وب‌سایت شورای آتلانتیک آمریکا در یادداشتی نوشت: موفقیت یا ناکامی بایدن به چگونگی حل پارادوکس‌های ریاست جمهوری وی بستگی دارد. رئیس‌جمهور آمریکا در بحبوحه یک رکود اقتصادی و همه‌گیری بی‌سابقه، در حال اجرای یک دستور کار بلندپروازانه اجتماعی، اقتصادی و سیاست خارجی است.

با توجه به سلب اعتماد بسیاری از کشورها نسبت به آمریکا در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ، بایدن باید اعتماد بسیاری از کشورهای جهان به آمریکا را بازسازی کرده و به پیشبرد سیستم بین‌المللی بپردازد که بیش‌ازپیش دچار چنددستگی شده است. این چالش‌ها، تلاش بایدن برای تقویت همکاری جهانی در کاهش همه‌گیری، مقابله با تهدید تغییرات اقلیمی، محافظت از اقتصاد شکننده جهانی و جلوگیری از بروز بحران مالی جهانی دیگر و مدیریت رقابت راهبردی با چین را دشوار خواهد کرد. در این یادداشت به بررسی چشم‌انداز بیم و امید سه سناریو آتی بالقوه برای دولت جدید آمریکا پرداخته می‌شود.

سناریوی اول: بایدن تحت‌فشار قرار می‌گیرد

صد روز اول دولت بایدن عمدتاً بر واکسیناسیون عمومی، اقدامات بازگشایی اقتصاد و مدارس و لغو فرمان‌های اجرایی ترامپ متمرکز خواهد بود. تا ماه ژوئن، 60 درصد از مردم آمریکا واکسینه شده و با بازگشایی مرحله‌ای کسب‌وکارها، اقتصاد در حال ریکاوری خواهد بود.

بااین‌حال، توانایی بایدن برای اداره امور شدیداً به‌واسطه فعالیت‌های حزبی و مخالفت با قوانین مالیاتی که اساس دستور کار بایدن محسوب می‌شود، محدود خواهد شد.

در خارج، بایدن به معاهدات و نهادهای بین‌المللی بازگشته و به احیای ائتلاف‌ها و همکاری چندجانبه مبادرت خواهد کرد؛ اما جهان در بسیاری از موارد برنامه‌های متفاوتی در سر دارد. آمریکا به دنبال راهی برای بازگشت به توافق هسته‌ای 2015 با ایران خواهد بود اما تهران احیای این توافق و آغاز مذاکرات جدید را مشروط به لغو همه تحریم‌ها خواهد کرد. این درخواست ایران با مخالفت اسرائیل و کنگره آمریکا مواجه خواهد شد.

در جبهه اقتصاد جهانی، هم‌زمان با نگرانی دولت بایدن از ورود گونه جدید ویروس به آمریکا، محدودیت‌های مسافرتی ناشی از کووید-19 نیز همچنان ادامه خواهد داشت. تعدادی از کشورهای آمریکای لاتین، آفریقا و سایر کشورهای درحال‌توسعه قادر به پرداخت بدهی خود نبوده و به خطر بحران مالی جهانی دامن زده و نشست فوق‌العاده گروه 20 برای مدیریت بدهی را ضروری خواهد ساخت. چین نیز از حمایت از برنامه واشنگتن برای احیای اقتصاد جهانی خودداری کرده و این تلاش واشنگتن را تضعیف خواهد کرد. همچنین، متحدان اروپایی آمریکا نیز مشتاق روابط نزدیک با این کشور خواهند بود اما تلاش برای ایجاد یک «ائتلاف فناوری» با مشکلاتی مواجه خواهد شد.

تلاش بایدن برای تقویت توافق تجاری ترامپ و آغاز گفتگوی راهبردی با پکن تحت نقد و بررسی کنگره آمریکا قرار خواهد گرفت که اکثریت آن، اقتدارگرایی چین را تهدیدی بزرگ تلقی کرده و مانع تلاش بایدن برای توافق پایدار در مدیریت رقابت با پکن خواهند شد.

سناریوی دوم: بایدن تولد دوباره آمریکا را رهبری می‌کند

با پیشرفت بازگشایی مرحله‌به‌مرحله اقتصاد، تقاضا افزایش‌یافته و به رشد اقتصادی منجر شده و رونق اقتصادی در سه‌ماهه دوم سال 2021 دوچندان می‌شود. بایدن کمک اقتصادی 1.9 تریلیون دلاری برای احیای کسب‌وکارها به تصویب می‌رساند و با حمایت هر دو حزب، محصولات آمریکایی به برنامه خدمات ملی پیوند می‌خورد و بخشودگی بدهی دانشجویی، شهریه‌ها و آموزش‌های شغلی اجرا می‌شود؛ اما در نبود حمایت عمومی و کنگره از افزایش مالیات، دستور کار بایدن در انرژی و تغییرات اقلیمی محدود می‌شود.

در حوزه سیاست خارجی، تلاش بایدن برای ایجاد موضعی مشترک با اتحادیه اروپا، ژاپن و استرالیا در برابر تهاجم چین به موفقیت می‌رسد. چین نیز در مواجهه با این محدودیت‌های جدید تجاری و تهدید جدید کووید-19، با گروه حقیقت‌یاب سازمان بهداشت جهانی برای تحقیق درباره منشأ ویروس موافقت می‌کند. این امر از رقابت چین-آمریکا کاسته و حتی چین برای گفتگو با آمریکا در مورد کاهش زرادخانه تسلیحات هسته‌ای موافقت می‌کند.

جهان در سال 2021 در رکود اقتصادی می‌ماند و منطقه یورو با ریکاوری اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند. نشست فوق‌العاده جی 20 با حمایت چین و آمریکا در مورد بخشودگی بدهی کشورهای فقیر جهان به توافق دست می‌یابد. دولت بایدن بااحتیاط به پیشبرد سیاست خود در قبال ایران پرداخته و به گفتگوی محرمانه با مقامات ایرانی مبادرت می‌کند و توافق تکمیلی تا حدی مایه اعتماد بین طرفین می‌شود. با تعهد ایران به توقف غنی‌سازی اورانیوم در ازای کاهش تحریم‌های آمریکا، واشنگتن نیز به برجام بازمی‌گردد. کشورهای حوزه خلیج [فارس] نیز برای اجتناب از جنگ گام‌هایی در جهت تنش‌زدایی منطقه‌ای برمی‌دارند.

سناریوی سوم: بایدن در حوادث غرق می‌شود

دولت بایدن در بحران‌های بین‌المللی غرق‌شده و برنامه‌های وی در داخل و خارج در تنگنا قرار می‌گیرد. چین ابتدا از تلاش بایدن برای کاهش تنش استقبال می‌کند، اما در واکنش به شکنجه اویغورها در اردوگاه‌ها و بازداشتگاه‌ها، دولت بایدن برای اتخاذ خط قرمز تحت‌فشار قرار می‌گیرد. بایدن قوانین سخت‌گیرانه‌ای علیه کسب‌وکارها در منطقه سین کیانگ اعمال کرده و تحریم‌های جدیدی علیه شرکت‌های چینی مرتبط با سرکوب اقلیت اویغور اعمال می‌کند. بن‌بست روابط چین-آمریکا، گفتگوها برای لغو تعرفه‌های آمریکا علیه کالاهای چینی و کاهش محدودیت‌ها علیه شرکت‌های فناوری چینی متوقف می‌شود.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، پس از انتخابات سپتامبر این کشور بازنشسته می‌شود و سیاست آلمان در قبال چین تغییر می‌کند. برلین به خاطر تعلل پکن در باز کردن اقتصاد خود به روی سرمایه‌گذاران اروپایی، خواستار اقدامات تنبیهی علیه چین می‌شود. بروکسل توافق جامع سرمایه‌گذاری با چین را معلق می‌سازد تا پکن به تعهدات خود عمل کند. چین نیز با افزایش تعرفه بر تعدادی از خودروهای آلمان، تلافی می‌کند.

تشدید اقدامات متقابل توسط آمریکا و اتحادیه اروپا ازیک‌طرف و چین از طرف دیگر، به اوج می‌رسد و بازارهای سهام سقوط می‌کند.

هم‌زمان، در خاورمیانه اعتراضات فلسطینیان به شهرک‌سازی‌های یهودی در شرق اورشلیم و کرانه باختری به خشونت می‌گراید. مذاکرات آمریکا-ایران در مورد احیای برجام شکست می‌خورد و به تشدید تنش ایران با اسرائیل و آمریکا دامن می‌زند. دولت آمریکا به خاطر بحران فزاینده با ایران و چین با یک رکود اقتصادی جهانی مواجه می‌گردد. با رسیدن به انتخابات میان‌دوره 2022 آمریکا، بایدن امیدوار می‌شود که به خاطر موضع سخت‌گیرانه‌اش در برابر چین و ایران، مردم آمریکا پشت سر او متحد شوند اما دموکرات‌ها کنترل سنا و مجلس نمایندگان را از دست می‌دهند و طرح بزرگ بایدن برای بازسازی آمریکا بایگانی می‌شود.