نایرومی اریکسون در تحلیلی که اندیشکده انگلیسی چتم هاوس منتشر کرد، نوشت: چین در ماه‌های اخیر یک سلسله برنامه‌های آزمایشی را در شهرهایی همچون شنژن، سوژو، شیونگان و چنگدو اجرایی کرده است. در این آزمایش‌های اولیه، مقامات چینی کیف‌پول‌های الکترونیکی را در قالب‌ رقابت‌های بخت‌آزمایی عرضه کردند تا شهروندان را به خرج پول دیجیتال ترغیب کنند.

اکتبر سال گذشته، 50 هزار نفر از اهالی شنژن که در چین به عنوان مرکز فناوری مشهور است، به‌عنوان «سیلیکون ولی» این کشور شناخته می‌شود و خانه غول‌های فناوری همچون هوآوی است، در مجموع ۱۰ میلیون یوآن الکترونیکی را در فروشگاه‌های محلی خرج کردند. دور دوم آزمایش در این شهر اوایل سال جاری میلادی صورت گرفت و در آن دولت چین ۲۰ میلیون یوآن را از طریق یک اپلیکیشن منتشر و عرضه کرد.

یوآن دیجیتال همچون بیت کوین رمز ارز نیست که تراکنش‌های آن راستی‌آزمایی شده است و سوابقش توسط یک سامانه نامتمرکز با استفاده از رمزنگاری نگهداری می‌شود؛ بلکه یک ارز دیجیتال انتشاریافته توسط بانک مرکزی است که تحت کنترل مقامات مرکزی قرار دارد و شکل دیگری از پول ملی سنتی چین به حساب می‌آید.

ارز دیجیتال چین با هدف به چالش کشیدن سلطه دلار

این پروژه ۵ ساله شده است؛ اما مشخص نیست که زمان اجرای رسمی آن از چه تاریخی خواهد بود. بی‌شک با توجه به شیوع کرونا و رقابت در بازار جهانی این روند سرعت خواهد گرفت و انتظار می‌رود در سال آینده میلادی و در جریان المپیک زمستانی در پکن، استفاده از این ارز دیجیتال به‌صورت کامل اجرایی شود.

یوآن دیجیتال دست واسطه‌ها را در تجارت فرامرزی کوتاه خواهد کرد، اما به دولت چین این مزیت را می‌دهد که توانایی‌اش برای ره‌گیری جریان پول افزایش یابد. برای نمونه، اگر یوآن دیجیتال در ماکائو پذیرفته شود، پکن مطلع خواهد شد که کدام‌یک از شهروندانش در آن سرزمین، پول خود را صرف چه‌کاری می‌کنند. در همین حال، پکن امیدوار است که ارز دیجیتال به این کشور کمک کند تا سلطه دلار بر نظام مالی جهانی را به چالش بکشد.

در مقابل، نسخه ارز دیجیتال فیس‌بوک به نام دیم (Diem) آشکارا رقیب یوآن دیجیتال محسوب می‌شود. این پول دیجیتال یک ارز ثابت است که ارزش آن در ابتدا با دلار آمریکا سنجیده می‌شود. این غول رسانه‌ای اجتماعی، انجمن لیبرا را در سال ۲۰۱۹ تأسیس کرد که اساساً نهاد پولی برای یک ارز جدید دیجیتال است. با تاسیس این نهاد، دستگاه‌های قانون‌گذار فوراً نگرانی‌هایی را درباره احتمال سوءاستفاده از داده‌ها، تأمین مالی تروریست‌ها و پول‌شویی مطرح کردند. به همین خاطر، یک‌چهارم از ۲۸ عضو موسس این نهاد پولی شامل پی پال، ای بی، مستر کارت و ویزا پیش از برگزاری اجلاس افتتاحیه از حمایت از تأسیس این نهاد پا پس کشیدند.

درحالی‌که طرح اولیه، ایجاد ارز جهانی واحدی بود که سبدی متشکل از ارزهای ملی متعدد باشد، لیبرا مجبور به عقب‌نشینی و پیوند زدن ارزش این پول دیجیتال به دلار آمریکا شد. لیبرا با تغییر نام این ارز دیجیتال در دسامبر ۲۰۲۰، آن را دیم نامید.

انجمن دیم در حال حاضر در سوئیس مستقر و شامل فیس‌بوک و ۲۶ شرکت دیگر است. نقش فیس‌بوک عرضه نووی (Novi)، یک کیف پول الکترونیکی است که کاربران، دیم خود را در آن نگهداری می‌کنند.

هم ‌چین و هم فیس‌بوک در حال رقابت برای اول شدن در عرضه ارز دیجیتال هستند. همچون یوآن دیجیتال، هنوز تاریخ دقیقی برای عرض دیم دلاری ارائه نشده است، اما انتظار می‌رود که این اتفاق در سال جاری میلادی بیفتد.

پکن خواهان آن است که ارز چین به‌صورت گسترده در تجارت و امور مالی بین‌المللی مورداستفاده قرار گیرد، اما اگر فیس‌بوک گزینه راحت‌تری برای تراکنش‌های فرامرزی ارائه دهد، ممکن است به گزینه ارجح تبدیل شود.

منتقدان از آن هراس دارند که هر دو ارز دیجیتال روی دیگری هم داشته باشند. یوآن الکترونیکی قدرت پکن را برای نظارت و کنترل بر اینکه مردم چگونه پول خود را خرج می‌کنند، افزایش خواهد داد. بانک خلق چین به حجم بی‌سابقه‌ای از اطلاعات درباره آنکه مردم کجا هستند و پول خود را صرف چه اموری می‌کنند، دست خواهد یافت.

از سوی دیگر دیم هم از سوی اولاف شولتز، وزیر دارایی آلمان به «گرگی در لباس میش» تعبیر شده است که تهدیدی برای انحصار ارزی دولتی و ثبات پولی خواهد بود.

حریم شخصی و داده‌های مشتریان و کاربران فیس‌بوک تاکنون بارها نقض شده و پتانسیل واقعی استفاده از این ارز دیجیتال احتمالاً بستگی به آن خواهد داشت آیا کاربران، راحتی را به حفظ حریم شخصی خود، آن‌هم زمانی که موضوع پول در میان باشد، ترجیح می‌دهند یا خیر.