آلیس بیلون گالاند در یادداشتی که وب‌سایت اندیشکده چتم هاوس آن را منتشر کرد؛ نوشت: بحران کرونا ویروس علاوه بر چالش‌های اعتبار سیاسی و مالی قبلی، چالش‌های جدیدی را برای اهداف دفاعی اتحادیه اروپا ایجاد کرده است. درحالی‌که کمیسیون اروپا برای حفظ سطحی از تعهد اعضاء تلاش می‌کند، کاهش بودجه و فقدان وحدت در دنیای پساکووید-19 در ماه‌های آتی مذاکرات بودجه، چشم‌اندازی حاد را ترسیم کرده است. علیرغم این فشارها، کشورهای عضو باید در برابر وسوسه کاهش بودجه و کنار گذاشتن آرمان‌های خود مقاومت کنند. اهمیت موضوع همکاری دفاعی اروپا اکنون بیش از هر زمان دیگری است.

از سال 2016، اتحادیه اروپا در پاسخ به فضای در حال تضعیف راهبردی حاکم بر مرزهای خود، چالش‌های ناشی از برگزیت و شک و تردید‌ها در مورد تضمین امنیتی آمریکا، به دنبال ایجاد ابزار دفاعی جدید بوده است؛ اما نتیجه آن پس از گذشت چهار سال هنوز مبهم است. اقدامات گوناگون به نقش فزاینده کمیسیون اروپا و تعهد هرچه بیشتر اعضاء منجر شده و به‌جای همکاری‌های عملیاتی، بر همکاری‌های صنعتی متمرکز شده است. بااین‌حال، این رویکرد جدید، اگرچه مفید بوده اما تابه‌حال تحولی ایجاد نکرده است. تاکنون چیزی که باید پرشی بزرگ برای اتحادیه اروپا محسوب می‌شد صرفاً گامی کوچک بوده است.

خطر اینجاست که کووید-19 تحولات سیاست دفاعی اتحادیه اروپا را مختل کرده و ظرفیت بلندمدت همکاری دفاعی اروپا را متوقف سازد.

اولین مانع، مثل همیشه، مشکل مالی است. کووید-19 احتمالاً دو تأثیر مستقیم بر تأمین بودجه دفاع اروپا خواهد داشت: نخست آنکه، منابع مالی موجود قابل‌دسترس کمتر خواهد شد و اولویت دفاع کاهش خواهد یافت. از آنجائی که کشورهای اروپایی تحت رکود اقتصادی بزرگی هستند، بودجه دفاعی نیز تحت‌فشار خواهد بود. کاهش بودجه ملی تأثیری بلندمدت بر توانمندی دفاعی اروپا خواهد داشت و میزان سرمایه‌گذاری کشورها در ابزار دفاعی اتحادیه اروپا و دست‌یابی آن‌ها به هدف ناتو برای صرف 2 درصد تولید ناخالص داخلی در دفاع را محدود خواهد کرد.

دوم آنکه، جایگاه دفاع در لیست اولویت‌های کشورهای اروپایی سقوط خواهد کرد، چراکه همه‌گیری کرونا، نیازهای اقتصادی فوری زیادی ایجاد کرده است. حتی قبل از شیوع کرونا ویروس در اروپا، به نظر می‌رسید که اولویت اهداف دفاعی پیشنهادی اتحادیه اروپا در مذاکرات بودجه بعدی اتحادیه اروپا برای 27-2021 در مقایسه با اولویت‌های جدید نظیر «توافق سبز جدید»، تأمین بودجه موارد مطلوب سنتی اروپا مثل کشاورزی و حمایت از مناطق فقیر، کمتر شود.

بودجه پیشنهادی اولیه در اوایل 2020 بیانگر کاهش نیمی از بودجه 13 میلیارد یورویی اولیه برای صندوق دفاعی اروپا بوده و از کاهش همه منابع مالی برنامه 6.5 میلیارد یورویی برای بهبود تحرک نظامی در این قاره حکایت می‌کرد. در آخرین بودجه پیشنهادی که در ماه می‌2020 منتشر شده است، اندک علائم مثبتی به چشم می‌خورد (هرچند که هنوز هم به اهداف اصلی نرسیده است) و سطح منابع، از پیشنهادهای قبل از همه‌گیری کمی بیشتر بوده و دریافتی صندوق دفاعی اروپا و طرح تحرک نظامی به ترتیب 8 میلیارد و 1.5 میلیارد یورو افزایش داشته است.

در حال حاضر کشورهای عضو باید در خصوص پیشنهاد کمیسیون اروپا مذاکره کنند. در هفته‌های آتی، این کشورها باید اولویت بودجه دفاعی را پذیرفته و دیگران را نیز متقاعد سازند. اگر توافق نهایی به آخرین بودجه پیشنهادی نزدیک باشد، چنین امری ناامیدکننده خواهد بود اما فاجعه‌بار نخواهد بود، زیرا پیامش این است که اتحادیه اروپا علیرغم کووید-19 از اهداف بلندمدت خود چشم‌پوشی نمی‌کند.

دومین مانع بر سر دفاع قدرتمند اتحادیه اروپا، فقدان اراده سیاسی و وحدت اروپاست. طرح دفاع اروپا تنها زمانی معقول است که کشورهای اروپایی بر این اعتقاد باشند که آن‌ها در مواقع بحران از همدیگر حمایت خواهند کرد. وحدت و یکپارچگی همانند بسیاری از پرسش‌های مهم فراروی اتحادیه اروپا، موضوعاتی حیاتی هستند. هنوز کشورهای عضو برای رفع موانع سیاسی و راهبردی سرمایه‌گذاری مشترک در ابزارها و تجهیزات موردنیاز در عملیات مشترک، با مشکل مواجه هستند.

تأثیرگذاری اتحادیه اروپا در امنیت این قاره مستلزم اراده سیاسی است. اگر واکنش اتحادیه اروپا به این همه‌گیری و رکود متعاقب آن با سوء مدیریت همراه باشد، در این صورت کلیت انسجام لازم برای اتحادیه اروپا به‌عنوان یک بازیگر امنیتی مهم، بیش‌ازپیش تحلیل خواهد رفت.

از سوی دیگر، موضوع پیشبرد سیاست دفاعی اتحادیه اروپا هیچ‌وقت تا این حد ضروری نبوده که دلیل آن نیز اقتصادی و ژئوپلیتیکی است. منافع انسجام، اثربخشی و خوداتکایی اتحادیه اروپا، با توجه به تیرگی در روابط فرا آتلانتیک و خطر گرفتاری اروپا در رقابت چین-آمریکا، واضح است.

کووید-19 و رکود اقتصادی، اتحادیه اروپا را به تجدیدنظر در اولویت‌ها سوق خواهد داد. اگر این اتحادیه به دنبال دست‌یابی به «استقلال راهبردی» باشد، هنوز راه زیادی پیش رو دارد. بااین‌حال، بحران جاری مؤید آن است که همکاری دفاعی اروپا به‌عنوان بخشی از برنامه احیای اتحادیه اروپا ضروری است و نشانه‌ها حاکی از آن است که کمیسیون اروپا و برخی از کشورهای عضو به اهمیت و فوریت این امر پی برده‌اند.