گزیده‌‎ای از این مطالب برای کمک به غنای مطالعاتی نخبگان و علاقه‌مندان به موضوعات راهبردی بین‌المللی در پی ازنظرتان می‌گذرد. رصد و ارائه چکیده‌ای از این مطالب به‌منزله تائید دیدگاه نویسندگان یا این اندیشکده‌ها نیست.

مرکز کارنگی مسکو

قره باغ 2020؛ تنش یا جنگ

سرگی مارکدونوف، پژوهشگر مرکز امنیت اروپا و آتلانتیک در دانشگاه در موسسه دولتی روابط بین‌الملل

گزارش‌های خبری از بالگردهای ساقط‌شده، هواپیماهای بدون سرنشین و حملات موشکی نشان می‌دهند که اوضاع نظامی فعلی در قره‌باغ فراتر از حد معمول است. به‌نحوی‌که دیگر آذربایجان و ارمنستان به مرزهای مناقشه، خط تماس نمی‌گویند، بلکه آن را خط مقدم می‌نامند. از آوریل 2016 تاکنون چنین درگیری گسترده‌ای در منطقه رخ نداده است. چنانکه در آذربایجان، ارمنستان و جمهوری خودخوانده قره‌باغ کوهستانی، حکومت‌نظامی اعلام شده است. این در حالی است که چهار سال در جریان نبردها هرگز اوضاع به سمتی پیش نرفت که طرفین ناگزیر به اعلام وضعیت اضطراری شوند. به‌رغم آنکه تلاش‌های روسیه در وزارت امور خارجه و وزارت دفاع برای رایزنی با دو طرف ارمنی و آذری از سوی کشورهای غربی هم موردحمایت قرارگرفته، اما این بار میانجی‌گری مسکو بی‌فایده بوده و ازسرگیری مذاکرات ارمنستان و آذربایجان حتی در سطح نمادین هم رخ نداده است.

ابهام برتری: زرداخانه هسته ای اسرائیل

ویکتور اسین

ویکتور اسین، محقق پژوهشکده مطالعات ایالات‌متحده و کانادا در آکادمی علوم روسیه

اسرائیل برنامه هسته‌ای خود را در سال 1952 با ایجاد کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل به سرپرستی ارنست دیوید برگمن، شیمی‌دان ارگانیک که پدر برنامه هسته‌ای اسرائیل محسوب می‌شود، آغاز کرد. همکاری علمی و فناوری با متحدان به‌خصوص فرانسه و ایالات متحده، نقش عمده‌ای در شکل‌گیری و توسعه برنامه اسرائیل داشت. جامعه جهانی اسرائیل را یک کشور هسته‌ای می‌داند، اما رهبری نظامی و سیاسی آن همچنان سیاست طولانی‌مدت ابهام را حفظ کرده و نه دارا بودن تسلیحات هسته‌ای را تأیید و نه انکار می‌کند. به همین دلیل اطلاعات در مورد زرادخانه هسته‌ای اسرائیل و برنامه‌های تل‌آویو جهت استفاده بالقوه از آن عمدتاً مخفی‌تر از سایر تحولات این کشور است. به‌طورکلی، اکنون و یا در آینده‌ای قابل پیش‌بینی هیچ انگیزه‌ای برای اسرائیل وجود ندارد که تسلیحات هسته‌ای خود را کنار بگذارد؛ زیرا خود را در یک محیط تهدیدآمیز و خصمانه نسبت به سایر کشورها حس می‌کند. ازاین‌رو زرادخانه هسته‌ای «ناشناس» اسرائیل به‌عنوان مهم‌ترین مؤلفه توازن نظامی در خاورمیانه برای آینده قابل پیش‌بینی باقی خواهد ماند. این مؤلفه، عامل اصلی اختلاف بین تل‌آویو و سایر کشورهای منطقه خواهد بود و چشم‌اندازهای تقویت رژیم منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را در خاورمیانه پیچیده می‌کند.

شورای روسی امور بین‌الملل

اردوغان در میادین مین روسی

آندری کورتونوف

مدیرکل و عضو هیئت‌رئیسه شورای روسی امور بین‌الملل

تحلیلگران، روزنامه‌نگاران و وبلاگ نویسان دوست دارند رهبران فعلی روسیه و ترکیه را با یکدیگر مقایسه کنند. رجب طیب اردوغان، مانند ولادیمیر پوتین، علاقه‌مند به اصول لیبرال غربی نیست و از تجربه همکاری کشورش با اروپا بسیار ناامید است. هر دو بر حفظ ارزش‌های سنتی تأکیددارند و به شکل عمیقی به مردم تکیه می‌کنند و البته احیای مذهبی را نیز در سر می‌پرورانند. هر دو در دفاع از مواضع خود درصحنه بین‌المللی بسیار سرسخت هستند و آمادگی دارند نه‌تنها مخالفان خارجی متعدد خود را به چالش بکشند، بلکه در صورت لزوم به مقابله با افکار عمومی غالب در جهان هم بپردازند. این تشابه ایدئولوژیکی و رفتاری دو رهبر، شباهت آشکار دیدگاه‌های آن‌ها در مورد دنیای مدرن و چشم‌انداز آن باید به ایجاد روابط نزدیک‌بین مسکو و آنکارا کمک کند. علاوه بر این، روسیه و ترکیه ازنظر عینی، منافع مشترک زیادی دارند. دو کشور با موفقیت مکمل یکدیگر در زمینه‌های مختلف از انرژی تا گردشگری، از حمل‌ونقل و تدارکات تا تحولات نظامی ـ فنی هستند. بااین‌وجود، روابط دوجانبه همچنان شکننده و متناقض است. روسیه و ترکیه هم‌زمان به‌عنوان همراه و رقیب و در برخی موارد به‌عنوان مخالف مستقیم یکدیگر عمل می‌کنند.

قره باغ کوهستانی: صلح فرا خواهد رسید اما پس از جنگ  

نینا شوچوک، دانشیار گروه روابط بین‌الملل در دانشکده وزارت امور خارجه روسیه

نشانه‌های احتمال تشدید درگیری قره‌باغ به وضعیت جنگی گسترده به‌طور منظم در سال‌های اخیر وجود داشته است. از جنگ چهارروزه در سال 2016 تا بحث و گفتگو بین رهبران ارمنستان و آذربایجان در اجلاس امنیتی مونیخ در فوریه 2020 که به دنبال حوادث ژوئیه رخ داد و همچنین اظهارات صریح رجب طیب اردوغان در نشست مجمع عمومی سازمان ملل، همه احتمال وقوع یک درگیری جدید را خبر می‌دادند. بااین‌حال کارشناسان تشدید سریع درگیری‌ها به شکل فعلی را پیش‌بینی نمی‌کردند. اگرچه همچنان مشکل اصلی وضعیت قره‌باغ کوهستانی است، اما درگیری از مرزهای آن فراتر رفته و مناطق مرزی آذربایجان و ارمنستان را تحت تأثیر قرار داده است. آذربایجان حاضر نیست آنچه اتفاق می‌افتد را جنگ بنامد و عنوان «آزادسازی سرزمین‌های اشغالی» را برای این درگیری‌ها به بکار می‌گیرد. این در حالی است که ارمنستان اقدامات باکو را جنگی تمام‌عیار و البته بازتابی از تجاوزات مکرر دولت این کشور می‌نامد. دراین‌بین اغراق نیست اگر بگوییم عامل ترکی این بار یکی از نقش‌های اصلی را ایفا می‌کند. مقامات ترکیه ضمن آنکه آمادگی خود را برای ارائه هرگونه کمک به آذربایجان اعلام کرده‌اند، به‌صراحت از مطالبات خود به‌عنوان اولتیماتوم از روسای مشترک گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا نیز سخن گفته‌اند. البته اقدامات ترکیه بیش از آنکه در راستای صلح باشد، بیشتر طرفین مناقشه را تحریک به نزاع و درگیری می‌کند.

موسسه روابط بین‌الملل

جنگ تجاری ایالات متحده و چین: حق با کیست؟

ولادیمیر پتروفسکی، محقق ارشد موسسه خاور دور در آکادمی علوم روسیه

در اواخر فوریه 2017، کنگره ایالات‌متحده برنامه اقدام سالانه دفتر نماینده ایالات‌متحده در مذاکرات تجاری بین‌المللی را منتشر کرد که نشان می‌داد در پاسخ به «شیوه‌های تجارت ناعادلانه» سایر کشورها، ایالات‌متحده ممکن است از قوانین سازمان تجارت جهانی پیروی نکند. از ژوئیه 2018، تقابل تجاری ایالات‌متحده با چین آغاز شد؛ زمانی که واشنگتن برای واردات 818 نوع کالای چینی مجموعاً 25 درصد معادل 34 میلیارد دلار در سال عوارض وضع کرد. پکن این اقدامات را پاسخ داد و در همان سال درخواستی را به سازمان تجارت جهانی در مورد تعرفه‌ها ارسال کرد. جنگ تجاری آمریکا و چین رویکردهای مخالف واشنگتن و پکن را نسبت به سیستم تجارت جهانی آشکار کرد. در حقیقت، آن‌ها به «جبهه دوم» این جنگ تبدیل شدند و به مبانی اساسی سیستم حاکمیت جهانی را که عناصر اصلی آن علاوه بر صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، سازمان تجارت جهانی است، زیر سؤال بردند.