اریک براتبرگ و فیلیپ کور در یادداشتی که وب‌سایت اندیشکده کارنگی آن را منتشر کرد؛ نوشتند: طی چند ماه آینده، روابط چین-اتحادیه اروپا احتمالاً با چند آزمون و مانع مواجه خواهد شد ازجمله؛ توافق یا عدم توافق چین و اتحادیه اروپا به سرمایه‌گذاری دوجانبه و پذیرش یا رد قرارداد ساخت شبکه‌های 5 جی توسط شرکت چینی هواوی. بااین‌حال، علیرغم رویکرد قاطعانه کشورهای اروپایی، اتحادیه اروپا به دنبال حفظ روابط صمیمی با پکن و تضمین تداوم روابط تجاری است.

جبهه جدید و سخت‌گیرانه‌تر در قبال چین در گزارش ژانویه 2019 صنایع فدرال آلمان در مورد روابط اقتصادی چین- اتحادیه اروپا به چشم می‌خورد. این گزارش، چین را یک «رقیب سیستمی» خوانده و اتحادیه اروپا را به تقویت اقدامات خود برای رقابت با چین دعوت می‌کرد. همچنین این گزارش، سیاستمداران آلمان را به اتخاذ اقدامات قاطع در قبال چین فرا می‌خواند.

در راستای نگرش کلی گزارش صنایع آلمان، مهم‌ترین به‌روزرسانی در تفکر اتحادیه اروپا در خصوص چین در 12 مارس 2019 و هنگامی روی داد که کمیسیون اروپا و سرویس اقدام خارجی اروپا به‌طور مشترک یک چشم‌انداز تفکر راهبردی ارائه دادند. سرعت و روش غیرمعمول در ارائه این چشم‌انداز و همچنین صراحت آن‌که در اسناد رسمی اتحادیه اروپا به‌ندرت به چشم می‌خورد، حائز اهمیت بود. به‌عنوان‌مثال، این چشم‌انداز از چین به‌عنوان «یک شریک نیازمند به ایجاد تعادل منافع با اتحادیه اروپا، رقیبی اقتصادی در جستجوی پیشتازی در فن‌آوری و یک رقیب سیستمی در تلاش برای ارتقای مدل‌های حکومتی جایگزین» یاد کرده است.

استفاده بی‌سابقه از اصطلاح «رقیب سیستمی» از نگرانی فزاینده محافل اتحادیه اروپا از عدم باز بودن بازارهای چینی به روی شرکت‌های اروپایی در بخش‌های کلیدی، حکایت می‌کند. این چشم‌انداز خواستار «پاسخ انعطاف‌پذیر و واقع بینانه کل اتحادیه اروپا» و دسترسی هرچه بیشتر اروپا به بازار چین شده است. اهمیت این چشم‌انداز راهبردی در قبال چین را نباید دست‌کم گرفت. زمان‌بندی و بیان قاطعانه آن به اتحادیه اروپا کمک می‌کند تا در تقابل با چین در این دوره حساس اهرم مستحکمی در اختیار داشته و هم‌زمان از توسل به رویارویی یا محدودسازی نیز پرهیز کند. از سوی دیگر، کمیسیون اروپا برای حل نگرانی‌های امنیتی در خصوص 5 جی به توصیه برخی اقدامات پیشنهادی پرداخت.

10 آوریل 2019، اتحادیه اروپا مکانیسم غربالگری سرمایه‌گذاری را نهایی کرد که گامی مهم در پیشبرد رویکرد منسجم و مشترک اتحادیه اروپا در خصوص بررسی و افزایش آگاهی در مورد سرمایه‌گذاری مستقیم چین در زیرساخت‌ها، فن‌آوری‌ها و دارایی‌های حساس کشورهای اروپایی محسوب می‌شود. بر اساس مقررات جدید، سرمایه‌گذاری خارجی در بخش‌های حساس (از جمله انرژی، بنادر و فرودگاه‌ها، مخابرات، اطلاعات، فضا و صنایع مالی) غربالگری خواهد شد. هنگامی‌که مکانیسم غربالگری در اواخر 2020 اجرایی شود، کمیسیون اروپا قادر خواهد بود تا اطلاعات را مطالبه کرده و در خصوص سرمایه‌گذاری معین در کشورهای اتحادیه اروپا نظر غیر الزام‌آور ارائه کند. همچنین، اشتراک اطلاعات و همکاری بیشتر بین کمیسیون اروپا و کشورهای عضو نیز مورد انتظار است.

زمان‌بندی مکانیسم غربالگری سرمایه‌گذاری، درست قبل از دیدار سالانه اتحادیه اروپا در بروکسل، کاملاً مناسب بود. در بحبوحه بن‌بست تجاری چین با آمریکا تحت ریاست جمهوری ترامپ، اتحادیه اروپا از تمایل چین به سازگاری با این اتحادیه بهره‌برداری کرده و در لحظات آخر یک بیانیه مشترک، موردتوافق قرار گرفت. با توجه به تمایل چین به پذیرش تعدادی از اولویت‌های اصلی اتحادیه اروپا، این دیدار یک موفقیت قابل‌توجه برای رهبران این اتحادیه محسوب می‌شد.

بعدازاین دیدار، پکن میزبان دومین نشست طرح جاده و کمربند با شرکت تعدادی از رهبران اروپا بود. کشورهای اروپایی در مورد این طرح از ابتدا نظر مختلفی داشتند. در اولین نشست طرح جاده و کمربند در سال 2017، رهبران اتحادیه اروپا از تائید آشکار این طرح خودداری کرده و میزبان خود را غافلگیر کرده بودند. از آن زمان، اتحادیه اروپا نسبت به اهداف پکن در این طرح و چگونگی اجرای پروژه‌های آن به‌ویژه در کشورهای آسیب‌پذیر بالکان، محتاط و مراقب بوده‌اند.

روابط چین- اتحادیه اروپا در سال 2020 احتمالاً چالش بیشتری خواهد داشت. مسائل مهمی نظیر مذاکرات در مورد توافق سرمایه‌گذاری متقابل و تصمیم اروپا در مورد 5 جی، بر این روابط حکم‌فرما خواهد بود. پس از تکمیل قوانین اصلی در آوریل 2019، اکنون اتحادیه اروپا برای فعال‌سازی مکانیسم غربالگری در پاییز 2020 آماده می‌شود. طی چند ماه آینده، انتظار می‌رود که بسیاری از دولت‌های اروپایی در موردقرارداد واگذاری ساخت 5 جی ملی تصمیم‌گیری کنند.

در حال حاضر، اروپا در مورد طرح جاده و کمربند چین بسیار محتاط است. ارزیابی اروپا این است که چین برای پایدارسازی این طرح باید رفتار خود را تعدیل کند. اتحادیه اروپا نسبت به ناتوانی چین در اجرای اصلاحات اقتصاد بازار- محور ناراضی است. همچنین، کمیسیون جدید اروپا نسبت به کمک‌های مالی دولت چین به شرکت‌های چینی و رقابت ناعادلانه ابراز نگرانی کرده و خواستار شفافیت بیشتر فعالیت‌های شرکت‌های خارجی است.