تاتیانا میتروا و ویتالی یرماکف در مطلبی که موسسه امور بین‌الملل فرانسه آن را منتشر ساخت، نوشتند: در استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035، اهداف و اولویت‌های مختلفی برای سال‌های پیش‌رو تعیین شده است.

بخش انرژی روسیه

صنعت نفت و گاز روسیه که گذار به دوره قیمت‌های بازار را در دهه 1990 تجربه کرده است، شاهد کنترل بیشتر دولت بر این بخش در ده سال گذشته بوده است. دولت روسیه با در اختیار داشتن مالکیت شرکت‌های روس نفت، باش‌نفت و گاز پروم، بر نیمی از تولیدات نفت و گاز این کشور کنترل مستقیم دارد.

روسیه متنوع‌سازی ژئوپلیتیکی صادرات گاز را آغاز کرده است. در این چارچوب در نظر دارد گاز از طریق خطوط لوله به چین و از طریق ال. ان. جی به منطقه آسیا- پاسیفیک صادر کند.

استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035

اهداف اصلی استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035 عبارتند از:

• حفظ موقعیت و جایگاه روسیه در بازارهای جهانی انرژی
• متنوع‌سازی صادرات انرژی و توجه جدی و مستمر به بازارهای آسیایی
• تضمین تأمین و عرضه داخلی انرژی با قیمت مناسب
• کاهش انتشار گازهای ناشی از مصرف انرژی
• توسعه دستگاه‌های انرژی تجدیدپذیر

اولویت‌های دولت روسیه در چارچوب استراتژی یادشده به قرار زیر است:

• افزایش تولید منابع اولیه انرژی از 8/4 به 4/7 درصد تا سال 2024 و از 6/8 تا 2/21 درصد تا سال 2035. این افزایش بر اساس گاز تولیدی در سال 2018 به میزان 2048 میلیون تن به‌عنوان پایه تولید صورت خواهد گرفت.
• کاهش در مصرف انرژی از 2 به 3/0 درصد تا سال 2024 و افزایش مجدد از 6 تا 4/10 درصد تا 2035.
• افزایش قابل‌توجه در صادرات انرژی از 7/10 تا 9/13 درصد تا سال 2024 و از 1/16 تا 4/32 درصد تا سال 2035.
• ایجاد تغییرات قابل‌توجه در ترکیب سوخت اولیه روسیه: افزایش سهم گاز طبیعی از 41 درصد در سال 2018 به 47-46 درصد در سال 2035، کاهش سهم نفت خام از 39 درصد در سال 2018 به 32-31 درصد تا سال 2035، افزایش سهم زغال‌سنگ از 13 درصد در سال 2018 به 16-14 درصد تا سال 2035 و سهم ثابت سوخت‌های غیرفسیلی شامل آبی و هسته‌ای در سطح 8 درصد.

بخش انرژی و درآمدهای دولت

صادرات انرژی یکی از منابع مهم درآمد دولت روسیه به شمار می‌رود. بر اساس آمار سال‌های 2017 و 2018، سهم انرژی در درآمدهای دولت به ترتیب 40 و 46 درصد به ثبت رسیده است. بعلاوه، بخش انرژی 65 درصد از درآمدهای صادراتی و 25 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهد.

صادرات انرژی روسیه از دهه 2000 رشد قابل‌توجهی داشته است. تقاضای جهانی به‌واسطه افزایش سریع در مصرف انرژی چین، تغییر زیادی در قیمت جهانی انرژی ایجاد کرده است. روسیه تلاش نموده است تا با افزایش عرضه انرژی، به افزایش تقاضای جهانی در این خصوص پاسخ دهد.

تولید نفت روسیه و سناریوهای پیش‌بینی‌شده در استراتژی انرژی روسیه

در استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035، سقف تولید نفت نسبتاً یکسان 560 میلیون تن در سال از 2024 تا 2035، پیش‌بینی شده است. به گفته کارشناسان این خوش‌بینانه‌ترین سناریو است. تولید نفت روسیه در سال 2018، حدود 7/555 میلیون تن بوده است. بر اساس بدبینانه‌ترین سناریو در دوره یادشده، تولید نفت روسیه به 490 میلیون تن در سال کاهش خواهد یافت.

به‌طورکلی میزان تولید نفت در روسیه به عوامل زیر بستگی دارد:

• توسعه ذخایر متعارف جدید
• توسعه میدان‌های نفت متعارف موجود در اعماق دریا
• توسعه حوزه‌های نفتی دریایی ازجمله در قطب شمال
• توسعه ذخایر نفت غیرمتعارف

سناریوهای گاز طبیعی روسیه در استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035

یکی از ویژگی‌های برجسته صنعت گاز در استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035، جایگاه بزرگی است که دولت برای این صنعت در نظر گرفته است.

شرکت گازپروم همچنان نقشی برجسته و پیشرو در تولید گاز و صادرات آن از طریق خطوط لوله دارد و شرکت نواتک به شرکتی برجسته در زمینه تولید و صادرات گاز طبیعی مایع روسیه تبدیل شده است.

بر اساس سند یادشده تولید گاز طبیعی از 6/727 میلیارد مترمکعب در سال 2018 به 983 میلیارد مترمکعب در سال 2035 افزایش خواهد یافت. افزایش در تولید گاز عمدتاً ناشی از افزایش صادرات است: صادرات از طریق خط لوله حدود 284 تا 320 میلیارد مترمکعب در سال 2035، خواهد بود که در مقایسه با 6/220 میلیارد مترمکعب در سال 2018، افزایش قابل‌توجهی است؛ اما صادرات گاز طبیعی مایع از 9/26 میلیارد مترمکعب در سال 2018 به 127-110 میلیارد مترمکعب در سال 2035، خواهد رسید.

استراتژی انرژی بازتابی از نظرات درباره آینده صنعت گاز روسیه است که دارای ویژگی‌های زیر است:

• ارزیابی دقیق از ظرفیت تولید گاز روسیه
• توسعه سریع منابع گاز در حوزه‌های شرق سیبری و شرق دور روسیه
• حفظ نقش محوری و کانونی روسیه در صنعت گاز
• استمرار در حاشیه بودن تولید گاز توسط منابع مستقل
• عدم تعهد به اصلاحات ساختاری در صنعت گاز

سند استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035 نشان می‌دهد که دولت روسیه رشد متوسط برای مصرف داخلی گاز و افزایش در تقاضا برای صادرات گاز را پیش‌بینی می‌کند؛ به‌عبارت‌دیگر صادرات گاز طبیعی نقش نسبتاً گسترده‌ای در چشم‌انداز 2035 دارد.

بلندپروازی روسیه در گاز طبیعی مایع

تا سال 2018، روسیه به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده گاز از طریق خطوط لوله، فقط از یک پایانه عملیاتی برای گاز طبیعی مایع (پروژه ساخالین 2 در شرق روسیه) برخوردار بوده است.

برنامه‌های شرکت گاز پروم برای صادرات گاز طبیعی مایع به سوئد متوقف شده است و پروژه دیگری به نام گاز طبیعی مایع ولادی‌وستوک که قرار بود به منطقه آسیا- پاسیفیک گاز طبیعی مایع صادر کند نیز به تعویق افتاده است. مدیریت این پروژه اولویت خود را بر توسعه پروژه خط لوله گاز سیبری به چین قرار داده است.

نتیجه‌گیری

وزارت انرژی روسیه استراتژی انرژی روسیه تا سال 2035 را در اوایل اکتبر 2019، به دولت ارائه کرد. انتظار می‌رود این سند در روزهای آخر سال 2019 تائید شود. این سند بهترین برنامه سیاست‌گذاری روسیه در بخش انرژی خواهد بود.