گزیده‌‎ای از این مطالب برای کمک به غنای مطالعاتی نخبگان و علاقه‌مندان به موضوعات راهبردی بین‌المللی در پی از نظرتان می‌گذرد. رصد و ارائه چکیده‌ای از این مطالب به‌منزله تائید دیدگاه نویسندگان یا این اندیشکده‌ها نیست.

مرکز کارنگی مسکو

ایدئولوژی سکوت؛ چرا زلنسکی محبوبیت خود را از دست می‌دهد؟

کنستانتین اسکورکین، روزنامه نگار و محقق مسائل سیاسی دونباس

زلنسکی به‌جای راه‌حل‌های غیرمتعارف یا سازش، به انتخاب تاکتیک اجتناب از مسائل دشوار و روش‌های پوپولیستی روی آورد و در نهایت همه را ناامید کرد. او به‌عنوان یک بازیگر حرفه‌ای، به آخرین صفحه فیلم‌نامه خود رسیده است و اکنون در تلاش برای بداهه‌پردازی است، اما تماشاگران وی مدت‌هاست که شروع به ترک صحنه نمایش کرده‌اند. زلنسکی این شانس را داشت که نه‌تنها سیستم سیاسی، بلکه در حوزه بشردوستانه اوکراین نیز به‌طورجدی اصلاحات عمیقی انجام دهد. بااین‌حال ایده سه‌گانه و محافظه‌کارانه او در خصوص «ارتش – زبان – ایمان»، اگرچه در بین روشنفکران ملی و فعالان میهنی محبوب بود، اما در مقیاس ملی یک شکست محسوب می‌شد. زلنسکی تلاش کرد تا حد ممکن روس​تبارها را در داخل اوکراین نادیده بگیرد. به همین دلیل او به‌عنوان رئیس‌جمهور، ابتکار عمل را در حوزه بشردوستانه از دست داد.

دستور کار پنج بُعدی ایالات متحده و روسیه

یوگنی رومر، مدیر برنامه اوراسیا در مرکز کارنگی مسکو

اگر همه کارشناسان روابط آمریکا و روسیه در مورد یک موضوع توافق کنند، آن موضوع این است که روابط دو کشور اکنون در پایین‌ترین سطح خود در طول سال‌های گذشته است. مقامات عالی‌رتبه در هر دو کشور مرتباً یکدیگر را به نقض توافق‌نامه‌ها و معاهدات دیرینه متهم می‌کنند. نمایندگان مجلس در مسکو و واشنگتن دائماً در حال تدوین قانون جدید برای مجازات طرف مقابل هستند. در هر دو کشور، بدترین کلیشه‌ها نسبت به‌طرف دیگر مورداستفاده قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی آیا راهی برای جلوگیری از وخامت بیشتر وجود دارد؟ واقعیت آن است که روابط ایالات‌متحده و روسیه در حال حاضر به پایین‌ترین سطح خود رسیده و یک‌شبه بهبود نمی‌یابد. بعید است که دو کشور قبل از انتخابات ریاست جمهوری سال 2020 ایالات‌متحده، روند بهبود در روابط خود را آغاز کنند اما بعد از انتخابات، صرف‌نظر از اینکه چه کسی در ماه نوامبر انتخاب می‌شود، پنجره‌ای از فرصت‌ها پیش روی طرفین باز خواهد شد.

شورای روسی امور بین‌الملل

قانون سزار: چالشی جدید برای سوریه؟

ایگور ماتویف، پژوهشگر ارشد در انستیتوی مطالعات شرقی آکادمی علوم روسیه

در 17 ژوئن سال 2020، مقامات آمریکایی اجرای قانون سزار (قانون حمایت از جامعه سوریه) را آغاز کردند. این اتفاق پس از یک مهلت شش‌ماهه به دولت برای تهیه رژیم تحریم‌های ثانویه علیه شهروندان خارجی که با دمشق در بخش نفت و گاز، حمل‌ونقل هوایی، دفاعی و ساختمانی همکاری می‌کنند، رخ داد. لیست مجازات اولیه شامل 39 شخص حقوقی و حقوقی سوری ازجمله بشار اسد، همسر، خواهران و برادر وی بود. بااین‌وجود، به‌طور متناقض، اقدامات محدودکننده جدید نه‌تنها مشكلات ایجاد می‌كند، بلكه پیش‌شرط‌های لازم برای بسیج منابع داخلی سوریه و گسترش حضور اقتصادی روسیه در آنجا را رقم می‌زند. اگرچه قانون سزار برای سوریه و متحدانش یک چالش ایجاد می‌کند، اما پتانسیل واقعی برای کاهش پیامدهای اثر آن با بسیج ذخایر داخلی سوریه و تقویت همکاری‌های اقتصادی با روسیه وجود دارد. از سوی دیگر به‌رغم آنکه در ماه مه، بروکسل دوباره تحریم‌های ضد سوریه را به مدت یک سال تمدید کرد اما اروپایی‌ها در مورد تعدیل رویکردها برای بازسازی سوریه بحث‌های مهمی دارند. درحالی‌که انگلیس، آلمان و فرانسه طرفدار حفظ یک حساسیت سرسختانه علیه اسد هستند، اتریش، مجارستان، ایتالیا و لهستان آمادگی دارند تا حضور اقتصادی خود را در سوریه گسترش دهند.

مجمع کارشناسان اوراسیا

فرمان توسعه پوتین: پیامدها برای روسیه و اتحادیه اوراسیا

واسیلی کولتاشوف، رئیس مرکز تحقیقات سیاسی اقتصادی موسسه جامعه جدید

در 21 ژوئیه، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، فرمان 10 ساله‌ای را باهدف توسعه ملی امضا کرد. رئیس‌جمهور روسیه، ولادیمیر پوتین اخیراً پنج هدف را ارائه داده است که این کشور باید طی ده سال آینده درروند توسعه خود به آن برسد. در میان آن‌ها، افزایش امید به زندگی و افزایش ورزش و فعالیت‌های اجتماعی شهروندان، حل تعدادی از مشکلات حاد محیطی و بهبود محیط‌زیست، بهبود کیفیت علم و آموزش وجود دارد. طبق برنامه مقامات روسی، اجرای این برنامه باید جمعیت را افزایش داده و درعین‌حال سطح زندگی شهروندان را نیز بالا ببرد. درعین‌حال، اهداف توسعه اقتصادی شامل شاخص‌های نسبتاً جاه‌طلبانه، ازجمله رشد واقعی در صادرات کالاهای غیر انرژی اولیه حداقل 70 درصد نسبت به سال 2020 است. دراین‌بین پرسش اساسی این است که «این برنامه توسعه و اهداف تعیین‌شده آن چگونه بر روند ادغام روسیه در اوراسیا تأثیر می‌گذارد؟»

مرکز چشم‌انداز جدید شرقی

ایران در راه نبرد با ایالات متحده

ویکتور میخین، پژوهشگر مسائل ایران در انستیتو شرق‌شناسی مسکو

14 ژوئیه 2020، پنج سال از انعقاد برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA) یا توافق هسته‌ای ایران می‌گذرد، توافقی که بر مبنای آن جامعه جهانی چشم امید خود را برای بهبود چشمگیر اوضاع در کل منطقه خاورمیانه به آن دوخته بود. اعتقاد بر این بود كه با اجرای دقیق این سند مهم تا حدودی دشمنی مصنوعی بین كشورهای اهل سنت به رهبری عربستان سعودی و ایران شیعی کاهش یابد. بااین‌حال آنچه در عمل اتفاق افتاده، نشان داده که امروز اجرای برجام در برابر پس‌زمینه‌ای تیره و ناامیدکننده قرار دارد. سال‌ها بعد، هنگامی‌که تاریخ نویسان، رویدادهای مرتبط با این دوره را بازگو می‌كنند، آن‌ها احتمالاً زمان به پایان رسیدن برجام را به‌عنوان آغاز افول و ضربه بزرگی برای سیاست خارجی یکپارچه اروپا معرفی خواهند کرد. رئیس‌جمهور دونالد ترامپ با اقدامات نادرست خود برای خروج یک‌جانبه و غیرقانونی ایالات‌متحده از توافق هسته‌ای، ضربه بزرگی به امید مردم جهان برای برقراری صلح و امنیت زد.

تشدید نبردها در عراق

ولادیمیر پلاتوف، کارشناس سیاسی در انستیتو شرق‌شناسی مسکو

اوضاع سیاسی، اقتصادی و عمومی در عراق رو به وخامت است. این امر نه‌تنها مقامات محلی بلکه بازیگران خارجی این کشور را نیز تحت سرکوب مسلحانه آمریکا قرار می‌دهد تا به‌طور فعال به دنبال راه‌هایی برای تحقق آن در حداقل نظم نسبی باشند. نارضایتی جمعیت از حضور ائتلاف و مهم‌تر از همه، سربازان آمریکایی مستقر در عراق از سال 2003، افزایش‌یافته است. قلمرو سفارت آمریكا در «منطقه سبز» بغداد بار دیگر در شب 5 ژوئیه در معرض آتش موشك قرار گرفت و حملات به قوای نظامی آمریكا در نقاط مختلف عراق ادامه دارد. بر اساس گزارش رسانه‌ها، فقط در ماه ژوئیه، علیه آمریکا در عراق دو حمله قدرتمند انجام شد که یکی از این موارد ماهیت سیاسی داشت. ما در مورد بیانیه اگنس کالامارد گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد کشتارهای غیرقانونی که رسماً کشته شدن ژنرال ایرانی قاسم سلیمانی را در تاریخ 3 ژانویه در عراق محکوم کرد، صحبت می‌کنیم؛ زیرا این بیانیه با وجود لفاظی‌های آمریکا در مورد دفاع از خود، به‌صراحت اعلام کرده که آمریکا قوانین بین‌المللی را نقض می‌کند.

عربستان سعودی: برنامه‌های بلندپروازانه و واقعیت

ویکتور میخین، پژوهشگر مسائل خاور نزدیک در انستیتو شرق‌شناسی مسکو

عربستان سعودی از طرح بلندپروازانه 800 میلیارد دلاری جدید برای دو برابر کردن اندازه ریاض طی یک دهه آینده خبر داده و قصد دارد این شهر را به یک مرکز قدرتمند اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای کل منطقه خلیج‌فارس تبدیل کند. این راهبرد بلندپروازانه توسط فهد الرشید، رئیس کمیسیون سلطنتی شهر ریاض ارائه شد. ریاض در حال حاضر موتور اقتصادی بسیار مهمی برای پادشاهی سعودی است و مطابق با چشم‌انداز 2030، باید بیش از گذشته توسعه یابد و البته جمعیت آن به 15 میلیون نفر برسد. در حال حاضر 18 پروژه کلان در شهر ریاض با ارزش بیش از 250 میلیارد دلار برای بهبود شرایط زندگی و فراهم کردن رشد اقتصادی راه‌اندازی شده تا بتواند طی 10 سال آینده با ایجاد اشتغال بیشتر، جمعیت این شهر را دو برابر کند. همچنین قرار است طی چند سال آینده در ریاض، با وجود آب‌وهوای خشک و شرجی، 7 میلیون درخت کاشته شود و پارک پادشاه سلمان ایجاد گردد که ازنظر وسعت از هاید پارک لندن نیز پیشی خواهد گرفت. بااین‌حال در شرایط دشوار فعلی، مقامات سعودی فقط می‌توانند برنامه‌های بلندپروازانه خود را اعلام کنند و برای تحقق آن‌ها به مبالغ زیادی نیاز دارند که در بودجه سالانه این کشور پادشاهی نیست. بی‌تردید اگر هیچ پشتیبانی مالی وجود نداشته باشد، تحقق تمام این رؤیاها فقط از طریق یک معجزه در صحرای عرب ممکن خواهد بود.

مجله امور بین‌الملل

ایران – چین: اتحاد استراتژیک برنامه ریزی شده است؟

ولادیمیر ساژین، کارشناس مسائل ایران و خاور نزدیک در انستیتو مطالعات شرق شناسی

جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین در آستانه انعقاد یک توافقنامه استراتژیک در مقیاس بزرگ با نام «برنامه جامع همکاری بین ایران و چین» هستند که برای مدت 25 سال طراحی شده است. اجرای این طرح می‌تواند تعادل نیروهای سیاسی و اقتصادی در خاورمیانه را تغییر دهد. تهران و پکن در حال حاضر مراحل مقدماتی را پشت سر می‌گذارند و این طرح هنوز به مرحله امضا نرسیده است. درعین‌حال، طرفین هیچ عجله‌ای برای افشای تمام جزئیات سند ندارند و بخشی از آن را طبقه‌بندی‌شده تلقی می‌کنند. مشخص است که این برنامه جامع، بتن​ریزی موافقت‌نامه‌های ایران و چین است که با سفر رئیس‌جمهور جمهوری خلق چین شی جینپینگ در ژانویه سال 2016 شکل گرفت. پس‌ازآن 17 موافقت‌نامه همکاری در زمینه‌هایی ازجمله منابع انرژی، انرژی، مالی، مالی، ارتباطات، ارتباطات به امضاء رسید. در اوت سال 2019، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران از پکن دیدار كرد و به همراه همتای چینی خود، وانگ یی، نقشه راه را برای مشاركت استراتژیك جامع بین چین و ایران طراحی کرد. در ژوئیه سال 2020، محمود واعظی، رئیس دولت ریاست جمهوری ایران، معاهده ایران و چین را یک توافق عادی بین دو کشور خواند. چین به‌هیچ‌وجه درباره توافق با ایران اظهارنظری نمی‌کند صرفاً به ذکر این نکته می‌پردازد که طرفین در چارچوب قوانین بین‌المللی، همکاری‌های متقابل را دنبال می‌کنند.

مجله روسیه در سیاست جهانی

ثبات، نه انتقام؟ آنچه روسیه در افغانستان می‌خواهد

آرتمین کالینووسکی، استاد مطالعات روسیه در دانشگاه تمپل

واقعیت سیاسی به‌گونه‌ای است که نمی‌توان حتی یک هفته را بدون اینکه بحران جدیدی در روابط روسیه و آمریکا به وجود آید، گذراند. آخرین مورد از تنش‌ها به اطلاعاتی مرتبط می‌شود که درباره اعطای پاداش از سوی روسیه به اعضای طالبان برای کشتن آمریکایی‌ها منتشر شده است. اگرچه صحت این اطلاعات سؤال‌برانگیز است، اما شواهد قانع‌کننده‌ای وجود دارد که نشان می‌دهد روسیه – که تمایل به ایفای نقش فعال‌تر در افغانستان دارد – در تأمین اسلحه برای طالبان فعال بوده است. برخی از مفسران ایالات‌متحده، ازجمله تحلیلگران اطلاعاتی و مقامات ارشد نظامی بر این باورند که سیاست روسیه در درجه اول باهدف دور کردن ایالات‌متحده از منطقه‌ای است که مسکو به‌عنوان منطقه منافع حیاتی خود تلقی می‌کند. همکاری روسیه با طالبان به‌منظور مجازات ایالات‌متحده یا انتقام از واشنگتن به دلیل پشتیبانی از مجاهدین که در دهه 1980 با سربازان شوروی می‌جنگیدند، نیست، بلکه مسكو سیاستی نسبتاً عمل‌گرا را دنبال می‌كند و در پی برقراری ثبات و امنیت در آسیای مرکزی است. بر این اساس حرکت روسیه به سمت طالبان نتیجه ناامیدی از قدرت آمریکا در برقراری ثبات است و نه تلاشی برای تضعیف ایالات‌متحده.

مواجهه لبنان با بحران مهندسی‌شده؛ شعار لحظه ای

آندری باکلانف، نایب رئیس انجمن دیپلمات‌های روسی

لبنان که زمانی مرفه‌ترین، پایدار و تحصیل‌کرده‌ترین کشور در خاورمیانه بود، سال‌هاست به‌طور فزاینده‌ای در ورطه بحران‌های بی‌پایان، نزاع‌های سیاسی، درگیری‌های نظامی و حوادث غم‌انگیز فرو رفته است. انفجار در بندر بیروت به پیامدهایی منجر خواهد شد که با خسارات ناشی از خصومت‌ها در هم‌آمیخته خواهند شد. پس از انفجار، مردم به خیابان‌ها رفتند و خواستار «استعفای دولت» شدند. آیا این «شعار لحظه‌ای» است؟ دولت فعلی فقط چند ماه در قدرت بوده است. درنتیجه آیا تغییر آن راهی برای جلوگیری از چنین شوک‌هایی در آینده است؟ فاجعه بیروت دقیقاً در زمانی روی داد که پیامدهای منفی تحریم‌های جدید آمریکا علیه سوریه در مقیاس بزرگ لبنان را نیز تحت تأثیر قرار داد بود؛ بنابراین وقایع لبنان نه‌تنها در داخل این کشور، بلکه علیه سوریه نیز مورداستفاده قرار خواهد گرفت. این رویداد می‌تواند بخشی از یک طرح کلی برای منزوی کردن و «خفه کردن» رژیم اسد باشد. کاملاً بدیهی است که اعتراضات در لبنان علیه حزب‌الله، ایران و سوریه ساماندهی شوند.