اندیشکده استراتفور نوشت: اولین سلسله متحد این کشور که بیش از 2000 سال پیش ظاهر شد یک الگوی نام‌آشنا ایجاد کرد که تحت آن، قدرت مرکزی تا زمان بروز یک چالش، ظهور و گسترش می‌یافت. سرانجام چالش مذکور – خواه رسوایی مربوط به فساد می‌بود خواه یک بلیه طبیعی- قدرت را از بین می‌برد. در چنین شرایطی دادگاه امپراطوری ورود می‌کرد و سلسله قدرت را حذف یا ابقا می‌کرد و این روند در ادوار مختلف تکرار می‌شد. هر سلسله بعدی مسیر مشابهی را طی می‌کرد، برای تنوع ژئوپلیتیکی چین، تلاش می‌کرد و می‌کوشید تا استمرار حکمرانی خود را توجیه کند و با ضعف داخلی مبارزه کند. این شرایط شامل حال همه سلسله‌های حاکم بر چین بود و استثنایی از جمله برای حزب کمونیست هم وجود نداشت.

البته چین مدرن نسبت به زمان امپراطوری تغییر زیادی کرده ‌است و برخوردار از نظام حکمرانی اقتدارگرا است که یادآور عصر حکمرانی پیشین است. الزام حزب کمونیست برای دفاع و حفظ انحصار قدرت تفاوت چندانی با سلسله‌های قبلی ندارد که هزاران سال بر چین حکومت کردند. در تمامی 68 سال حضور حزب کمونیست در چین، این حزب انعطاف‌پذیری و سازواری از خود نشان داده ‌است. این ویژگی‌ها، این حزب را قادر ساخت تا بیشتر از نهضت‌های بیشمار کمونیستی دیگر در سراسر جهان بقا و دوام داشته باشد. حزب یادشده خود را از یک سازمان انقلابی که با اشغال‌گری ژاپن جنگید و به اتحاد چین کمک کرد به معمار معجزه اقتصادی کشور تبدیل کرد. حزب کمونیست چین در این مسیر با ناملایمات متعددی ازجمله انقلاب فرهنگی، اعتراض‌های میدان تیانامن، ظهور جهانی‌شدن و توسعه اقتصاد خصوصی مواجه شد. امروزه، اقتصاد چین بعد از 30 سال رشد بی‌سابقه، کُند شده ‌است و حزب کمونیست باید بار دیگر مسیر را با تغییرات عمیق پیش‌رو سازگار سازد. اما فساد گسترده، نابرابری اجتماعی – اقتصادی و اختلاف‌های ایدئولوژیکی که به کشور آسیب زده‌ است، تردیدهایی مبنی‌بر ‌اینکه این حزب می‌تواند بار دیگر بر چالش‌ها غلبه کند، ایجاد کرده ‌است.

تلاش برای مشروعیت

شی جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین به عنوان دبیرکل حزب”، اغلب مسئولیت‌ها را از طریق حزب کمونیست به انجام می‌رساند. اولین اولویت وی احیای مشروعیت حزب کمونیست به عنوان پشتیبان کشور چین است. در طول پنج سال گذشته شی جین پینگ، اغلب ابتکارهای بلندپروازانه را برای سازماندهی مجدد و تغییر مسیر حزب هدایت کرده‌ است. وی همچنین کارزار مبارزه با فساد را راه‌اندازی کرده که همه دستگاه دولتی عریض و طویل چین را تحت نظارت دارد. جنبش مبارزه علیه فساد که فراتر از پاکسازی سیاسی است بیش از یک میلیون نفر از مقامات را در حزب، دولت و رتبه‌های نظامی به زیر کشیده ‌است. در جریان مبارزه با فساد حتی برخی از مقامات ارشد کمیته دائمی پلیتبوری حزب کمونیست از کار برکنار شده‌اند.

همراه با کمپین مبارزه با فساد، شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین، گام‌هایی برای تقویت باورهای حزب و مقررات نهادی و متحد ساختن نظام اداری و افکار عمومی در حمایت از ایدئولوژی واحد برداشته ‌است. وی همچنین تلاش کرده‌ است تا باورهای اصلی حزب را که سال‌ها اهمیتی کمتر از توسعه اقتصادی داشت، بار دیگر در صدر قرار دهد. در تمام این مدت، رئیس‌جمهوری چین همچنین تلاش کرده ‌است در میان افکار عمومی حس ملی‌گرایی ایجاد کند تا نقش حزب کمونیست به عنوان مدافع وحدت و کلید ترقی مستمرش تقویت شود.

تلاش‌های رئیس‌جمهوری برای ایجاد حزب کمونیست منضبط و توانمند درحال ثمردادن است. روحیه حزبی بالا است یا حداقل بنظر می‌رسد در حال تقویت باشد. بعلاوه، توسعه دریایی چین در دریاهای واقع در جنوب و شرق این کشور و احیای کریدور اقتصادی زمینی در طول مسیر جاده ابریشم در داخل کشور با استقبال مواجه شده ‌است. محبوبیت این ابتکارها که نفوذ و اعتبار این کشور را افزایش خواهد داد، مزیتی برای دولت شی جین پینگ و رهبری حزب کمونیست بوده‌است.

ادعاهای دریایی در شرق آسیا (نقشه زیر)

در حاشیه اقیانوس آرام ادعاهای ارضی و مرزی زیادی وجود دارد که همپوشانی دارند.

آزمودن استراتژی

تحرکات رئیس‌جمهوری چین برای حفظ اقتدار حزب کمونیست، در بلندمدت، با آزمون‌های متعددی مواجه است. حل مشکلات نظام سیاسی چین فراتر از بازسازماندهی حزب یا تدوین یک سیاست خارجی تهاجمی‌تر است. بعد از دهه‌ها حکمرانی تک‌حزبی، حزب کمونیست چین درگیر یک نبرد مستمر با ضعف خودش است. فساد گسترده و شبکه‌های حامی تثبیت‌شده همچنان اعتبار حزب کمونیست را تیره ساخته و تلاش‌هایی را که برای اعاده مشروعیت انجام می‌شود تضعیف می‌سازد. با نظرداشت این وضعیت، رئیس‌جمهوری و حزب کمونیست تلاش خواهند کرد تا جنبش مبارزه با فساد را به یک تلاش نهادی تبدیل سازند.

درخواست رئیس‌جمهوری برای ملی‌گرایی یک تلاش خطرپذیرانه است. تاریخ بارها نشان داده‌است که حس ملی‌گرایی به آسانی برانگیخته می‌شود، اما مهار آن دشوار است. ملی‌گرایی که رهبران چین در افکار عمومی برانگیخته‌اند، اگر از کنترل خارج شود، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. علاوه بر آن، شی جین پینگ هنوز یکی از اهداف ژئوپلیتیکی بنیادی خود را به سرانجام نرسانده‌ است و آن هدف ژئوپلیتیکی بازگرداندن تایوان به حاکمیت پکن است. وجود سرزمین‌های مورد منازعه، مرزهای دریایی حل‌نشده و نوسان در منطقه پیرامونی و هدف ژئوپلتیکی محقق‌نشده (حاکمیت بر تایوان) می‌تواند به بروز حس آسیب‌پذیری در چین دامن بزند و این امر به نوبه خود می‌تواند به سیمای حزب کمونیست چین لطمه وارد سازد.

تقویت زیرساخت‌ها در نواحی مرزی(نقشه زیر)

برنامه دراز مدت تقویت زیرساخت‌ها و ارتش چین در مرزهای مورد منازعه با هند، دهلی نو را ناچار ساخته است تا واکنش نشان دهد. در نتیجه هند در سه ماهه چهارم بر ساخت راه‌های استراتژیک در منطقه مرزی متمرکز خواهد شد.

توقف چرخه دودمانی

البته چین امروز بسیار کمتر از گذشته در برابر شوک‌های داخلی و خارجی آسیب‌پذیر است. ارتباط زیرساخت‌های گسترده، همراه با ارتباطات سیاسی و مالی عمیق دولت مرکزی با دولت‌های محلی (حتی با دولت‌های بومی در مناطق خودمختار در داخل کشور همچون سین کیانگ و تبت)، پکن را قادر ساخته ‌است تا به الزامات اولیه برای وحدت کشور دست یابد. رهبری حزب کمونیست بنظر می‌رسد بطور دقیق از آسیب‌پذیری خود آگاهی دارد. رئیس‌جمهوری برای تبیین نقش حزب کمونیست در حاکمیت کشور، تلاش گسترده‌ای انجام داده‌ است. بعلاوه، دولت برگزاری کمپین تبلیغاتی گسترده‌ای را برای سازواری ایدئولوژیکی در سراسر چین در دستورکار خود قرار داده‌است. شی جین پینگ بیش از پیشینیان خود بر فراهم‌سازی ابزارهای لازم برای حزب کمونیست جهت تقویت جایگاه و تسلطش بر کشور تلاش کرده‌ است.

نزدیک به 70 سال بعد از تاسیس جمهوری خلق چین، حزب کمونیست در حال نزدیک شدن به تقاطع دیگری است. شی جین پینگ، و اطرافیانش همانند همتایانشان در سلسله‌های قبلی الزامات زیادی برای تثبیت و تحکیم موقعیت کشورشان به عنوان قدرت بزرگ دارند، ازجمله حفظ مسیرهای تجارت خارجی برای حفاظت از صادرات اصلی این کشور. اما دستیابی به این اهداف در خارج از کشور مستلزم ثبات در داخل است. حزب کمونیست و شی جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین برای حفظ موقعیت شان در قدرت باید ضمن مبارزه مستمر با نقایص و مشکلات داخلی، نهادهای سیاسی را بازبینی کنند تا بتوانند به اهداف مدنظر دست یابند.