عایشه ناز در یادداشتی که در وب سایت «فارین پالسی این فوکوس» منتشر شد، نوشت: بر اساس تشریفات دیپلماتیک، این رهبران خارجی هستند که باید برای دیدار با شی جین‌پینگ به پکن سفر کنند. بنابراین، هنگامی که رهبر چین تصمیم می‌گیرد به پیونگ‌یانگ سفر کند، توجه جهان به این رویداد جلب می‌شود. سفر ۸ و ۹ ژوئن، نخستین سفر شی به کره شمالی در هفت سال گذشته و همچنین نخستین سفر خارجی او در سال ۲۰۲۶ بود.

زمان‌بندی این سفر اهمیت ویژه‌ای دارد. این نشست پس از دیدارهای شی با دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین در ماه مه برگزار شد. اگر نظم جهانی را صفحه شطرنجی تصور کنیم، کره شمالی یکی از مناقشه‌برانگیزترین خانه‌های آن است.

شی جین‌پینگ به‌ندرت پکن را ترک می‌کند. تصمیم او برای سفر به پیونگ‌یانگ حامل پیامی روشن است: پکن دیگر نمی‌توانست منتظر بماند تا کیم جونگ اون به چین سفر کند. این اقدام تلاشی برای بازپس‌گیری جایگاه چین به‌عنوان معمار اصلی آینده شبه‌جزیره کره بود. شی بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۹ به‌طور متوسط سالانه ۱۴ سفر خارجی انجام می‌داد، اما این رقم در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به تنها شش سفر در سال کاهش یافت. این افت چشمگیر نشان‌دهنده بی‌میلی او به سفرهای خارجی است و از همین رو، حضور ناگهانی‌اش در پیونگ‌یانگ اهمیتی انکارناپذیر دارد.

چین برای سال‌ها مهم‌ترین تکیه‌گاه اقتصادی کره شمالی بود، اما این وضعیت پس از سال ۲۰۲۲، زمانی که کیم جونگ اون در مسکو حامی جدیدی یافت، تغییر کرد. او در ازای تأمین گلوله‌های توپخانه و اعزام نیرو برای جنگ اوکراین، به فناوری‌های نظامی و حمایت اقتصادی روسیه دست یافت؛ امتیازاتی که پکن قادر به ارائه آنها نبود. به گفته ویکتور چا از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی  (CSIS)، شی جین‌پینگ در پی آن است که نفوذ روسیه بر کره شمالی را مهار کند. پکن نمی‌خواهد هیچ قدرت دیگری بیشتر از چین در پیونگ‌یانگ نفوذ داشته باشد. کره شمالی نیز از زمان جنگ کره تاکنون، همواره از رقابت میان روسیه و چین برای کسب امتیاز استفاده کرده است.

کره شمالی نیز مایل نیست به برادر کوچک و مطیع پکن تبدیل شود. نزدیکی اخیر این کشور به مسکو تلاشی برای کاهش وابستگی به بازارهای چین است. با این حال، واقعیت اقتصادی همچنان کره شمالی را به چین گره زده است. در سال ۲۰۲۵، تجارت دو کشور با رشد ۲۵ درصدی به ۲٫۷۳ میلیارد دلار رسید که تقریباً به سطح پیش از همه‌گیری کرونا بازگشت. حدود ۹۵ درصد واردات کره شمالی از چین تأمین و ۸۵ درصد صادرات این کشور نیز راهی بازار چین می‌شود. شی جین‌پینگ این واقعیت اقتصادی را به‌خوبی می‌داند. او آگاه است که بهترین راه حفظ اهرم نفوذ چین بر کره شمالی، حفظ ارتباط نزدیک با کیم جونگ اون است؛ حتی اگر کیم از رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی خود به‌عنوان ابزاری راهبردی برای برهم زدن محاسبات واشنگتن و سئول استفاده کند.

در همین حال، چین فشار خود را در دریای چین شرقی و تنگه تایوان افزایش داده است. پکن، تنگه تایوان، دریای چین شرقی، دریای چین جنوبی و شبه‌جزیره کره را مناطق جداگانه نمی‌بیند. برنامه‌ریزی راهبردی چین همه این مناطق را اجزای به‌هم‌پیوسته یک سامانه امنیت دریایی واحد تلقی می‌کند. تحلیلگران نیز بیش از پیش این مناطق را بخش‌های مرتبط یک منظومه امنیت دریایی واحد می‌دانند.

پکن با پیوند دادن این مناطق، ایالات متحده را وادار می‌کند منابع خود را در سراسر حاشیه اقیانوس آرام پراکنده کند. هدف از این پیوند میان سه دریا، تضعیف اعتبار تضمین‌های امنیتی آمریکا است. این راهبرد، تمرکز واشنگتن بر یک منطقه را دشوار می‌کند، زیرا در این صورت منطقه‌ای دیگر در معرض خطر قرار خواهد گرفت.

کیم جونگ اونِ ۲۰۲۶ با کیم سابق تفاوت دارد. او دیگر یک رهبر منزوی نیست که در پی یافتن جایگاهی بر سر میز مذاکرات باشد، بلکه به بازیگری محوری تبدیل شده است. کیم با قرار گرفتن میان مسکو و پکن، اعتمادبه‌نفس دیپلماتیک و امنیتی بیشتری به دست آورده است. هدف او، عادی‌سازی جایگاه کره شمالی به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای است. با توجه به آرایش کنونی قدرت‌ها، او انگیزه اندکی برای تعامل با واشنگتن یا سئول دارد، زیرا می‌داند چین و روسیه برای جلب رضایت او با یکدیگر رقابت می‌کنند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که شی جین‌پینگ پیامی را از دیدارش با ترامپ، درباره آمادگی واشنگتن برای ازسرگیری گفت‌وگوهای دیپلماتیک به پیونگ‌یانگ برده بود. پاسخ کره شمالی قاطع بود: خلع سلاح هسته‌ای موضوع مذاکره نیست. اینکه شی نقش پیام‌رسان میان واشنگتن و پیونگ‌یانگ را ایفا کرده، نشان‌دهنده یک نگرانی مشترک است؛ هم آمریکا و هم چین از جسورتر شدن کره شمالی در سایه حمایت نظامی روسیه بیم دارند.

آیا سفر شی جین‌پینگ نشانه تغییری واقعی در سیاست چین بود یا صرفاً یک نمایش سیاسی؟ سخنان به‌تنهایی ارزشی ندارند؛ آنچه اهمیت دارد، اقدامات عملی است. اگر این سفر به انتقال سامانه‌های پدافند هوایی چین به کره شمالی یا آغاز رزمایش‌های مشترک دریایی منجر شود، نقشه ژئوپلیتیک شرق آسیا دگرگون خواهد شد. در هفته‌های آینده باید واکنش سئول و توکیو را زیر نظر گرفت. هرگونه نشانه از شکل‌گیری یک پیمان نظامی دائمی میان چین و کره شمالی، این دو کشور را ناگزیر خواهد کرد روند همگرایی دفاعی منطقه‌ای خود را با سرعت بیشتری دنبال کنند. اگر آمار تجارت مرزی و رزمایش‌های نظامی منطقه‌ای به‌طور چشمگیری افزایش یابد، به معنای آن خواهد بود که وضعیت موجود تغییر کرده است.

شی جین‌پینگ با سفر به پیونگ‌یانگ در پی آن بود که به جهان یادآوری کند چین همچنان مرکز ثقل آسیا است. اما واقعیت این است که این مرکز ثقل در حال جابه‌جا شدن است.