تاثیرپذیری اروپا از ایالات متحده نظرات و دیدگاه های مختلفی وجود دارد. برخی معتقد به تبعیت بروکسل از سیاست های واشنگتن هستند و بر این باورند که این دو بازیگر با ایفای نقش پلیس خوب و بد، تاکتیک جداگانه اما راهبرد یگانه ای را در پیش گرفته اند.
در مقابل برخی راه اروپا و آمریکا را در ارتباط با برجام جدا از یکدیگر می دانند. این گروه معتقدند پس از تکیه ترامپ به کرسی ریاست جمهوری ایالات متحده، نه تنها در برجام بلکه در مسائل دیگر اختلافات آنان آشکار شده است که خروج آمریکا از پیمان اقلیمی پاریس و یونسکو از آن جمله اند.
هر چند همراهی اروپا با آمریکا دور از ذهن به نظر می رسد اما در صورت همسو شدن آن دو بازیگر و در نتیجه نقض برجام، هزینه های جبران ناپذیری متوجه آنها است.

هزینه های برجام شکنی اروپا و آمریکا 
آمریکا تنها عضو بی نصیب گروه 1+5 از ثمرات برجام است که این موضوع یکی از دلایل رفتار متخاصم ترامپ را شکل می دهد. در سخنان رییس جمهوری آمریکا بارها از سود یک طرفه توافق برای ایران سخن به میان آمده است.
ترامپ براین باور است که توافق هسته ای دستاوردهای بسیاری را نصیب تهران کرده اما واشنگتن از آن هیچ سودی نبرده است. بنابراین، وی به برد- برد بودن این توافق تاریخی با دیده تردید می نگرد.
بی اعتمادی به مذاکره و توافق با واشینگتن، مهمترین هزینه ای است که آمریکا از برجام شکنی عاید خود می کند. این پرسش به ذهن می رسد که چه طور یک دولت آمریکا (دموکرات ها) برجام را توافق تاریخی و از بزرگترین دستاوردهای خود می داند اما دولت بعد (جمهوریخواه) از روز نخست زمامداری به سلیقه شخصی رییس جمهوری تازه کار، برجام را بدترین توافق ایالات متحده خوانده و بدون توجه به خواست طرف های دیگر توافق در صدد ضربه زدن به آن بر می آید؟
بی تردید اصرار ترامپ مبنی بر نادیده انگاری برجام به هر دلیلی که باشد، اعتماد به آمریکا را در مذاکرات مختلف از بی می برد؛ موضوعی که در مورد دعوای این کشور با کره شمالی نمود یافت. با توجه به چندین بار تقاضای ترامپ برای مذاکره با رهبر کره شمالی، سران پیونگ یانگ به این خواسته پاسخ مثبت نداده اند.
بنابراین، برای اینکه از برجام بتوان به عنوان الگویی جهت حل وفصل مسالمت امیز اختلافات منطقه ای و بین المللی بهره گرفت، در درجه نخست باید این الگو تحت حمایت همه طرف ها قرار گرفته و اجرای آن به درستی پبش رود.
از دیگر تبعات برجام گریزی آمریکا، شکاف در اردوگاه متحدان این کشور است که به دلیل اهمیت توافق حاضر به همراهی با ایالات متحده نیستند. نمونه این اختلاف ها را می توان در مواضع سران بروکسل مشاهده کرد که از «فدریکا موگرینی» مسوول سیاست خارجی این اتحادیه گرفته تا دیگر اعضای اروپایی 1+5، تاکید دارند که در هر شرایطی پایبند برجام باقی خواهند ماند.
هر چند احتمال همگامی اتحادیه اروپا با آمریکا در زمینه برجام بسیار ضعیف است اما در صورت فرض یکسویی سیاست های آنان، اتحادیه و بازیگران آن ضرر جبران ناپذیری را تجربه خواهند کرد.
ایران در دوره پسابرجام جایگاه قابل توجهی در مناسبات اروپایی پیدا کرده و اتحادیه اروپا برای برنامه این افق شش ساله خود که فواصل زمانی بین سال ‌های 2014 الی 2020 را در بر می گیرد، به تهران نظر دارد. اهمیت برنامه های این چشم انداز برای اروپا به اندازه ای است که بودجه ای بیش از 80 میلیارد یورو برای آن در نظر گرفته شده است.
همچنین اروپا برای پیشی گرفتن از رقبای خود از چین گرفته تا ایالات متحده، به روابط با ایران توجهی خاص دارد. از این رو، سطح مبادلات خود را با تهران از 1.54 میلیارد یورو در نیمه نخست سال 2016 به میزان 4.9 میلیارد یورو در زمان مشابه سال بعد (2017) افزایش داد. بنابراین، اروپا با از دست دادن ایران به واسطه زیر پاگذاشتن برجام، سود ناشی از مبادلات تجاری و اقتصادی خود را نابود می کند.
از طرفی، تامین انرژی اروپا از ایران، اتحادیه را در مقابل روسیه در این زمینه مستقل خواهد کرد و این موضوع باعث کاهش آسیب پذیری اتحادیه در قبال مسکو می شود که پس از بحران اوکراین روابط آنها به تیرگی گراییده است. بر پایه جدیدترین آمار منتشر شده از سوی پایگاه خبری کمیسیون اروپا (یورو استات)، واردات نفت اتحادیه از ایران در 11 ماهه 2017 نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد حدود 2 برابری داشته است.
مهمتر از رویکرد اقتصادی و توافقات مختلف در زمینه های انرژی، حمل ونقل ریلی، هوایی و دریایی اما نگاه سیاسی اروپایی ها به برجام است. آنها معتقدند که در صورت لغو توافق هسته ای، بحران های منطقه ای در غرب آسیا وارد فاز شدیدتری خواهند شد. بنابراین، به رغم اصرار ترامپ برای زیر پا گذاشتن برجام، همواره با تفکیک مسائل غیرهسته ای را از موضوعات هسته ای بر ضرورت اجرای آن از سوی همه طرف ها تاکید می کنند.

منبع : ایرنا