موریل آسه برگ و حمیدرضا عزیزی در مطلبی که موسسه آلمانی امور بین‌الملل و امنیت آن را منتشر ساخت، نوشتند: تاکنون همه‌گیری ویروس کرونا در سوریه شدید نبوده‌است. بر اساس آمارهای رسمی وزارت بهداشت سوریه تا 5 مه ‌سال جاری نتیجه آزمایش 44 نفر مثبت بوده و 3 نفر جان خود را از دست دادند و 27 نفر بهبود یافتند.

سوریه بعد از 9 سال جنگ داخلی در وضعیت بسیار ضعیفی برای مقابله با همه‌گیری ویروس کرونا قرار دارد. نظام بهداشت و درمان، انرژی، آب و زیرساخت‌های بهداشتی سوریه، به‌ویژه در مناطق تحت کنترل شورشیان بر اثر جنگ و درگیری در سطحی گسترده آسیب دیده‌است.

پویایی‌های درگیری؛ مانعی بر سر راه مقابله با همه‌گیری ویروس کرونا

دسترسی کنشگران فعال در حوزه کمک‌های انسان دوستانه بین‌المللی به مناطق و سرزمین‌های خارج از کنترل دولت سوریه شدیداً دشوار شده‌است. این وضعیت با بسته شدن مرز مشترک با عراق و اردن بدتر شده‌است. از سوی دیگر آنکارا مانع از توزیع کمک‌های سازمان بهداشت جهانی در شمال شرق سوریه می‌شود، چراکه این منطقه تحت کنترل کردها قرار دارد. ترکیه با ممانعت از ورود کمک‌های انسان دوستانه سازمان بهداشت جهانی به این منطقه قصد دارد با افزایش فشار بر اکراد، آن‌ها را وادار به پذیرش شرایط تعیین‌شده خود کند.

متعاقب همه‌گیری ویروس کرونا، اردن دیگر اجازه تردد مرزی و توزیع کمک‌ها در اردوگاه‌ها را نمی‌دهد. جنگ و درگیری، اقدامات بازیگران محلی برای مهار ویروس کرونا و آمادگی آن‌ها برای مقابله با آلودگی ناشی از ویروس یادشده را تضعیف ساخته‌است.

ویروس کرونا و توازن قوای نظامی

ترکیه از توافق با روسیه و آتش‌بس موقت برای جلوگیری از پیشروی نیروهای سوریه و آزادسازی نواحی بیشتر استفاده کرده‌است. به‌علاوه، ترکیه تلاش کرده‌است شورشیان سوریه را زیر چتر حمایت خود قرار دهد. البته با توجه به کنترل روسیه بر فضای شمال غرب سوریه، حضور نظامی ترکیه در این منطقه آسیب‌پذیر خواهد بود.

همه‌گیری ویروس کرونا بر توازن قوای نظامی در سوریه تأثیر داشته‌است. این توازن قوا به نفع طرفی بوده که برتری هوایی داشته و بر روی زمین تعیین‌کننده‌است. شیوع ویروس کرونا موجب شده‌است روسیه نیروهایش را در شمال غرب سوریه مستقر کند. به‌علاوه، همه‌گیری ویروس کرونا بر پشتیبانی نیروی هوایی روسیه از نیروی زمینی سوریه و متحدان این کشور تأثیر منفی نداشته‌است.

اولویت‌ها و رویکردهای بازیگران اصلی

در میان‌مدت بازیگران محلی، منطقه‌ای و جهانی بعید است پیگیری منافع راهبردی خود را در سوریه به‌واسطه همه‌گیری ویروس کرونا متوقف سازند. البته بازیگران یادشده ممکن است اولویت‌های عملیاتی خود و راهبردها برای پیگیری اولویت‌های یادشده را با تأثیرات همه‌گیری ویروس کرونا بر منابع در اختیار سازگار سازند.

روسیه

اهداف روسیه در سوریه یعنی جلوگیری از تغییر رژیم توسط غرب و معرفی خود به‌عنوان بازیگر کلیدی در حل‌وفصل درگیری سوریه، بعید است به‌واسطه همه‌گیری ویروس کرونا تغییر کند.

روسیه به حمایت‌هایش از دولت سوریه با هدف آزادسازی همه سرزمین این کشور ادامه خواهد داد. این آزادسازی نه‌تنها شامل استان حلب و نواحی هم‌جوار آن می‌شود، بلکه شامل نواحی نفت‌خیز شرق فرات نیز خواهد شد.

ترکیه

ترکیه باید رویکردش را در قبال سوریه با توجه به ضروریات اقتصادی و مالی‌اش سازگار سازد. در چنین بستری، توافق آتش‌بس مارس 2020 ادلب، فشار ناشی از آوارگان داخلی در مرز مشترک با سوریه در منطقه شمال غرب را کاهش می‌دهد.

همه‌گیری ویروس کرونا

همه‌گیری ویروس کرونا بعید است به نقطه عطف یا کاتالیزور جنگ و درگیری در مسیری مشخص یا متغیر تعیین‌کننده تبدیل شود. این امر احتمالاً به یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار در فرمت‌های همکاری، قدرت نظامی، توازن قوا و چشم‌اندازهای برقراری ثبات تبدیل خواهد شد.