الکساندر بونوف، عضو ارشد مرکز کارنگی مسکو و سردبیر Carnegie.ru در مقاله ای که بر روی وب سایت فارین افرز منتشر شد، نوشت: این فیلم درباره رابطه عاشقانه پیش از ازدواج نیکلای دوم، آخرین تزار روسیه با بالرینی به نام ماتیلدا است. ماتیلدا جار و جنجالی را میان محافظه کاران مذهبی به راه انداخت، زیرا کلیسای ارتدوکس آخرین تزار روسیه و خانواده اش را از جمله قدیسان در نظر می گیرد.

افراطیون مذهبی در 31 اوت نیز با کوکتل مولوتف به دفتر کارگردان فیلم در سن پترزبورگ حمله کردند. ولادیمیر پوتین می‌توانست به سادگی این کمپین را سرکوب و ناتالیا پوکلونسکایا، نماینده پارلمان را که از طریق حضور در رسانه های مختلف و سخنرانی هایش در دوما این جنجال را رقم زد، مجازات کند، اما این واقعیت که چنین نکرد، نشانگر پارادوکسی شدید در قلب حکومت او است.

در سال های اخیر پوتین از شکل دادن یک ایدئولوژی ملی گرای محافظه کارانه در روسیه که مورد حمایت اکثریت کلیسای ارتدوکس قرار داشت، خشنود بوده است. او معترضان، عبادت کنندگان و مردم عادی روسیه را به ترویج این اعتقاد ترغیب کرد تا این طور نشان داده شود که این یک جنبش مردمی است، نه جنبشی که از بالا به پایین توسط کرملین به مردم تحمیل شود.

در هر صورت پوتین با این کار اقتدار خود را تضعیف کرده است. جنبش ملی گرای محافظه کار با تهدید سازندگان یک فیلم بی ضرر به خشونت و با ارعاب اعضای نخبگان فرهنگی روسیه چهره زشت خود را به نمایش گذاشت و به نظر می رسد که پوتین قادر نبود آن را متوقف کند. چنین کاری باعث بروز خشم در بخش به اصطلاح میهن دوست این دستگاه سیاسی می شد که او در چند سال اخیر به آن جسارت بخشیده است.

الگوی استاندارد کرملین در زمینه سیاست داخلی تا به امروز به این شکل بوده که یک هدف کلی تدوین شود و سپس به سطوح پایین تر جامعه اجازه داده شود که مسیر را به آن سو هدایت کنند. در هر صورت در رابطه با فیلم ماتیلدا این الگو بد عمل کرد و حالا کرملین مجبور است با یک پدیده نه تنها افراطی، بلکه کاملا اجتماعی روبرو شود.

پارادوکس جنجال ماتیلدا در این جا است که پوتین اگر می خواست می توانست پوکلونسکایا را متوقف کند، اما زمانی که ابتکار مردمی پوکلونسکایا آن قدر رشد کرد که توانست توجه پوتین را به خود جلب کند، از حمایت برخی از متحدان و وابسته های او در کرملین برخوردار شده بود که پوتین نمی خواهد با آنها وارد دعوا شود. (این ها شامل افرادی از جمله اسقف تیخون شوکونوف، کشیش شخصی پوتین و رابط مهم میان کلیسا و سرویس های ویژه روس است.) در حال حاضر بهای سرکوب کمپین ضد ماتیلدا آن قدر بالا است که می تواند بسیاری از حامیان سرسخت پوتین را با او بیگانه سازد.

یک مشکل نظام شخصیت محور روسیه این است که فقط شخص پوتین می تواند با قاطعیت مانع از وقوع چیزی شود. با وجودی که سخنان پوتین همچنان بسیار جدی در نظر گرفته می شود، تقریبا سخنان همه مقامات دیگر حتی وقتی از جانب کرملین حرف می زنند، از وزنه اندکی برای متوقف کردن یک جنبش ملی گرا که به  سطحی بحرانی رسیده باشد، برخوردار است.

پوکلونسکایا نیز خود را در تغییر فضای ایدئولوژیک روسیه در جایگاه ویژه ای یافت. او که اهل ناحیه کریمه است، توسط دولت پوتین از فضای سیاسی اوکراین بیرون کشیده شد تا بعد از الحاق آن به روسیه در سال 2014 به عنوان دادستان این منطقه مشغول به کار شود. در پی این الحاق، ایدئولوژی ملی گرای پوتین قدرت گرفت و در آن زمان پوکلونسکایا در اکتبر 2016 وارد مسکو شد تا به عنوان نماینده دومای دولتی روسیه خدمت کند، مرکز سیاسی روسیه دو سال دیگر هم برای حرکت به سوی پذیرفتن اورتدکس به عنوان یک هویت جمعی که احساس برتری بر فاتحان جنگ سرد را وعده می دهد، صرف کرد. پوکلونسکایا که توانسته حمایت قابل توجه کلیسای ارتدوکس را برای کمپین خود به دست آورد، از دفتر دادستان کل روسیه خواست درباره ماتیلدا و کارگردانش تحقیق کند. ممانعت در برابر پوکلونسکایا به معنای زیر سئوال بردن مسیر ایدئولوژیک کشور است که پوتین آمادگی اش را ندارد.

در حال حاضر مجاهدین محافظه کار روسیه می توانند در برابر هر سرزنش علنی از جانب شخصیت هایی که آنها را مقامات تلقی نمی کنند، حمایت علنی یا تلویحی محافلی را که مورد احترامشان است، به دست آورند. در این قالب می توان پاسخ گستاخانه پوکلونسکایا به انتقاد ملایم ولادیمیر مدینسکی، وزیر فرهنگ روسیه را درک کرد که گفته بود: “نظرات انتقادی را باید کارشناسان بدهند. نمی دانستم که مدینسکی سابقه کار کارشناسی هم دارد.” او گفت که وزیر کسی نیست و برای رد و انکار او می توانیم به مقامات خودمان متوسل شویم.

متعصبان محافظه کار در حال جلب حمایت کشیشانی از جمله دمیتری سمیرنوف به شدت محافظه کار هستند که گفت این فیلم برای تمسخر مقدسات روسیه ساخته شده است. در حال حاضر آگهی هایی که به ماتیلدا حمله ور می شوند در کلیساهای سراسر کشور بر روی جعبه های شمع قرار گرفته اند. دیگر اهمیتی ندارد که چه کسی آنها را روی جعبه ها قرار داده، بلکه مهم این است که این اطلاعیه ها برداشته نشده اند.

کمپین پوکلونسکایا از نظر محافظه کاران روسی وسیله ای برای جلوگیری از کشیدن شدن کشور به سمت عملگرایی است. این کمپین تیر هوایی هشدار آمیز به رژیمی است که همچنان اصلاحات و بازگشت به باشگاه قدرت های غربی را برای ایمن سازی سرمایه و رشد اقتصادی خود بررسی می کند. پوکولونسکایا این نکته را نشان می دهد که اگر صرفا یک فیلم بتواند چنین واکنش شدیدی ایجاد کند، مسائل مهم تر می تواند بهایی سنگین را برای این رژیم به همراه داشته باشد. در حال حاضر ایدئولوژی ملی گرای محافظه کارانه پوتین برای مردم عادی روسیه به عنوان یک نقطه مرجع محسوب می شود، اما شخصی مانند پوکولونسکایا می تواند این مجموعه نظرات را شکل دهد؛ درست همان طور که پوتین این کار را می کند.

در حالی که این ایدئولوژی جدید در حال تکامل است یک اتحاد موقت مبهم میان کشیشان ارتدوکس، عاملان سرویس های امنیتی، بازرگانان و مقامات دولتی نه چندان وفادار به پوتین و ایده آل های اعلامی او در حال شکل گیری است. بسیاری از مقامات سطح پایین و متوسط حمایت از ممنوعیت نمایش ماتیلدا را آغاز کرده اند. آنها نمی توانند باور کنند که این کمپین بتواند بدون تایید از بالا چنین محرکه ای را به دست آورد. بعد از آن که مدینسکی از اکران ماتیلدا حمایت کرد، تعدادی از پخش کنندگان محلی همچنان تصمیم گرفتند این فیلم را نمایش ندهند.

حامیان روسیه آزاد از مدت ها قبل رویای روزی را داشتند که کلیسای ارتدوکس از دولت جدا شود و مقامات منتخب از مخالفت با وزیران کرملین هراس نداشته باشند. دومین مورد در حال به حقیقت پیوستن است، اما در میان آنهایی که از این آزادی جدید سود می برند در ابتدا متعصبانی قرار دارند که به زبان محافظه کارانه تهاجمی و ارعاب حرف می زنند.