سهراب سعدالدین در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ضمن اشاره به اظهارات مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که گفته بود این اتحادیه باید مسئولیت امنیت خود را برعهده گیرد و نیروهای نظامی اروپایی تشکیل دهد، تصریح کرد: در شرایط فعلی، به دلیل تهدید فوری که اروپا از سوی روسیه احساس می‌کند، ایده مکانیسم‌های مستقل دفاع اروپایی مقداری کمرنگ شده و همه فعالیت‌هایی که کشورهای اروپایی اکنون موردتوجه دارند در این راستا است که بتوانند شرکای مفید و مؤثرتری در ناتو باشند.

وی با اشاره به اظهارات پیشین رئیس‌جمهور فرانسه در انتقاد از انسجام اعضای ناتو و به کار بردن عبارت «مرگ مغزی ناتو»، گفت: این تعبیر در همان دوره نیز از سوی اروپایی‌ها بسیار موردانتقاد قرار گرفت، چراکه اگر همان زمان نیز اروپا تلاش می‌کرد همگرایی در حوزه دفاعی – نظامی ایجاد کند زمان‌بر بود؛ بنابراین واقعیت این است که در کوتاه‌مدت و میان‌مدت اروپا کماکان به لحاظ امنیتی به ناتو وابسته است.

این تحلیلگر مسائل اروپا ادامه داد: در سال‌های اخیر میان کارشناسان امنیتی در اروپا و آمریکا این بحث بسیار مطرح بود که به دلیل اینکه ناتو دشمن مشترکی ندارد، فلسفه وجودی آن زیر سؤال رفته است. بحثی که مدنظر آن‌ها قرار داشت، توجه به «تهدیدهای امنیتی غیر سنتی»، مانند تهدیدات سایبری بود و آن‌ها را جبهه‌هایی برای تقویت همگرایی میان اعضای ناتو در نظر می‌گرفتند.

سعدالدین با اشاره به فشارهای سیاسی و اقتصادی ترامپ به اروپا برای ملزم کردن آن‌ها به افزایش هزینه‌های نظامی در جهت تقویت ناتو، اضافه کرد: آمریکا از افزایش هزینه‌های دفاعی اروپا استقبال می‌کند، اما فرانسه این افزایش هزینه‌ها را با عنوان جدایی از ناتو تعبیر می‌کرد و در این راستا مکانیسم‌های دفاعی ویژه‌ای مطرح کرد. فرانسه تأکید داشت اکنون‌که آمریکا مسئولیت کمتری برای دفاع نظامی می‌پذیرد و اروپا باید برای آن هزینه کند، با هزینه برای مکانیسم‌های دفاعی اروپا، استقلالی استراتژیک ایجاد شود.

وی به تشدید ابراز نگرانی‌های محافل اروپایی نسبت به وضعیت اوکراین و آسیب‌پذیری‌های اروپا از سال 2014 اشاره کرد و افزود: کشورهای اروپایی باهدف مشارکت بریتانیا و حفظ آن در منظومه امنیتی اروپا، تلاش می‌کردند استراتژی دفاعی نظامی مستقل اروپا را پایه‌گذاری کنند، اما آن زمان با تهدید عاجل نظامی کلاسیک روبرو نبودند؛ اما اکنون شرایط تغییر کرده و روسیه با حمله به یک کشور مستقل اروپایی به دنبال توسعه سرزمینی است و در کنار آن اروپایی‌ها نیز شاهد جنگ الکترونیک روسیه علیه خود هستند؛ بنابراین تهدیدات فوری باعث می‌شود اروپا نتواند به برنامه‌های بلندمدت بپردازد.

جنگ اوکراین به نفع احیای سلطه‌جویی آمریکا به هزینه اروپا

این کارشناس مسائل اروپا با اشاره به تلاش کشورهای اروپایی برای تقویت بودجه نظامی – دفاعی خود با این هدف که شرکای مفیدتری در ناتو باشند، گفت: جنگ اوکراین در این شرایط، کاملاً به نفع ناتو و به نفع احیای سلطه‌جویی آمریکا به هزینه اروپا تمام شد و حتی به دلیل اختلاف منافعی که میان کشورهای اروپایی وجود دارد بسیاری از همکاری‌هایی که میان کشورهای اروپایی در صنایع دفاعی و نظامی بود، کمرنگ شده است.

سعدالدین بابیان اینکه در میان‌مدت همچنان ناتو به‌عنوان محور و ستون امنیت اروپا خواهد بود و بعید به نظر می‌رسد آن‌ها بتوانند به همگرایی مناسبی در راستای ارتش و دفاع مستقل برسند و کماکان به آمریکا تکیه می‌کنند، اضافه کرد: در شرایط فعلی، حتی افکار عمومی در اروپا نیز بیشتر تمایل به دفاع مشترک در کنار آمریکا دارند و به استقلال دفاعی اروپا فکر نمی‌کنند.

تردید در استقلال دفاعی اروپا

وی به تشریح پیامدهای شیوع کرونا بر اقتصاد اروپا و مشکلاتی که کشورهای اروپایی به دلیل مسائل اقتصادی تجربه می‌کنند پرداخت و تأکید کرد: اقتصاد اروپا در شرایط فعلی برای ترمیم این آسیب‌ها به تزریق پول احتیاج دارد. در کنار این مسائل، اروپا با چشم‌انداز وحشتناک کاهش قابل‌توجه صادرات گاز روسیه و قیمت‌های بالای انرژی روبرو است؛ بنابراین امکان رفتن اروپا به سمت استقلال دفاعی شدیدا زیرسوال رفته است.

این تحلیلگر مسائل اروپا ادامه داد: تنها گزینه‌ای که برای اروپایی‌ها وجود دارد «ائتلاف‌های موقتی سطح بالای موضوع محور» است، موضوعاتی مانند مأموریت دریایی که فرانسه در دریای مدیترانه رهبری کرد. ائتلافی که در آن چند کشور اروپایی که منافع مشترکی در یک زمینه دارند، با ترکیب قابلیت‌های نظامی‌شان و تعریف مأموریتی مشترک، اقدامی در جهت منافع اروپا انجام دهند؛ اما مقوله‌ای به نام «ارتش اروپایی» و «اتحادیه دفاعی اروپایی» وجود ندارد.

سعدالدین با یادآوری اینکه اساساً قرار بوده اتحادیه اروپا، «اتحادیه دفاعی اروپا» باشد و بنیان‌گذاران آن به دنبال «اتحادیه زغال و فولاد» نبودند، در خصوص پیامدهای ناتوانی اروپا در ایجاد مکانیسم مستقل دفاعی اروپا گفت: به نظر نمی‌رسد تفاوت چندانی در اوضاع اروپا شاهد باشیم. در تمامی این سال‌ها وابستگی امنیتی اروپا به آمریکا باعث شده در بسیاری از موارد منافع اروپا، ذیل منافع آمریکا تعریف شود، وجود این اختلاف‌نظرها در رابطه با مسائل افغانستان و سوریه مشهود بود.

وی با اشاره به اظهارات مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا مبنی بر اینکه باید از جنگ اوکراین درس بگیریم و ارتش‌های اروپایی نمی‌توانند بیش از دو هفته در جنگی مانند اوکراین دوام بیاورند، چراکه مهمات آن‌ها تمام خواهد شد، افزود: اکنون اروپایی‌ها به این بحث می‌پردازند که اگر نمی‌توانند همگرایی نظامی و ارتش قدرتمندی مانند آمریکا داشته باشند، دستکم منفعل هم نباشند تا آنچه در رابطه با افغانستان رخ داد، دوباره تکرار شود. اکنون اروپا تلاش می‌کند در مأموریت‌های نظامی آمریکا نقش بیشتری بپذیرد و در حوزه‌هایی مانند مسائل اطلاعاتی و جنگ الکترونیک کمک‌هایی داشته باشند.