شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
توماس دو وال، عضو ارشد اندیشکده آمریکایی کارنگی اروپا در تحلیلی که روی این اندیشکده منتشر شد، نوشت: چند دهه میشود که ارمنستان به شدت به روسیه وابسته بوده، خصوصاً به این دلیل که روسیه از این کشور حمایت نظامی و اقتصادی کرده است. این رابطه به ویژه به دلیل مناقشه طولانیمدت ارمنستان با جمهوری آذربایجان بر سر ناگورنو-قرهباغ و تهدیدات ترکیه بسیار مهم بوده است. اما تحولات اخیر، به ویژه حمله روسیه به اوکراین و عدم حمایت کافی روسیه از ارمنستان در جنگ 2020 ناگورنو-قرهباغ، ارمنستان را بر آن داشته تا در وابستگی خود به روسیه بازنگری کند.
تغییرات امنیتی و نظامی
ارمنستان شروع به متنوعسازی شراکتهای امنیتی خود کرده است. این کشور در پی تقویت روابط با اتحادیه اروپا و ایالات متحده است، در تمرینات ناتو شرکت کرده و در جستجوی تجهیزات نظامی غربی است. علاوه بر این، ارمنستان در حال تقویت روابط دوجانبه با قدرتهای منطقهای دیگر مانند هند است تا تأمینکنندگان نظامی خود را متنوع کرده و وابستگی به تسلیحات روسی را کاهش دهد.
متنوعسازی اقتصادی و ادغام با اتحادیه اروپا
از نظر اقتصادی، ارمنستان در تلاش است تا وابستگی خود به بازار روسیه را کاهش دهد. این شامل ادغام بیشتر با اتحادیه اروپا میشود که به بزرگترین بازار صادراتی ارمنستان تبدیل شده است. توافقنامه جامع و پیشرفته مشارکت (CEPA) با اتحادیه اروپا که در سال 2017 امضا شد، گامی اساسی در این راستا است و هدف آن افزایش همکاریهای اقتصادی، تجاری و تطابق مقررات با استانداردهای اروپایی است.
تغییرات سیاسی داخلی
از نظر سیاسی، تغییراتی نیز در داخل ارمنستان رخ داده است. نخست وزیر نیکول پاشینیان که در سال 2018 به قدرت رسید، اصلاحات دموکراتیک و شفافیت بیشتری را دنبال میکند و از ساختارهای الیگارشی که اغلب با احساسات طرفدار روسیه مرتبط بودند، فاصله گرفته است. دولت پاشینیان با چالشهایی روبرو بوده است، از جمله نارضایتی عمومی از نحوه مدیریت مناقشه ناگورنو-قرهباغ، اما همچنان متعهد به هدایت ارمنستان به سوی یک سیاست خارجی مستقلتر و متوازنتر است.
چالشها و چشماندازهای آینده
مسیر ارمنستان برای دوری nاز نفوذ روسیه با چالشهایی مواجه است. روسیه هنوز اهرمهای قابل توجهی، به ویژه در بخش انرژی و از طریق حضور نظامی خود در ارمنستان در اختیار دارد. علاوه بر این، مناقشه حل نشده ناگورنو-قرهباغ، با فشار مداوم جمهوری آذربایجان بر ارمنستان، همچنان بزرگترین چالش باقی مانده خارجی برای این کشور است. ایجاد توازن بین کاهش وابستگی به روسیه و مدیریت تهدیدات امنیتی منطقهای و ایجاد اتحادهای جدید یک کار بسیار حساس خواهد بود.
در نتیجه، تغییر راهبردی ارمنستان برای دوری از نفوذ روسیه، تحت تأثیر ترکیبی از ضرورت ژئوپلیتیکی، عملگرایی اقتصادی و تغییرات سیاسی داخلی است. این گذار، تغییری قابل توجه در دینامیک منطقه قفقاز جنوبی را نشان میدهد و تأثیرات گستردهای بر امنیت منطقهای و روابط بینالمللی دارد.
0 Comments