وب‌سایت اندیشکده کارنگی آمریکا در یادداشتی نوشت: پس‌ازآنکه وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران از نیمه‌شب 20 سپتامبر «دوباره به اجرا درخواهد آمد»، ترامپ دستورالعملی را در این خصوص صادر کرد. این اقدام تلاشی برای استفاده از مفاد توافق هسته‌ای 2015 ایران برای مجازات تهران به اتهام نقض توافق‌نامه بود.

با توجه به خروج ترامپ از این توافق‌نامه در سال 2018، برگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران غیرقانونی است. همچنان که دیگر اعضای این توافق‌نامه و 13 عضو شورای امنیت از 15 عضو آن، این موضع آمریکا را رد کرده‌اند. فقط رژیم صهیونیستی و برخی رژیم‌های عرب خلیج (فارس) که دارای روابط گرمی با تل‌آویو هستند این موضع آمریکا را تائید کرده‌اند.

نظر دیگران برای ترامپ مهم نیست

برای ترامپ مهم نیست دیگران با تفسیر او از حقوق بین‌الملل و ادعای او درباره مکانیسم ماشه موافق نباشند. اگر ترامپ همچنان تصمیم داشته باشد تفسیر خود از وقایع را تحمیل کند به‌ویژه در صورت انتخاب دوباره وی در انتخابات ماه نوامبر عواقب خطرناکی در انتظار جهان خواهد بود.

آمریکا می‌تواند صادرات نفت ایران و همچنین کشورهایی که با ایران در پروژه‌های هسته‌ای همکاری می‌کنند را تحریم کند. آمریکا می‌تواند این اقدام را با چیزی که آن را اقتدار جهانی می‌نامد و یا بر اساس تحریم‌های یک‌جانبه انجام دهد. به گفته مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا «اگر کشورهای عضو سازمان ملل متحد نتوانند تعهدات خود برای اجرای این تحریم‌ها را انجام دهند، آمریکا آماده است تا از قدرت داخلی خود برای تحمیل عواقب ناشی از این شکست‌ها و برای حصول اطمینان از اینکه ایران از فعالیت‌های ممنوع شده توسط سازمان ملل بهره‌مند نمی‌شود، استفاده کند.»

برای رقبا طبیعی است که رفتار یکدیگر را خصمانه و تهدیدآمیز خطاب کنند. جنگ جهانی اول به این دلیل آغاز شد که هر یک از قدرت‌های بزرگ ازنظر قانونی خود را موظف به حمایت از متحد خود می‌دانستند و بر همین اساس رقابتشان تبدیل به یک فاجعه شد.

در طول جنگ سرد، برآورد اتحاد جماهیر شوروی و آمریکا نسبت به سلاح طرف دیگر این‌گونه بود که سلاح کشور مقابل برتر از سلاح آن کشور است و این امر باعث ایجاد یک مسابقه تسلیحاتی شد. امروز هم ایران با استراتژی «دفاع در برابر دشمن» خود را برای مقابله با تهدیدات نظامی احتمالی آمریکا آماده می‌کند.

غیرقانونی بودن اقدام آمریکا

اما اتفاقی که در ماه گذشته در سازمان ملل افتاد، از جنس دیگری است. چراکه بحث بر سر تعداد موشک نیست بلکه درباره این است که آیا مکانیسم استفاد شده قانونی است یا نه؟

واشنگتن معتقد است که می‌تواند از مکانیسم ماشه در توافق هسته‌ای 2015 ایران استفاده کند. در دستور اجرایی رئیس‌جمهور، بیش از دوازده نهاد و شخص مرتبط با برنامه‌ی هسته‌ای و موشکی ایران و همچنین تهیه سلاح‌های متعارف در ایران تحریم شده‌اند.

مشخص نیست که چرا آمریکا می‌خواهد در این مسیر به‌تنهایی قدم بگذارد. این اقدام فقط فشار اقتصادی بر ایران را افزایش خواهد داد.

موضع آمریکا همچنین به این معنی است که تحریم تسلیحاتی سازمان ملل متحد علیه ایران در 18 اکتبر از بین می‌رود، زیرا تلاش‌های قبلی اروپایی‌ها برای پیشنهاد سازوکاری جهت مصالحه ناکام بود.

ترامپ احتمالاً در تلاش است تا نظر بخشی از رأی‌دهندگان را جلب کند و یا اینکه او ممکن است با نابود کردن کامل توافق هسته‌ای با ایران پیوستن مجدد دولت احتمالی جو بایدن به آن را دشوار کند.

تا به امروز، تهران به لحاظ نظامی خویشتن‌داری کرده است. ضمن آنکه ایران به بازرسان بین‌المللی اجازه داده است تا از سایت‌های نظامی مورد مناقشه برای رفع اختلاف در مورد برنامه هسته‌ای خود بازدید کنند؛ اما اگر ناوهای جنگی آمریکا کشتی‌های باری ایران در آب‌های بین‌المللی و یا در خلیج (فارس) را تصرف کنند، خویشتن‌داری ایران تمام خواهد شد.

آمریکا در تقابل با آمریکا

اصرار سرسختانه ترامپ برای برگشت تحریم‌های ایران، واشنگتن را در برابر سازمان ملل قرار می‌دهد. اگر رئیس‌جمهور آمریکا بخواهد از پرداخت بودجه به سازمان ملل خودداری کند و یا سازمان ملل را در برخی حوزه‌ها محدود کند، این اقدام نه‌تنها عملکرد شورای امنیت را تضعیف می‌کند بلکه می‌تواند مانع فعالیت این سازمان شود.

دولت آمریکا از توافقنامه آب و هوایی پاریس، یونسکو و شورای حقوق بشر سازمان ملل خارج شد و همکاری با سازمان بهداشت جهانی را در میانه یک بیماری همه‌گیر جهانی متوقف کرده است.

درمجموع، ترامپ با فعال کردن مکانیسم ماشه، نه‌تنها ضعف عملکرد داخلی خود را به حوزه بین‌الملل کشانده است بلکه در تلاش است تا با ایجاد واقعیت‌های موازی، پایه‌های سیاست بین‌المللی را بیش‌ازپیش تضعیف کند.